भारतले नेपाली भूमि तत्काल फिर्ता गरेर सेनाको ब्यारेक फिर्ता लानुपर्छ : गुरू बराल


गुरू बराल, केन्द्रीय सदस्य एवं राजकीय मामिला तथा सुशान विभाग सह–इञ्चार्ज

पहिले एउटै पार्टी हुँदा जितिरहेका ठाउँहरू भक्तपुर, धरान र चितवनका केही ठाउँहरू याे उपनिर्वाचनमा नेकपाले गुमाएको छ, तर पार्टी एक नभएको हो वा कार्यकर्ताबीच अन्तर्घुलन नभएर हो ?

पहिलो कुरा त नेपाली जनताको मुक्ति र आर्थिक राजनीतिक परिवर्तनको महान उद्देश्य बोकेर २००६ सालमा यो पार्टी जन्मिएको हो । स्थापनाकालदेखि यहाँसम्म आउँदा कम्युनिस्ट आन्दोलनले थुप्रै खालका समस्याहरूको सामना गरेको छ । पञ्चायती निरंकुश शासनका समयमा कैयौं राजनीतिक वैचारिक मतभेदहरू भए, कैयौंै राजनेताहरू पलायन भए, कैयौंै नेता जेलमा परे, गुटहरू बने, फुट व्यहोर्नु प¥यो र कम्युनिस्ट आन्दोलन कमजोर भयो । त्यसलाई हल गरेर पुनर्जीवन दिनका लागि झापा बिद्रोह मार्फत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको पूर्नगठन सुरु भयो । तत्कालीन मालेले राजनीतिक विचार मिल्ने पार्टी र समूहसँग एकताको अभियान अगाडि बढाउँदै नेकपा एमालेबाट अगाडि बढेर अहिले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी नेकपा भएको छ । यो नै अहिलेको कम्युनिस्ट आन्दोलनको मूल प्रवाहसमेत बनेको छ, जसले नेपाली जनतामा आशा र उत्साह जगाएको छ, त्यसैको परिणामस्वरूप यो पार्टीले निर्वाचनमार्फत दुई तिहाईको सरकारसमेत सञ्चालन गरेको छ । पार्टी स्थापना कालदेखि यसलाई हेर्ने हो भने यहाँसम्म आइपुग्दा एउटा महान उपलब्धि हासिल गर्ने प्रक्रृयामा एक प्रकारको राजनीतिक सफलता हासिल भएको छ, केन्द्रीय, प्रादेशिक र स्थानीय सरकारहरू एकल रूपमा बनाएको छ । पहिलो त कम्युनिस्ट आन्दोलन एकत्रित भयो, अर्को तीनवटै तहको सत्तामा नेकपाको वर्चश्व रहन गएको छ । यो आर्जन गर्ने सन्दर्भमा हामीले जसरी दुई पार्टीलाई एकताबद्ध बनायां,ै त्यसैगरी यसलाई ६ महिनाभित्र सम्पूर्ण रूपमा तलसम्म एकताबद्ध बनाउनु पर्दथ्यो । तर विभिन्न प्राविधिक समस्याका कारण यो गर्न सकेनांै, पार्टीको एकता प्रक्रियामा विलम्ब भयो । जसले गर्दा गाउँ टोलमा पार्टीका राजनीतिक संगठनहरू बन्न सकेनन्, नेता कार्यकर्ताले सांगठानिक रूपमा जनतालाई एकताबद्ध बनाउन सकेनन्,पार्टीका विचार र कार्यक्रमहरू लान सकेनन्, विरोधीका भ्रमहरू समयमै चिर्न सकिएन, हाम्रो जनतमतलाई पार्टीको कमाण्डमा राखिरहन सकिएन । यो पहिलो कारण हो, त्यस्तै दोस्रो कारण अधिकांश स्थानीय तहमा हाम्रो पार्टीले सरकार बनाएको छ, प्रदेश २ बाहेक सबै प्रदेशमा हाम्रो एकल सरकार छ, यो सरकारले विकास निर्माणका लागि, आर्थिक रूपमा आफ्नो तह बलियो बनाउन वा आफ्नो राज्य,सरकार सञ्चालनका लागि व्यवसायिक कर निर्धारण गरेर कर सिद्धान्तका आधारमा नाफा कमाउने व्यवसायीसँग कर उठाउन थाल्यो । कर उठाएर आफ्नो सरकारलाई आत्मनिर्भर बनाउँदै जनताको हितलाई ध्यान दिएर तीनै तहको सरकारले काम त अगाडि बढायो तर संघीयताको नयाँ अभ्यास र त्यो सँग जोडिएका प्रणाली बनाउँदै र सिक्दैमा समय लाग्यो । जनताबाट उठाएको कर विकास निर्माणमा त लगायो तर त्यसको परिणाम आउन त केही समय लाग्छ । काम आरम्भ गरेको समय र परिणाम आउन लाग्ने समयको संक्रमणकालमै उपनिर्वाचन हुन पुगेको, कर उठाएअनुसारको र जनताले अपेक्षा गरेअनुसारको सेवा डेलिभरी दिन स्थानीय सरकारले नपाई सकेको अबस्थामा हामी निर्बाचनमा जानु प¥यो । कतिपय स्थानीय सरकारले जनअपेक्षा अनुसार नै काम गरिहेका पनि छन्, परिणाम पनि आइनैरहेको छ, तर आम रूपमा जनताको अपेक्षाअनुसार काम हुन सकिरहेको छैन । यसलाई विरोधीहरूले कम्युनिस्ट सरकारले कर बढायो अनावश्यक कुरामा कर लगायो भनेर प्रचार गरे । समाज विकास र परिवर्तनको विश्वव्यापी मान्यता एवं सिद्धान्तअनुसार राज्यले जनताबाट कर उठाउँछ, व्यवसाय गर्नेले लाभकर तिर्छ, यो सामान्य कुृरा हो, जो संसारका सबै देशमा हुन्छ त्यही कुरा हाम्रो देशमा पनि भइरहेको छ । तर यसलाई बहाना बनाएर कम्युनिस्ट सरकारले यसो ग¥यो उसो ग¥यो भनेर विरोधीले प्रचार गरे । अर्को कुरा जहिले पनि सत्तापक्षका विरुद्ध विपक्षीहरू आक्रामक हुन्छन्, गोलबन्द हुन्छन् र सत्तापक्षलाई हराउन खोज्छन् । यस्ता अभ्यास संसारमै हुन्छन भइरहेकै छन् । जसले गर्दा हामीले लामो समयदेखि जित्दै आएको वा अघिल्लो निर्वाचनमा जितेका धरान, भक्तपुर, चितवनलगायत अन्य केही ठाउँमा यस उपनिर्वाचनमा हामीले हार व्यहोरेका छौं । यसमा हामी कमजोर भएर, हामीलाई जनताले नरूचाएर हारेका हैनांै । यसको मुख्य कारण अघिल्लो निर्वाचनमा विभिन्न पार्टीहरू हुन्थे, उनीहरूले आफ्नो हैसियतअनुसार मत लिन्थे, सबैमा जनमत बाँडिन्थ्यो तर अहिले त्यसो नभएर बहुध्रुवीय मत एकिकृत भई दुई ध्रुवीय हुनपुग्यो । हाम्रो पार्टी सत्तासीन भएकोले र सत्ताप्रति अधिकांश विरोधीहरू निर्मम हुने भएकाले हामीविरुद्ध सबै विपक्षीहरू एक भए र हामीलाई हराउन कांग्रेसलाई भोट हाले । जसले गर्दा कतिपय हामीले हिजो जितेका ठाउँमा हामी थोरै मतअन्तरले हार्न पुग्यौं । हामी अलोकप्रिय भएर, हामी कमजोर भएर हारेका हैनांै किनकी हाम्रो मत घटेको छैन बरू थोरै बढेकै छ । तर हामीले जसरी पार्टीलाई गाउँ स्तरसम्म तल्कालै लैजानु पर्दथ्यो, जनताको मत जोगाई राख्न गाउँ टोलमा हाम्रो पार्टी कमिटी, संगठन र हाम्रा गतिविधिहरू हुनु पर्दथ्यो, त्यो नहुँदा केही समस्या भएको हो, ति कुरा हामी पराजित हुनमा सहायक कारण बनेका हुन । नेता कार्यकर्तामा भावनात्मक एकता नभएर, दुई पार्टीबीचका नेता कार्यकर्तामा अन्तर्घुलन नभएर, हाम्रो पार्टीलाई मन नपराएर जनताले भोट नहालेर पराजय व्यहोर्नु परेको होइन ।

दुई पार्टीका नेता कार्यकर्ताबीचको अन्तर्घुलन चाहेजति नहुँदा नेतृत्वले आफूखुसी उम्मेदवार तोकेर पठाउँदा कार्यकर्ता रिसाएका र कार्यकर्ता रिसाउँदा पार्र्टीले हार व्यहोर्नु परेको भन्छन्, यो समस्या कहिले समाधान होला त ?

हारको कारण त मैले माथि भनिसकेँ जहाँसम्म नेता कार्यकर्ताको अन्तर्घुलनको कुरा छ फरक फरक नीति, सिद्धान्त र व्यवहारबाट आएका दुई पार्टीबीचको एकता हुँदा यसका नेता कार्यकर्ता बीचमा भावनान्मक एकता हुन, एउटै व्यवहार एउटै मन हुन, एकले अर्कालाई पूरै बुझ्न केही समय लाग्छ नै तर पार्टी एकताको घोषणा भएपछि दुई पार्टीका नेता कार्यकर्ताका बीचमा उठ बस विचार विमर्श भइरहेको हुनाले अन्तर्घुलनको खासै समस्या छैन । तर पनि जति हुनु पर्ने हो त्यति हुन सकेको छैन । अब यो पार्टीको एकता करिब करिब टुंगिएको अवस्थामा पुगेको छ, केही थोरै बाँकी काम अब चाँडै सकिन्छ नै । यो एक भएको पार्टीलाई वैचारिक, सैद्धान्तिक,दार्शनिक रूपबाट दीक्षित गर्ने काम र राजनीतिक रूपबाट दिशानिर्देश गर्ने काम बाँकी छ । यो काम हामी निकट भविष्यमा हुने एकताको महाधिवेशनबाट सम्पन्न गर्छांै, त्यसले चयन गर्ने नेतृत्वले आम नेता कार्यकर्ताका बीच भावनात्मक एकताको निर्माण गर्छ, नेता कार्यकर्ताका बीचमा अन्तर्घुलन कायम गर्छ र पार्टीलाई व्यवस्थित र सुदृढ बनाएर लैजान्छ । त्यसपछि यी सबै समस्याको स्थायी रूपले समाधान हुन्छ । यही नेतृत्वले देश र जनताको समृद्धिको यात्रालाई अगाडि बढाउँछ र पूरा गर्छ ।

सैद्धान्तिक, वैचारिक र कार्यक्रमिक रूपमा पनि त भिन्न मतहरू होलान् नि पार्टीभित्र ?

हिजो हामीले एउटा सैद्धान्तिक धरातलमा पार्टी कार्यकर्तालाई दीक्षित गरिरहेका थियौं । त्यो बेला हामीसँग जननेता मदन भण्डारीले प्रतिपादन गर्नुभएको सिद्धान्त जनताको बहुदलीय जनवाद स्पष्ट रूपमा थियो । त्यसैको जगमा बनेको कार्यक्रम थियो, त्यही सैद्धान्तिक कार्यक्रमको आलोकमा राजनीतिक कार्यनीति स्पष्ट रूपले अगाडि बढेको थियो । अहिले पार्टी एकता गर्ने सन्दर्भमा हामीले राजनीतिक टर्मिनोलोजीलाई अलिक फरक ढंगले संयोजन गर्ने कोसिस ग¥यौं । एउटा जीवन्त पार्टीभित्र फरक मत, फरक विचार, फरक कार्यक्रम र फरक नीति पनि हुन सक्छ । हामी अब यो कुराको औचित्य स्थापित गर्ने प्रक्रियाभित्र चाँडोभन्दा चाँडो जानुपर्छ र यो अन्तरिम व्यवस्थालाई चाँडोभन्दा चाँडो विदा गर्नुपर्छ । सैद्धान्तिक, वैचारिक, कार्यक्रमिक र भावनात्मक एकताका साथ पार्टीलाई सशक्त र सुदृढ बनाउनुपर्छ, नयाँ उचाइका साथ अगाडि बढाउनुपर्छ । यो काम समयमा नभएकोले कार्यकर्ताले टिप्पणी गर्नु स्वभाविक छ । तर अब यो चाँडै मिल्नेछ ।

अहिले पनि तपाईंको पार्टीमा पूर्वपार्टीको ह्याङओभर निकै छ, दुई पार्टीकै जस्तो व्यवहार एकले अर्कामा गरेजस्तो अर्थात पूर्वएमालेले अहिले पनि एमाले नै खोज्ने, पूर्वएमाओवादीले एमाओवादी नै खोज्ने हामी एउटै पार्टीका नेता कार्यकर्ता हौं भन्ने जस्तो देखिन्न यसको अन्त्य कसरी होला त ?

यो पार्टीका नेता कार्यकर्ताको अन्तर्घुलनलाई विभिन्न कार्यक्रम, प्रशिक्षणमार्फत घनीभूत बनाउनुपर्छ , वैचारिक, सैद्धान्तिक र दार्शनिक रूपबाट पार्टी कार्यकर्तालाई दीक्षित गर्ने काम र राजनीतिक रूपबाट दिशानिर्देश गर्ने काम गर्नुपर्छ, महाधिवेशन चाँडोभन्दा चाँडो सम्पन्न गर्नुपर्छ, पार्टी कार्यकर्ताहरूलाई बलशाली बनाउनका लागि सयौं पार्टी प्रशिक्षणका कक्षाहरू सञ्चालन गर्नुपर्छ,पार्टीका नेता कार्यकर्तालाई व्यवहारमार्फत एक अर्कालाई चिन्ने चिनाउने काम गर्नुपर्छ र व्यवहारबाटै पार्टीलाई सुदृढ गर्ने काम गर्नुपर्छ । हिजो निर्वाचन लड्ने कुरामा हामी एक आपसमा अन्तर्घुलन भयौं तर सैद्धान्तिक, वैचारिक र व्यवहारिक रूपमा अझ अन्तर्घुलन हुन बाँकी नै छ । अझै दुई पार्टीका बीचमा तलसम्म एकता गर्ने, अन्तर्घुलन गर्ने, सैद्धान्तिकीकरण गर्ने, संगठन विस्तार गर्ने र विकास निर्माणका काम गर्न बाँकी नै छ, परिणाम निकाल्न बाँकी नै छ, पार्टीका कमि कमजोरी पहिचान गरेर हल गर्ने काम गर्न बाँकी नै छ । यी सबै काम सँगसँगै अगाडि बढाउनु पर्ने छ । पार्टीका जुन कार्यकर्ता हिजोदेखि निष्ठापूर्वक इमानदारिताका साथ लाग्नुभएको छ, चाहे जिम्मेवारी पाउँदा होस् वा नपाउँदा होस् निरन्तर पार्टी संगठनका लागि लागिरहनु भएको छ, जनताका हितमा लागिरहनु भएको छ, उहाँहरू आज पनि लागिरहनु नै भएको छ, भोलि पनि लागिरहनु नै हुने छ । कम्युनिस्ट पार्टीका नेता कार्यकर्ता यस्तै हुनुपर्छ । कुनै सेवा सुविधा पाउँदा काम गर्ने नपाउँदा नगर्ने, पद र जिम्मेवारी पाउँदा फुरूक्क भएर माथि आउने नपाउँदा ओसाएर बस्ने काम गर्नु हुँदैन । यस्ता काम एउटा असल कम्युनिस्ट कार्यकर्ताको लागि सुहाउने कुरा पनि होइन, यस्तो गर्नु पनि हुँदैन । तसर्थ यस्ता कुरालाई दीक्षित गरेर नीति, विचार र सिद्धान्तको जगमा अडेर काम गर्दै पार्टीलाई अगाडि बढाउनुपर्छ, आफू पनि अगाडि बढ्नुपर्छ ।


कम्युनिस्ट पार्टीका नेता कार्यकर्ता नीति, सिद्धान्त, मूल्य, मान्यता र कम्युनिस्ट आचरणमा छैनन्, अनुशासन र आचरणमा स्खलन आइरहेको छ, वर्ग पक्षधरता स्खलन भइरहेको छ, अवसरको न्यायोचित वितरण छैन,यो मेरो, यो तेरो भनेर छुट्याउन थालिएको छ, कसैलाई अति देवत्वकरण र कसैलाई दानवीकरण गर्ने काम हुन थालेको छ, हिजो पार्टीमा योगदान गरेका नेता कार्यकर्तालाई आज बाहिर पार्ने काम भइरहेको छ, पार्टी हाटहुट र डाङडुङले चल्न थालेको छ भन्छन् नि नेकपाकै नेता कार्यकर्ता, यस्तै हो ?

हाम्रो समाज वर्गीय समाज हो । हामीले राजनीतिक रूपले सामन्तवादी व्यवस्थालाई अन्त्य ग¥यौं, तर आर्थिक अवशेषहरू बाँकी नै छन् । त्यतिमात्र होइन, हिजोका सामन्तवादी सोच, व्यवहार, संस्कृति आचरण हरेक व्यक्ति, संस्था र हाम्रै पार्टीका नेता कार्यकर्तामा कम वा बेसी बाँकी नै छन् । यिनै अवशेषहरू विभिन्न रूप र व्यवहारमा अहिले पनि प्रकट हुने गरेका छन् । त्यसको अन्त्य राजनीतिक रूपमै गर्नुपर्छ । रह्यो अवसरको कुरा अवसरहरू सीमित हुन्छन, आकँक्षिहरू धेरै हुन्छन जो सबैलाई पुग्दैनन् यस्तो अवस्थामा नपाउनेले गुनासो गर्छ यस्तो अवस्थामा यस्तो समस्या आउने गर्छ तर यसलाई विधिमा बाँधेर मूल्यांकनको मापदण्ड बनाएर क्षमता र दक्षताको आधारमा अवसरको वितरण गर्न सक्यौं भने यस्तो गुनासो आउँदैन । अर्को कुरा जसले अवसर पाउँछ त्यसले यो अवसर मैले एक्लैले पाएको होइन, मेरो व्यक्तिगत क्षमताले मात्र पाएको होइन पार्टीको कारणले सामूहिक हितका लागि पाएको हो, यो सबैको लागि हो, यो एउटा विधिबाट सबैलाई हुने गरी पाएको हो भन्ने भावना भयो भने त्यसले कुनै समस्या निम्त्याउँदैन । त्यसले सबैको हित पनि हुन्छ । यसो गर्न सकिएमा जनताको अनुहारमा खुसी ल्याउन सकिन्छ । त्यो जिम्मेवारीले, त्यो पदले सबैको प्रतिनिधित्व पनि गर्छ । यसो नहुँदा भने यस्तो समस्या आउँछ । तसर्थ कसले पायो, कसले पाएन भन्नुभन्दा पनि देश, जनता र पार्टीले केही पायो कि पाएन, विधि, पद्धतिबाट पायो कि पाएन त्यो महत्वपूर्ण कुरा हो । पार्टी निर्माण र विकासको यात्रा भर्खरै अगाडि बढिरहेको सन्दर्भमा यसतर्फ पार्टी नेतृत्वको र वरिष्ठ नेताहरूको ध्यान जानुपर्छ, विधि पद्धतिबाट पार्टी चल्ने र अवसरहरूको न्यायोचित वितरण गर्ने प्रक्रियाको विकास गर्नुपर्छ भन्ने मलाई लाग्छ । अहिले पार्टी सम्पूर्ण रूपले मिलि नसकेको अवस्थामा र संक्रमणकालीन अवस्थामा नेता कार्यकर्ता छान्दा यसबाट यति यसबाट यति भनेर गणितकै साहरामा छान्नुपर्ने अवस्था भएकोले पनि यसलाई अहिले सामान्य रूपले नै लिनुपर्छ । तर, भोलिका दिनमा चाहिँ विधिमा बाँधिएर मापदण्डका आधारमा जिम्मेवारी पाउने पद्धतिको विकासतर्फ हामी अगाडि बढ्नुपर्छ र लोकतान्त्रिक अभ्यासमा पार्टी अगाडि बढ्छ । पार्टीको यही लोकतान्त्रिक अभ्यासले नै समाजको विकास र राष्ट्रलाई पनि समृद्धि र गति दिन्छ ।

पार्टी अध्यक्षद्वयको जिम्मेवारी हेरफेर भएको छ तर पनि पार्टी एकताका सम्पूर्ण काम सम्पन्न हुन सकेका छैनन् किन हो के ले समस्या बनाइरहेको छ ?

पार्टी एकताको सम्पूर्ण कामलाई अन्तिम रूप दिने गरि अध्यक्षद्वय अगाडि बढिरहेको बेला पार्टी अध्यक्ष तथा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको स्वास्थ्यमा केही समस्या आयो । त्यसले गर्दा जति छिटो यो काम हुनुपर्दथ्यो त्यसरी हुन सकेन । यद्यपि, प्रधानमन्त्री स्वास्थ्य उपचार गरेर फर्किसक्नु भएको छ , अब केही समय आराम गरेर काममा लाग्नुहुन्छ । उहाँलाई चिकित्सकले मृगौला प्रत्यारोपण गर्नु पर्ने सल्लाह दिएका छन् । अब त्यो काम पनि चाँडै गर्नु पर्छ, म उहाँलाई स्वास्थ्य लाभको कामना पनि गर्दछु । तर आत्मबल दह्रो भएका कारण यी सबै काम प्रधानमन्त्रीले सुव्यवस्थित रूपमै गरीरहनुभएकै छ । साथै मुलुक विकासका लागि र जनताको सुखी जीवनका लागि सम्माननीय प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको हामीलाई, हाम्रो पार्टीलाई र मुलुकवासीलाई धेरै खाँचो छ, उहाँको नेतृत्वको खाँचो छ । उहाँ सरकार गठनदेखि सञ्चालन र मुलुकको हितमा अहोरात्र खटिरहनुभएको छ र देशलाई कुशल नेतृत्व दिइरहनुभएको छ । उहाँको नेतृत्वमा विकास निर्माणदेखि राष्ट्रिय अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र परिस्थितिहरू सुदृढ हुँदै गएका छन । भारतले मिचेको भूमि फिर्ता गर्न सबै पार्टीहरुको बिचमा राष्ट्रिय सहमति कायम गर्न सफल हुनुभएको छ, राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाहरूको काम द्रूत गतिमा भइरहेका छन्, पार्टी एकताका काम पनि सम्पन्न हुने दिशातर्फ अग्रसर भइरहेको छ, पार्टीका गतिविधि पनि अगाडि बढिरहेका छन् । यद्यपि, गति धिमा छ तर काम भइरहेका छन् । अर्का अध्यक्ष पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले पनि पार्टी कामलाई सक्रियताका साथ अगाडि बढाइरहनुभएको छ, जसले गर्दा पार्टी र सरकारका काम भइरहेका छन् । हाम्रा दुवै अध्यक्ष रथका दुई पांग्रा हुनुहुन्छ, उहाँहरू दुवैले एकले अर्कालाई सहयोग पुग्ने गरी मिलेर देश, जनता र पार्टीका काम अगाडि बढाइरहनुभएको छ ।

सरकारले अगाडि सारेको ‘सुखी नेपाली, समृद्ध नेपाल’ निर्माणको काममा पार्टी र सरकारको संयोजन कसरी हुन्छ त ?

यो अभियान सरकारको मात्र होइन हामी सबैको लक्ष्य हो,पार्टीले नै अगाडि सारेको महाअभियान हो यसमा पार्टी अध्यक्षद्वय, पार्टीका वरिष्ठ नेतादेखि तपाईं हामी र जनताको पनि सहभागिता र सक्रृयताको खाँचो छ । यसलाई पूरा गर्नु सबैको दायित्व हो । यसमा के पार्टी, के सरकार, के नेता, के कार्यकर्ता, के कर्मचारी, के बुद्धिजीवी सबैको उत्तिकै दायित्व छ । त्यसमा पनि हाम्रो पार्टी, पार्टी नेतृत्व, हाम्रा पार्टीका नेता कार्यकर्ताको बढी जिम्मेवारी हुन्छ । यसलाई नेतृत्वले पनि स्वीकारेको छ, पाटीका नेताकार्यकर्ताले पनि स्वीकारेका छन । यसलाई पूरा गर्न पार्टीले अंगिकार गरेको कार्यक्रमलाई पूरा गर्न पार्टी र सरकारको सन्तुलन मिलाएर अगाडि बढ्नुपर्छ, त्यो दिशामा पार्टी र सरकार हिँडिसकेको छ । हिजो हामी जनताको बहुदलीय जनवाद भनिरहेका थियौं, हाम्रो कार्यक्रम पनि त्यहीअनुसारको थियो, त्यसैको आलोकमा हामीले सरकार बनाएर यहाँसम्म आएका छौं । तर पार्टी एक भएपछि हामीले जबजको सारलाई नछोडि जनताको जनवाद भनेको छौं र त्यसअन्तर्गत नै मुलुकको भाग्य र भविष्य निर्माण गर्ने छौं । अहिले हामीले विशेष परिस्थितिका कारण दुई अध्यक्षको अभ्यास गरिरहेका छांै, व्यवहारमा काम चलाउनका लागि निश्चित समयसम्मका लागि यो पद्धति अपनाएका हौं । अहिले हाम्रा दुवै अध्यक्ष पार्टीको प्रमुखमा हुनुहुन्छ दुवैको साथ पार्टी निर्माणदेखि सरकारका काम रहेको छ ।

भारतले मिचेको अतिक्रमित भूमि फिर्ता ल्याउन सकिएला त ?

भारतले हामीलाई सीमाका विषयमा लामो समयदेखि नेपाली सार्वभौमिकता र स्वाधीनताको सन्दर्भमा उल्झन दिइरहेको छ, दुःख दिइरहेको छ । यो उल्झनलाई समाप्त गर्नुपर्छ, भारतले दिने दुःखबाट चाँडै छुट्कारा पाउनुपर्छ भनेर नेपाली जनताले निकै अगाडि देखि संघर्ष पनि गरेका छन्, कूटनीतिक रूपमा पनि काम भईरहेका छन्, तर, यो विषयमा भारतले त्यति चासो नदेखाएकोजस्तो गरिरहेको छ । जसले गर्दा इलामको पशुपतिनगर, महेशपुर, सुस्ताहुँदै कालापानी र लिम्पियाधुरा लिपुलेकसम्म भूमि अतिक्रमण भएको छ । पछिल्लो समय भारत सरकारले आफ्नो नयाँ नक्सा सार्वजनिक गर्ने क्रममा नेपालको लिपुलेक, लिम्पियाधुरा र कालापानी क्षेत्रलाई आफ्नो क्षेत्रमा समावेश गरेपछि नेपालमा यस्को चौतर्फी विरोध हुनुका साथै भारतविरुद्ध प्रदर्शन र आलोचना भएको छ, उसको विस्तारवादी हेपाहा प्रवृत्तिको हामी विरोध गर्छौं । यो समस्या समाधानका लागि पहिले मुलुक एक थिएन, राजनीतिक दल एक थिएनन् तर अहिले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको संकल्प र प्रयत्नले यो विषयमा मुलुक एक भएको छ, प्रधानमन्त्रीले सबैसँग छलफल गरेर सर्वदलीय सहमति कायम गरेर मिचिएको भूमि फिर्ता लिन राजनीतिक र कूटनीतिक च्यानलमार्फत पहलकदमी थाल्नुभएको छ । हामी भारत सरकारको जवाफको प्रतीक्षामा छांै । यो समस्या समाधानका लागि हाम्रा पूर्वप्रधानमन्त्री तथा पार्टीका वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपाललाई जिम्मेवारी दिएको छ । उहाँ औपचारिक वार्ताको लागि भारत जाँदै हुनुहुन्छ । उहाँले यो विषयमा कुरा राख्नु हुनेछ र समस्याको समाधान निकाल्नु हुनेछ । भारत सरकारले नक्सा अविलम्ब सच्याउनु पदर्छ । चीनको युद्धताका अस्थायी रूपले बसेको भारतीय सेनाको ब्यारेक तत्काल भारतले फिर्ता लानुपर्छ । मलाई आशा छ, उहाँको भारत भ्रमणपछि यो समस्याको समाधान हुनेछ, भारतले पनि यस विषयलाई गम्भीरताका साथ लिएर समस्या समाधान गर्नेछ, अर्काको मिचेको भूमि तुरुन्त फिर्ता दिनेछ, नेपालको भूमिबाट आफ्ना सेना लैजाने छ । यो काम भारतले तुरुन्तै गर्छ भन्ने मलाई लाग्छ । किनकी यो नगरी हुँदै हुँदैन ।

गरेन भने नि ?

पहिले हामी हाम्रै पहल र प्रयत्नमा काम गर्नुपर्छ । हाम्रो पहल, प्रयत्न, आग्रहको भारतले सुनुवाई गरेन भने उसको विस्तारवादी नीति संसारसामु उदांगो हुनेछ । त्यसपछि हामीले अन्तर्राष्ट्रिय पहल र प्रयत्न अगाडि बढाउनुपर्छ र मिचिएका सबै भूमि फिर्ता ल्याउनुपर्छ ।