तरकारीको मूल्यवृद्धिमा खेलो(सम्पादकीय)


राजनीतिक स्थायित्व, शान्ति र सुशासनका लागि नेकपाको जननिर्वाचित दुई तिहाईको बलियो सरकार छ तर तरकारी माफिया र बिचौलियाका कारण राजधानी काठमाडौंलगायत देशका ठूला सहरहरूमा तरकारीको मूल्य आकासिएको छ । कालीमाटीको थोक बजारको तरकारीको मूल्यसूची गत १ महिनाअगाडिको भन्दा सयगुणा बढी छ, खुद्रा मूल्य दुई सयगुणा अकासिएको छ । भारतबाट आएको तरकारीमा विषादीको मात्रा ९० प्रतिशत अनुपातमा छ । वर्षायाममा यसै पनि तरकारी महँगो हुन्थ्यो, तर यसपटक असामान्य रूपमा मूल्य बढेको छ । तराई क्षेत्र बाढीले डुबानमा पर्नु र बाढीपहिरोले गर्दा पहाडी क्षेत्रका कच्ची सडकमा सवारी साधन नचल्दा गाउँबाट सहरमा तरकारी नआएर तरकारीको आपूर्ति कम हुँदा यस्तो अवस्था आएको दलाल र बिचौलियाले बताएका छन् । तर, यो बहाना मात्र हो किनकी उनीहरूको यो तर्क सही भएको भए उपभोक्ताले खरिद गर्ने तरकारीको मूल्य जुन अनुपातमा बढेको छ किसानले बिक्री गर्ने तरकारीको मूल्य पनि त्यही अनुपातमा पाउनुपर्ने थियो तर त्यस्तो देखिएको छैन । काभ्रेका किसानले प्रतिकेजी ४० रुपैयाँमा टमाटर र १० रुपैयाँमा बन्दा बिक्री गर्दै गर्दा राजधानीका उपभोक्ताले प्रतिकेजी १ सय २० रुपैयाँमा टमाटर र ९० रुपैयामा बन्दा खरिद गर्नु परिरहेको छ जबकी काभ्रे काठमाडांै सडक मालसामान नै आउन नसक्ने गरी कहिँ अवरुद्ध भएको छैन, बाहिरका सडकमा पनि यस्तो अवस्था छैन । तर बाढीपहिरो तथा विषादी परीक्षणको निहुँ बनाएर बिचौलियाहरूले तरकारीको मूल्यवृद्धि गरिरहेको अहिलेको यथार्थता हो । उपभोक्ताले तरकारी लगाएत फलफूलमा चर्को मूल्य तिर्नुपर्ने तर किसानलाई लगानी उठाउन धौधौ हुने अवस्था सिर्जना हुनु सरकारको कमजोरी हो । मुलुकमा नेकपाका दुई तिहाई बहुमतका तीन तहका सरकार छन् तर उत्पादक र उपभोक्ताको यो दुर्दशा छ अर्थात दुई तिहार्ईको सरकारको अनुभूति न किसानले गर्न पाएका छन् न उपभोक्ताले नै । किसान र उपभोक्ताले भोगिरहेका समस्याका बारेमा यी तीनै तहका सरकार बेखबर मात्र छैनन्, यी तीनवटैले किसान र उपभोक्ता मारेर बिचौलिया पोस्ने प्रवृत्तिको अन्त्य गर्नेतर्फ ध्यान दिन सकेका छैनन् । अत्यधिक विषादी प्रयोग भएका तरकारी उपभोक्ताले खानुपर्दा मानव स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर परिरहेको छ, घातक रोग लागेर महङ्गो उपचार मर्नु परिरहेको छ, उपचार हुन नसक्दा मर्नु परिरहेको छ । यसतर्फ कसैको ध्यान गएको छैन ।

सरकारका सम्बन्धित निकायले एकदिन तरकारी बजारमा गएर छापा हानेजस्तो गर्ने, तरकारी माफिया, दलाल र बिचौलियालाई तर्साउने अनि उनीहरूबाट शुभलाभ लिएर अनुगमन रोक्ने कार्यले उनीहरूको अपराधिक मनोबल ह्वात्तै बढेको छ । यही कारणले यो समस्याको स्थायी समाधान हुन नसकेको किसान र उपभोक्ताले बताएका छन् । सिंहदरबारको अधिकार गाउँ पुगेको छ तर, अधिकारअनुसारको कर्तव्य निर्वाह गर्न सम्बन्धित निकायका कर्मचारी र स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरूले सकेका छैनन् । यो तीनै तहका सरकारको नालायकीपन हो । किसानले उत्पादन गरेको कुनै पनि वस्तु सरकारले लिने र उपभोक्ताले उचित मूल्यमा सरकारले तोकेको स्थानबाट सहजै खरिद गर्न सक्ने व्यवस्था सजिलै मिलाउन सकिन्छ । यसो गर्न सकियो भने किसान र उपभोक्ता दुवै लाभान्वित हुन्छन् र भारतीय विषादीयुक्त तरकारी आयत आफैँ निरुत्साहित हुन्छ । तर, यसका लागि सरकार, सरकारका सम्बन्धित निकाय र जनप्रतिनिधिको इच्छाशक्ति बलियो चाहिन्छ जुन अहिलेसम्म हुन सकेको छैन । यसर्थ सर्वप्रथम सरकारले तरकारी उत्पादनका पकेटक्षेत्र घोषणा गर्नुपर्छ, प्रदेश र स्थानीय सरकारसँग समन्वय गरेर सरकारी तबरबाटै तरकारी आयातको सीधा सम्बन्ध जोड्नुपर्छ । काठमाडौंमा कुन कुन सिजनमा कति तरकारी आवश्यक पर्छ त्यसको आँकडा निकालेर किसानहरूलाई उत्पादन गर्न भन्नुपर्छ ।

उनीहरूले उत्पादन गर्ने तरकारी सीधै उपभोक्ताले खरिद गर्न सक्ने गरी ठाउँ ठाउँमा तरकारी बजारको व्यवस्था गरिदिनुपर्छ । त्यसका लागि आवश्यक बजेटको व्यवस्था गरिदिनुपर्छ । यसो भयो भने मुलुक तरकारीमा आत्मनिर्भर बन्छ र अहिलेको समस्याको समाधान हुन्छ । सर्वसुलभ रूपमा र समयमा किसानले मल, बीउ पाउने र उत्पादनको उचित मूल्य पाउने हो भने आमकिसान यो कर्मतर्फ आकर्षित हुनेछन् र तरकारीको उत्पादन ह्वात्तै बढ्नेछ । यो काम स्थानीय सरकारले नै गर्न सक्छन् तर यो काम नगरी मूल्यवृद्धिको बहाना बनाएर भारतीय विषादीयुक्त तरकारी अन्धाधुन्ध आयत गर्ने षड्यन्त्र भइरहेको छ, जस्ले यो समस्यालाई जटिल बनाएको छ । उपभोक्तालाई विषादीरहित तरकारी खान नदिने षड्यन्त्र भइरहेको छ । यसको अन्तर्य नेपाली किसान र उपभोक्तालाई मार्ने र स्वदेशी विदेशी दलाल र माफियालाई धनी बनाएर उनीहरूबाट कमिसन खाने हो । नेपाली किसान र उपभोक्तालाई परनिर्भर बनाउएर निहित स्वार्थ पूरा गर्नेहरूको षड्यन्त्र र खेलो अन्तर्गत यो सबै काम भइरहेको किसानहरूले नै बताइरहेका छन् । यसमा दलाल, बिचौलिया, कमिसनमा लामोहात गर्ने कर्मचारी र जनप्रतिनिधिको मिलिभगत छ, यो षड्यन्त्र र खेलोप्रति सबैले खबरदारी गर्नुपर्छ ।

About

हरेक पल हरेक खबर विचार र समचारको जनपक्षीय डिटिटल पत्रिका छलफल विक्ली डट कम