दशैंको शुभकामना कसरी लिने दिने ?सम्पादकीय


नेपालीहरूले सनातनदेखि उत्साह र उमंगपूर्वक मनाउँदै आएको महान् चाड विजया दशमी नेपाली जनजनको मनमा मात्र होइन आजदेखि घरभित्रै पसेको छ । धार्मिक एवं सांस्कृतिक महत्व बोकेको यो चाडको आफ्नै विशेषता छ, आफ्नै पन छ । यही पनभित्रका मनहरू जोडिने चाड मान्न विदेशमा बस्ने नेपालीहरू समेत स्वदेशमा आउन थालिसकेका छन् भने स्वदेशमै सहर–बजारमा बसोबास गर्ने लाखौ नेपालीहरू पनि आफ्नो गाउँबस्तीमा फिर्ने थालेका छन् । वर्षमा एक पटक आफन्त, नातागोताबीच जमघट हुने, दुःख–सुखका सन्दर्भहरू साटासाट गर्ने, मीठा–मीठा परिकार खाने, अभिभावकबाट आशीर्वाद लिने पर्वका रूपमा परिचित दसैंको रौनकले सर्वत्र छोइसकेको छ, वातावरण र माहोल नै फरक बनिरहेको छ । आफन्तकोमा लैजान विभिन्न किसिमका सामान किन्नेको लागि सहरका चोक चोक गल्ली गल्लीका ठूला पसल, सपिङ कमप्लेक्स, डिमार्टमेण्टल स्टोर्स र सुपथ मूल्य पसलहरूमा मान्छेको भीडभाड बढ्न थालेको छ । तर सहरका सानादेखि ठूला यस्ता पसलहरूमा देखिएका विकृति, विसंगति, कालाबजारी र बिचौलियाहरूको सक्रियता भने अघिल्ला वर्षभन्दा यसपालि बढेको छ, मूल्यवृद्धि अस्वाभाविक रूपमा बढेको छ । जब जब दसैं नजिकिँदै जान्छ अर्थात ठूला चाडपर्व नजिकिँदै जान्छन् तब उपभोग्य वस्तुहरूको मूल्यले आकाश छुने गर्छ । बजारमा जे चिजको पनि मूल्य अस्वाभाविक ढंगले बढ्छ । यो चिन्ताको विषय हो किनकि हुने खानेले त जति नै महंगो भए पनि किन्लान् खालान् तर नहुने गरिब नेपालीले किन्न, खान सक्ने अवस्था छैन । त्यस्ताहरूले यसको मार बढी खेप्नु परिरहेको छ अहिले । दसंै घरघरमा भित्रिएको छ तर सामान्य आय भएकाहरूले आवश्यक सामानहरू किन्न सक्ने अवस्था छैन, तरकारीको भाउ तेब्बर बढेको छ, माछा, मासु, खाद्य पदार्थलगायत हरेक वस्तुको भाउ त्यस्तै अचाक्लि बढेको छ, अखाद्य वस्तुको मिसावट त्यतिकै भइरहेको छ । लत्ता कपडामा त्यस्तै मनलाग्दी मूल्य बढाइएको छ, दूधको समेत मूल्य बढाइएको छ । खसीको मासु त झन् किलोको चार सय बढेको छ, अहिले बजारमा कुनै त्यस्तो वस्तु छैन, जसको मूल्यवृद्धि नभएको होस् । आखिर चाडपर्वकै मुखमा किन जनताले मूल्यवृद्धिको सामना गर्नुपर्छ ? किन बढी अखाद्य वस्तु मिसिएका वस्तुको अपभोग गर्नुपर्छ ? किन कालाबजारिया र बिचौलियाको मारमा पर्नुपर्छ ? यो गम्भीर र सोचनीय प्रश्न हो, जसको उत्तर दिन सरकार आजसम्म चुक्दै आएको छ । अखाद्य वस्तुको मिसावट र मूल्यवृद्धि हुनुका कारणहरू के–के हुन् र त्यसलाई नियन्त्रण गर्न केकस्ता संयन्त्रहरू परिचालन गर्नुपर्छ ? यो विषयमा हरेक वर्ष सरकार चुक्दै आएको छ, यो वर्ष पनि चुकिरहेको छ । सरकारका निकायहरूले मूल्यवृद्धि नियन्त्रणमा चुस्त र प्रभावकारी कदम चाल्न नसक्दा मूल्यवृद्धिले प्रश्रय पाउँदै आइरहेको छ । अनुगमन, नियमन गर्ने सरकारका सम्बन्धित संयन्त्रहरू कमजोर र जनउत्तरदायी नबन्दा व्यापारी, व्यवसायी र बिचौयियाहरूले मनलाग्दी मूल्यवृद्धि गरेर आमजनतालाई ठग्दै आइरहेका छन् । बिचौलियाको मनोपोली र व्यापारीहरूको अराजकताबीचको सम्बन्धले उनीहरू मालामाल हुने, रातारात धनी हुने आम नेपाली जनता मर्ने अवस्था भएको छ । यस्को ज्वलन्त उदाहरण केही दिनअघि न्युरोड र ठमेल क्षेत्रमा देखिएको घटनाले व्यापारीहरू कतिसम्म अराजक भइसके भन्ने देख्न सकिन्छ । त्यतिमात्र होइन, यो प्रकरणबाट त्यस्ताहरूको अनुगमन गर्ने, नियन्त्रण गर्ने सरकारका संयन्त्र कति कमजोर बन्दै गएका छन् भन्ने देखिन्छ । अर्को कुरा, अनुगमनमा जाने कर्मचारीहरू पनि व्यापारी र बिचौलियाको आर्थिक प्रलोभनमा परेर उनीहरूकै पक्षमा काम गरिरहेको एक उपभोक्ताले बताएका छन् । यी घटनालाई हेर्दा कर्मचारीकै कारण लुटतन्त्रलाई मलजल पुगेको एक उपभोक्ताले बताएका छन् ।

व्यक्तिगत स्वार्थकालागि बिचौलियाले बजार कब्जा गर्दै जानु सरकारको कमजोरी हो । सानादेखि ठूला व्यापारीहरूले समेत बजारमा एकछत्र लुट मच्चाइरहेका छन्, आफूखुसी मूल्यवृद्धि गरेका छन्, उपभोक्ताहरू पनि महंगोमा आवश्यक वस्तुहरू किन्न बाध्य छन् । तर बजार अनुगमन गर्ने जिम्मा पाएका सरकारी संयन्त्रहरूले स्वार्थका कारण पर्याप्त निगरानी राख्न सकिरहेका छैनन् । उपभोक्ताहरूको हकहितका निम्ति भनेर खुलेका अनेक संघसंस्थाले पनि कुनै प्रभावकारी भूमिका खेल्न सकेका छैन्न । बरू उल्टै काला व्यापारी र बिचौलियासँग मिलेर आर्थिक लाभ लिएर मालामाल बनिरहेका छन् । त्यही कारण बजार अनुगमनका लागि सरकारलाई दबाब दिने कार्यमा त्यस्ता संघ संस्थाले कुनै तत्परता देखाएका छैनन्, उपभोक्ताहरूका हक, हितका निम्ति बालेका छैनन्, लडेका छैनन् केवल औपचारिकता मात्र पूरा गरेका छन् । यसैको फाइदा उठाएर काला व्यापारी र बिचौलियाहरूले उपभोत्तालाई ठगिरहेका छन्, अखाद्य वस्तु खान बाध्य पारेर रोगी बनाइरहेका छन् । यो सबैभन्दा ठूलो सामाजिक अपराध हो । त्यसैले यस्ता सामाजिक अपराधको अन्त्य गर्ने र मूल्यवृद्धि नियन्त्रण गर्ने दायित्व सरकारको हो । सरकारले प्रभावकारी कदम चाल्ने हो भने यी सबै विकृति, विसंगतिहरू नियन्त्रण हुन सक्छन् । काला व्यापारी र बिचौलियाहरूको बढ्दो अराजक र मनोपोली प्रवृत्तिमा कमी आउन सक्छ । अनियन्त्रित मूल्यवृद्धि नियन्त्रणमा आउन सक्छ, उपभोक्ताहरूले राहत पाउन सक्छन् । विजया दशमी भनेको असत्यमाथि सत्यको विजय अर्थात नराम्रो कामको, नराम्रो गर्नेहरूको अन्त्य र राम्रो कामको सुरुवात भएकोले यो विजया दशमीमा माथिको अपराधको, बेथितिको अन्त्य गर्न प्रेरणा देओस्, नराम्रो काम गर्ने मान्छको सत्बुद्धि पलाओस्, नकरात्मक सोच राख्नेहरूको सकरात्मक सोचमा परिवर्तन होस्, हामीले जनताको हितमा जनसेवक भएर काम गर्नुपर्छ भन्ने सकरात्मक सोच आबस, बानी, व्यवहार र काम गराइमा परिवर्तन होस्, जनताले सुख शान्ति पाऊन्, सबैको मनमा सुख शान्ति छाओस् विजया दशमी २०७६ को उपलक्षमा हाम्रो मंगलमय शुभ कामना ।

About

हरेक पल हरेक खबर विचार र समचारको जनपक्षीय डिटिटल पत्रिका छलफल विक्ली डट कम