सिद्धान्त र गुटको लेप लगाएर निजी स्वार्थ पूरा गर्ने दिन अब सकिए


देवराज घिमिरे, अध्यक्ष, नेकपा, प्रदेश नं १


हिजोका सरकारहरूले धेरै बिगार्थे, आजका कुनै सकारले
बिगार्ने काम गरेका छैनन् । नेकपाका तीनै तहका सरकारहरूले
नबिगार्ने मात्र होइन काम गर्ने प्रयत्न पनि गरिरहेको छ ।
राम्रो काम गर्ने उद्देश्यका साथ काम गरिरहेको छ । विभिन्न
कारण र समस्याले गर्दा तर काम केही बिगारेको छैन । हामीले
जनताका अपेक्षाअनुसार काम गर्न सकेका छैनौं, अब गर्नुपर्छ ।
त्यसका लागि विरोधीका भ्रम चिर्नुपर्छ, विकास निर्माणमा
हिजोका हडल्सहरू हटाउनुपर्छ र विकास निर्माणका काममा
तदरूकताका साथ लाग्नुपर्छ भन्ने कुरा तीनै तहका सरकारले
र पार्टी कमिटीहरूले भनिसकेको अवस्था छ । यही काम पूरा
गर्ने योजनामा १ नं पद्रेशमा पनि पार्टी लागिरहेको छ ।


हालै सम्पन्न उपनिर्बाचनमा नेकपाले पहिले एउटै पार्टी हुँदा जितिरहेका केहि महत्वपूर्ण ठाउँहरु गुमायको छ, के कारणले हो ?
हामीले हारेका मात्रै छैनौ पहिले पहिले काँग्रेसले जितिरहेका बलिया बलिया ठाउँमा पनि हामीले अहिले जितेका छौ । प्रतिसतको हिसाबले अहिले पनि हामीले दुई तिहाँई नै जितेका छौ । पार्टी एकता हुँदैमा जितिहाल्ने र पार्टी एकता नहुँदैमा कमजोर भैहाल्ने भन्ने कुरा सरल सिद्धान्त मात्र हो । निर्बाचनमा धेरै फ्याक्टरले काम गर्छन । पार्टी कमिटीहरु जनताको बिचमा कतिको स्थापित छन, सरकाले गरेका कामहरु, निर्णयहरु जनताको बिचमा कतिको प्रभाबकारि ढंगले गैरहेको छ,पार्टीले कतिको पु¥याईरहेका छन, त्यसको परिणाम कतिको आईरहेको छ भन्ने जस्ता प्राबिधिक पक्षहरु पनि जोडिएका हुन्छन । त्यसैले गर्दा अहिलेको परिणामलाई हेर्दा नेकपा धेरै उत्साहित हुने अबस्था पनि छैन र निरुत्साहित नै भैहाल्नुपर्ने अबस्था पनि छैन । तर यो निबाएचनबाट शिक्षा लिएर अब हामीले भोलीकालागि गर्नुपर्ने कामहरु के के हुन कसरी जानुपर्छ भन्ने कुरालाई अलि ध्यानदिनु पर्ने अबस्था छ । जहाँसम्म हाम्रो पार्टीले पहिले जितिरहेका ठाउँहरु किन गुमायो भन्ने कुरा छ यसमा हामी काँहि उम्मेद्धारको विवादले र काँहि पार्टी कमिटी एकता नहुँदाको समस्याले हार हुन पुगेको देखिन्छ ।

१ नं प्रदेशमा नेकपाको अबस्था चाहिँ कस्तो छ त ?

समग्रताका हर्ने हो भने १ नं प्रदेशका नेकपाको अबस्था बिगतमा भन्दा बलियो भएर आएको छ, यसो भनिरहँदा सबैभन्दा बलियो क्षेत्र धरान उपमहानगरपालिका हार्नुभयो नि त कसरी बलियो भयो त पार्टी भन्ने प्रश्न तपाईले गर्न सक्नुहुन्छ,हो यो क्षेत्र हार्नु हाम्रालागि ठुलो घाटा हो, ठुलो क्षति हो, यसले हामीलाई गम्भिर पनि बनाएको छ, ठुुलो लेसन पनि दिएको छ तर यहाँ हाम्रो पार्टी कमजोर भएर जनताले हामीलाई नपत्याएर, हेला गरेर हारेका हैनौ । यहाँ हार्नुका पछाडि यहाँ पार्टी एकता गर्ने कार्य ढिला भयो, यहाँ उपनिर्बाचन छ पार्टी एकताका काम सम्पन्न गरीहाल्नुपर्छ भनेर काम गर्ने खोज्दा खोज्दै आन्तरिक विवादका कारणले पार्टी कमिटी बनाउने र जनतामा जाँदा सिँगो पार्टी कमिटी जोश र उत्साहाका साथ जाने काममा ढिलाई भयो यो एउटा कारण बन्यो भने अर्को हामीले त्यहाँ सँधै जितिरहेकै ठाउँ हो जितिहालिन्छ नी भन्ने अतिबिश्वासले पनि समस्या भयो । किनकि त्यहाँको स्थानिय पार्टी कमिटीले त्यहाँको बस्तुस्थिति बुझने, कमिकमजोरिहरु सच्याउने, बिरोधिका भ्रमहरु चिर्ने यसमा आफुले नसकेको अबस्थामा माथिल्लो कमिटीलाई रिपोटिङ गर्ने, तदनुरुपका चुनाबि रणनीतिहरु बनाउने काम समयमा भएनन् माथिल्लो कमिटीलाई पनि थाहा दिईएन । जुन बेला हामीलाई त्यस्ता कमिकमजोरिहरु थाहा भयो जुन अबस्थामा समय सकिसकेको थियो,छोटो समयमा ति कुराहरुको ब्यबस्थापन गर्न सकिएन । त्यसैले गर्दा हामीले धरान हार्न पुग्यौ तर त्यहाँ हार खेप्नुपरे पनि काँग्रेसको गढ क्षेत्र पाँचथरको फाल्गुनन्द गाउँपालिका र फिदिम नगरपालिकाको वडामा र धरानकै वडा नं ७ को वडा अध्यक्षमा हामीले नै जितेका छौ । भोजपुर,खोटाङ लगाएत पुर्बका अन्य सबै ठाउँमा हामीले नै जितेका छौ । देशका अन्य क्षेत्रका धेरै जसो ठाउँ हामीले नै जितेका छौ । यसका पछाडिका कारण पार्टीको लोकप्रीयता, हाम्रो सरकारले गरेका बिकास निमार्णका काम जनहितका कामलाई हामीले जस्ताको तस्तै जनतामा लानसक्यो, त्यहाँको पार्टी कमिटीले मेहनतका साथ काम ग¥यो,सरकारका काम, पार्टीको अबस्था र कामलाई बुझाउन सफल भयो फलस्वरुप त्यहाँ हामीले निर्बाचन शानदार रुपमा जित्यौ । यसबाट के बुझनुपर्छ भने हामी कमजोर भएर हाम्रो सरकारले काम नगरेर, पार्टी कमजोर भएर हामीले कहिँ पनि हारेका हैनौ बरु के हो भने जहाँ हामीले मेहनतकासाथ काम ग¥यो, एकताबद्ध भएर काम ग¥यौ,जहाँ समयमा कमिटीहरु बनेर नेताकार्यकर्ता आफनो दायित्वपुरा गर्न राम्ररी लागे, कमिटीहरुले जनताको बिश्वास जितेर काम गर्न सके, बिरोधिका भ्रम चिर्न सके, पार्टी र सरकारका काम कुरालाई जनतामा घनिभूत ढंगले लान सके त्यहाँ हामीले सबै ठाउँमा जितेका छौ । त्यसो हुन नसकेका ठाउँमा हामीले पराजय भोगका छौ । यो पराजयबाट हामीले सबक सिकेका छौ, शिक्षा आर्जन गरेका छौ, जुन शिक्षाका आधारमा हामी भोलिका दिनमा पार्टीलाई बलसालि बनाउने छौ, जनआधारित बनाउने छौ,पार्टी कमिटीहरुलाई त्यसै अनुसार परिचालन गर्ने छौ र भोलिका दिनमा नेकपालाई जनताको भरपर्दो र बलियो पार्टी बनाउँदै सबै क्षेत्रमा निर्बाचन जित्न सक्ने गरीको तयारी गर्छौ, त्यहि अनुसारको रणनीति बनाउँछौ । यो निर्बाचनबाट परेको धक्काको सामना गर्दै गुमेका ठाउँहरु आगामि निर्बाचनमा जस्ताको तस्तै ल्याउने गरीका योजना बनाएर काम गर्ने छौ ।

दुईपार्टीका नेताकार्यकर्ता बिचको अन्र्तघुलन चाहिँ कतिको छ तपाईलाई काम गर्न कतिको सजह छ ?

हामीले साँगठानिक एकताका कामहरु भखर भखर मात्रै सक्दैहौ । १ नं प्रदेशमा १४ वटा जिल्ला छन, एक महानगरपालिका छ, त्यसलाई पनि पार्टीले जिल्ला कमिटी सरहको मान्यता दिएको छ यसो गर्दा १५ वटा जिल्ला भए । यसमध्य ताप्लेजुङ, इलाम, पाँचथर र झापा जस्ता जिल्लाहरुमा पार्टीका नेता कार्यकर्ताहरुको अन्र्तघुलनको का राम्ररी नै अगाडि बढिरहेको छ । त्यहाँ अहिलेका सामुहिक बिषयकाहरु, पार्टीको भाबि कार्यदिशा के हो, हाम्रा तात्कालिक कार्यभारहरु के हुन,तात्कालिक र दिर्घकालिन योजना कस्ता बनाउनुपर्छ भन्ने बारेका जिल्ला तहका प्रशिक्षणका कार्यक्रमहरु सम्पन्न भएका छन, क्षेत्रिय र प्रदेश स्तरका पनि प्रशिक्षणहरु भैसकेका छन । गाउँ र नगरका टोलटोलमा पनि सकिएका छन । यसले हाम्रो पार्टी नेकपाका नेता कार्यकर्तामा अन्र्तघुलनको मात्रा बढेको छ, एकले अर्कालाई चिन्ने र बुझने अबसर मिलेको छ, हिजो फरक फरक नीति, सिद्धान्त, बिचार, कार्यशैलि र ब्यबहारबाट आएका दुई पार्टी एक हुँदा यसका नेताकार्यकर्ता बिचमा भाबनान्मक एकता हुन केहि समय लागेको मात्रै हो, अहिले दुई पार्टीका नेताकार्यकर्ताका बिचमा उठ बस बिचार बिमर्स भैरको हुनाले अन्र्तघुलनको समस्या छैन । एक अर्कामा अन्र्तघुलित भैसकेका छन । अझ यसलाई घनिभूत बनाउन पार्टी स्कूल बिभागले नै करिकुलम बनाएर त्यसैका आधारमा तल प्रशिक्षणहरु दिने र त्यसकै आधारमा योजना बनाएर पार्टी काममा लगाउने गर्नुपर्छ । यस्ता काम कुराले अन्र्तघुलनलाई अझ बलियो बनाउँने छ । अब पार्टी एकताका काम करिब करिब टुङगिएको अबस्था छ, केहि थोरै बाँकि काम अब चाँडै सकिन्छ । यो एक भएको पार्टीलाई बैचारिक, शैद्धान्तिक रुपबाट अगाडि बढाउने, कार्यकर्ताहरुलाई प्रशिक्षित गर्ने र राजनीतिक रुपबाट दिशानिर्देश गर्ने काम बाँकि छ । यो काम हामी अधिबेशन र महाधिबेशनबाट सम्पन्न गर्छौ । त्यसले आम नेताकार्यकर्ता बिच भाबनात्मक एकता बढछ, नेता कार्यकर्ताका बिच अन्र्तघुलन कायम गर्छ र पार्टीलाई ब्यबस्थित र सुदृढ बनाएर लैजान्छ । यसर्थ हामी बिचमा र हाम्रा कार्यकर्ताको बिचमा कुनै समस्या छैन, मलाई काम गर्न पनि कुनै कठिनाई छैन सबैको सहयोग नै छ । सामुहिक काम गर्दा सानातिना समस्या, उल्झनहरु आउँछन,त्यसलाई चिर्दै काम गर्दै अगाडि बढनुपर्छ । म त्यसैगरी अगाडि बढिरहेको छु, पार्टी कामलाई पनि त्यसै गरी अगाडि बढाईरहेको छु । मलाई आशा छ, अब यो पार्टी रसायन लागाएर दुई पार्टी मिलाएको जस्तो नदेखि रसायन नै भएको एउटै पार्टी र एउटै पार्टीका नेता कार्यकर्ता भएको देखिने छ ।

१ नं प्रदेशको पार्टी प्रमुखको रुपमा यहाँले के. कस्ता काम अगाडि बढाई रहनुभएको छ ?

धेरै कुरा गर्न सोच्दा सोच्दै पनि अहिले सम्म मुलत एकिकरणकै काम टुङग्याउने काममा हाम्रो समय बित्यो । जिल्ला कमिटी बनाउने काम सकियको छ, गाउँ, नगर कमिटीहरु बनाउने र प्रदेश कमिटीलाई कार्य बिभाजन गर्ने काम बाँकि छ । यसको कार्य बिभाजन गर्दा सचिवालय बनाउने, बिभागिय कामको जिम्मेवारी तोक्ने,बिभागहरु बनाउने, कार्यलय बनाउने र कामहरुलाई ब्यबस्थित ढंगले लाने काममा अब हामी लाग्ने छौ । केहि कुरा केन्द्रीय स्तरबाटै नीतिगत निर्णय गर्न बाँकिभएर काम सकिएका छैनन् भने धेरै काम साँगठानीक एकता गर्ने कामको ब्यस्तताले गर्दा प्रदेशको जिम्मेवारी तय गर्ने काम सम्पन्न गर्न ढिला भैरहेको छ । अब हामी हाम्रा जननिर्बाचित प्रतिनिधिहरुले जनताको काम के कसरी गरिरहेका छन त्यो कुरा हेरेर समिक्षा गरेर राम्रो भएका ठाउँमा थप राम्रो पार्न र नराम्रो भएका ठाउँमा सुधार गरेर प्रभाबकारी काम गराउन लाग्ने छौ भने अर्को तिर मालेमाबादको मार्गदर्शनमा हाम्रो ठोस बस्तुगत परिस्थितिमा त्यसलाई मौलिक ढंगले कसरी संयोजन गर्न सकिन्छ गर्नुपर्छ । नेपालको समाजबादी बाटो कस्तो हुन्छ, समाजबादको आधार निमार्ण गर्नकालागि शिक्षा, स्वास्थ्य,सामाजिक क्षेत्रका के के हुन, बिकास निमार्णका काम के कसरी गर्नुपर्छ भन्ने लगाएतका योजना अब हामी बनाउँछौ । निर्बाचित निकायहरुलाई प्रभाबकारी बनाउने काममा पुरै ध्यान दिने छौ । स्थानिय र प्रदेश सरकारका प्रतिनिधि र कार्यकर्ताहरुलाई प्रशिक्षण दिने, तदनुरुपका योजना बनाउने कार्यान्वयनमा लैजाने लगाएतका काम योजनाबद्ध रुपले गर्नेछौ ।

पार्टी भित्र अहिले पनि शैद्धान्ति, बैचारिक र कार्यक्रमीक रुपमै भिन्न मतहरु छन,त्यसले गर्दा पार्टीमा अनुसाशन हिन काम भैरहेका छन,त्यसले पार्टीमा समस्या पारिरहेको छ भन्ने सुनिन्छ साँच्चै यस्तै छ पार्टी भित्र ?

हाम्रो पार्टीमा मात्र होइन पुँजिबादी पार्टी नेपाली काँग्रेसमा पनि खास खास बेलामा यस्ता समस्याहरु देखिने गरेका छन । हुन त मल्टि पार्टी डेमोक्रेसिमा खासखास बेला पक्षबिपक्ष देखिनु स्वभाविक नै मानिन्छ किनकि हामी कम्युनिष्ट पार्टी भित्र पनि चुन्ने चुनिने लोकतान्त्रिक अभ्यास गरीरहेका छौ । यस्तो बेला यस्ता समस्याहरु आउनु स्वभाबिक नै मान्नुपर्छ । यस्तो बेलामा कहिले बिचारमा आधारित भएर, कहिले नीति, शिदान्तमा आधारित भएर, कहिले कार्यक्रममा आधारित भएर, कहिले नेतृत्व कसलाई बनाउने भन्ने आधारमा, कहिले ब्यत्तिगत स्वास्र्थका आधा।मा समेत बिचार समुह बन्ने,नेता केन्द्रीत भएर बाँडिने त्यसका आधारमा पार्टीभित्र निर्बाचनमा प्रतिस्पर्धा गर्ने हुन्छ । यसो हुनु अस्वभाबिक हैन तर खास समय सकियपछि अर्थात निर्बाचनमा प्रतिस्पर्धा भएर मतपरिणाम आइसकेपछि चुन्ने चुनिनेकाम सम्पन्न भैसकेपछि चाहिँ पहिलेकै तुष पालिरहेने त्यो ढंगले प्रस्तुत हुने,यो हिजोे यता थियो, यो हिजो त्यता थियो भन्ने र त्यसबाट गाइडेड भएर ब्यबहार गर्ने कुरा राम्रो होइन । यस्तो नहुनु राम्रो हो तर नेपालका सबै पार्टीहरुमा यो समस्या छ,यसले आम पार्टीमा समास्या पारेको पनि छ । तर पनि हाम्रो पार्टीमा यो अहिले यसस्या छ । निर्बाचनमा हारजित भएपछि चुन्ने चुनिने काम सम्पन्न भएपछि पार्टीको अपिसियल नीति, निर्णय र लाईनहरु जे हुन त्यसको पक्षमा सबैले हिँडनुपर्छ भन्ने कुराको हेक्का सबैले राख्नुपर्छ । चुनिनेले पनि अहंकार राख्नुहुँर्दैन, हार्नेले पनि रिसिबि र तुष राख्नुहुँदैन । एकले अर्कालाई हेला होचो गर्ने अनाबाश्यक टिप्पणीहरु गर्ने काम गर्नुहुँदैन । कसैले पनि पार्टीको हितमा असर पु¥याउने काम गर्नुहुँदैन । यद्यपि यो समस्या हाम्रो प्रदेशमा पनि छ तर यसले हामीलाई असर गर्ने पार्टीका कामै बिगार्ने,जबजमै समस्या पार्ने गरिका छैनन् । हिजो हामीले एउटा शैद्धान्तिक धरातलमा पार्टी कार्यकर्तालाई दिक्षित ग¥यौ । त्यो बेला हामीसँग जननेता मदन भण्डारिले प्रतिपादन गर्नुभएको जनताको बहुदलिय जनबादको कार्यक्रम थियो, त्यहि शैद्धान्तिक कार्यक्रमको आलोकमा राजनीतिक कार्यनीति स्पष्ट रुपले अगाडि बढेको थियो । अहिले दुई पार्टी एक गर्ने सन्दर्भमा हामीले त्यसैको निरन्तरताको रुपमा दुबैको हित र बिचारमा आधारित भएर जनताको जनबाद भनेका छौ । तर राजनीतिक रुपमा यसको औचित्य स्थापित गर्न सकेका छैनौ । एउटा जिबन्त पार्टीभित्र यस्तो हुन्छ । तर हामी यो समस्यालाई पर्गेल्नै नसक्ने अबस्थामा भने छैनौ । यो कुरा यहि उपनिर्बाचनबाट पनि के प्रस्ट हुन्छ भने पार्टीले लिएको अफिसिएल लाइनलाई सबैले मान्छन, पार्टीले दिएको निर्देशन हुबहु कार्यान्वयन हुन्छ, पार्टीको नीति,बिचार र कार्यक्रम सबैले बोक्छन, पार्टीले लिएको अडानमा सबै एक जुटहुन्छन र पार्टीको हितमा सबै एक हुन्छन । कतिपय पार्टी नेता कार्यकर्ता ब्यत्तिगत स्वार्थकालागि निश्चित समुह र नेतालाई जोडने, नीतिगत लेप लगाउने,ढाकछोपहरु गर्ने र त्यस्ता बिभाजनबाट आफना स्वार्थपुरा गर्ने कोसिसहरु थुप्रै देखापरेका छन । यस्ता समस्याको अन्त्यकोलागि अध्यक्षको नाताले म बिना आग्रह पुर्बाग्रह हरपल लागिरहेको छु,सिँगो पार्टी लागिरहेको छ, म सबैलाई बिश्वास दिलाउन चाहन्छु कि हामी यस्ता कुराको अन्त्य गरेरै छाडछौ । १ नं प्रदेशमा अहिले यस्तो छैन हुनपनि दिईने छैन,पहिले भैरहेकालाई पनि न्यूनिकरण गर्दै लगिरहेका छौ ।

अहिले पनि नेकपा भित्र एउटै पार्टीकै जस्तो ब्यबहार एकले अर्कामा गरेजस्तो देखिन्न यसको अन्त्य कसरी होला त ?

यो पार्टीका नेता कार्यकर्ताको अन्र्तघुलनलाई बिभिन्न कार्यक्रम, प्रशिक्षण मार्फत धनिभूत बनाउनुपर्छ , बैचारिक, शैद्धान्तिक र दार्शनिक रुपबाट पार्टी कार्यकर्तालाई दिक्षित गर्ने काम र राजनीतिक रुपबाट दिशानिर्देश गर्ने काम गर्नुपर्छ, महाधिबेशन चाँडोभन्दा चाँडो सम्पन्न गर्नुपर्छ, पार्टी कार्यकर्ताहरुलाई बलसाली नाउनकालागि सयौ पार्टी प्रशिक्षणका कक्षाहरु सञ्चालन गर्नुपर्छ,पार्टीका नेता कार्यकर्तालाई ब्यबहार मार्फत एक अर्कालाई चिन्ने चिनाउने काम गर्नुपर्छ र ब्यबहार बाटै पार्टीलाई सुदृढ गर्नेकाम गर्नुपर्छ । हिजो निर्बाचन लड्ने कुरामा हामी एक आपसमा अन्र्तघुलन भयौ तर शैद्धान्तिक बैचारिक र ब्यबहारिक रुपमा अझ अन्र्तघुलन हुन बाँकि नै छ । अझै दुईपार्टीका बिचमा तलसम्म एकता गर्ने, अन्र्तघुलन गर्ने, शैद्धान्तिकिकरण गर्ने, सँगठन बिस्तार गर्ने र बिकास निमार्णका काममा लगाउन बाँकि नै छ, परिणाम निकाल्न बाँकि नै छ, पार्टीका कमिकमजोरी पहिचाहन गरेर हल गर्ने काम गर्न बाँकि नै छ । यि सबै काम सँगसँगै अगाडि बढाउनुपर्ने छ । पार्टीका जुन कार्यकर्ता हिजो देखि निष्ठापूर्बक इमान्दारिताकासाथ लाग्नुभएको छ, चाहे जिम्मेवारि पाउँदा होस वा नपाउँदा होस उहाँहरु निरन्तर रुपमा पार्टी संगठन र जनताका हितमा लागिरहनुभएको छ ।

नेकपाका नेता कार्यकर्ता नीति, शिद्धान्त, मूल्य, मान्यता र कम्युनिष्ट आचरणमा छैनन्, उनीहरुको अनुसाशन,आचरणमा र बर्गियतामा स्खलन आईरहेको छ, अबसरको न्यायोचित बितरण छैन, बिचार समुहका आधारमा मेरो तेरो भन्ने गरिन्छ, भन्छन नी नेकपाकै नेता कार्यकर्ता त्यस्तै हो ?

यहाँले उठाउनु भएको बिषय प्रति म अलि गम्भिर छु । मैले १ नं प्रदेशको पार्टी अध्यक्ष भएर काम गर्ने सन्दर्भमा के देखिरहेको छु भने मान्छेहरुका निजि स्वार्थहरु पुरा गर्नकालागि अनेक खालका प्रयार र प्रयत्नहरु बिभिन्न ठाउँहरुमा हुनेगरेका छन । पार्टीका उदेद्द पुरा गर्ने भन्ने काम आफ्नो स्वार्थमा गर्ने कतिपय ठाउँमा भैरहेको छ । त्यतिमात्र होइन आफ्ना निजि स्वार्थ पुरा गर्ने नीतिगत लेप लगाउने, गुटले गर्नदिएन भन्ने यसलाई असहयोग गर्नुपर्छ, सफल हुनदिनुहुँदैन भन्ने र देश र जनतालाई धोका दिनेकाम भैरहेको छ । यो निक्कै खतरनाक बिषय हो । त्यसैले मैले पार्टी अध्यक्षको नाताले आफना आकाँक्षा पूर्ति गर्नको लागि पार्टीलाई देखाउने, पार्टीको हित बिपरितका गतिबिधिहरु गर्ने प्रबृत्तिहरुलाई निस्कृय पार्ने नियन्त्रण गर्न काममा आबाश्यक पर्छभने कठोर कदम समेत चाल्ने, पार्टी हितकोलागि काम गर्न योग्य छ तर हिजो यो उ गुटमा थियो उसलाई जिम्मेवारिमा ल्याउनुहुून्न भन्ने कुराको अन्त्य गरी काम गर्ने योग्य कार्यकर्तालाई जिम्मेवारिमा ल्याउने र काम दिने योजना बनाएको छु । त्यसैले अब गुटको लेपनभित्र निजि आकाँक्षाहरु पुर्ति गर्ने काम हाम्रो पार्टीभित्र हुने छैन ।

पार्टी अध्यक्षद्धोयको जिम्मेवारी हेरफेर भएको छ तर पनि पार्टी एकताका सम्पुर्ण काम सम्पन्न हुन सकेका छैनन् किन हो के ले समस्या बनाईरहेको छ ?अहिले सैद्धान्तिक बहस कतिको चल्न थालेको छ त पुर्बतिर ?

अहिले यो बिषयलाई पुर्णरुपमा बन्द गरिएको छ । हिजो तत्कालिन नेकपा एमालेले लिएको नीति,सिद्धान्त र कार्यक्रम जनताको बहुदलिय जनबाद हो भने तत्कालिन नेकपा एमाओबादिले लिएको २१ औ सताब्दिको जनबाद हो । अहिले यी दुबैलाई मिसाएर जनताको जनबाद भनिएको छ । त्यसैले अहिले हामीले लिएर जानेभनेको जनताको जनबाद नै हो, तर यसभित्र जनताको बहुदलिय जनबादकै सार कुराहरु छन । त्यसैले यसलाई अन्यथा ठानिरहनुपर्ने कुृरा छैन । यसको भाबपक्ष पुरै जबजको सिद्धान्त अन्र्तगत नै छ । जनताको जनबादलाई अगाडि बढाउने, समाजबाद उन्मुख नीति र कार्यक्रम बनाउने र त्यसलाई अगाडि बढाएर समाजबाद निमार्ण गर्ने काममा कुनै बिवाद छैन, केहि विवाद भएमा चाँडै हुने महाधिबेशनबाट हल गरिने नै छ, कस्तो नीति लिने हो कस्तो कार्यक्रम अगाडि बढाउने हो भन्ने कुरा त्यो महाधिबेशनले निर्णय गर्ने छ । तर अहिले यसमा बहस छलफल चलाउने बेला भैसकेको छैन ।

पार्टीका बाँकि काम पुरा गर्ने केले ढिला भैरहेको छ त

पार्टी एकताको सम्पुर्ण कामलाई अन्तिम रुप दिने गरि अध्यक्षद्धोय अगाडि बढिरहेको बेला पार्टी अध्यक्ष तथा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको स्वास्थ्यमा केहि समस्या आएको र नेताद्धोयको ब्यस्तता बाहेक कुनै समस्या छैन पार्टी एकताकालागि । त्यसैले अब समयमै यसका बाँकि सबै काम सम्पन्न हुनेछ ।

यसको मतलब पार्टी साँगठानिक काम भैरहेका छन, एकताका काम भैरहेका छन कुनै अलमल छैन भन्न खोज्नुभएको हैन त ?

१ नं प्रदेशमा केहि नीतिगत निर्णयहरु चाहिँ केन्द्रबाट भएपछि गर्दा खेरि राम्रो हुनेभएकाले हामीले केन्द्रको निर्णय पर्खिएर बसेका छौ । किनकि हाम्रा कतिपय नेता कार्यकर्तालाई केन्द्रीय निकायमा राख्नुपर्ने हुन्छ कतिपयलाई जेष्ठ कम्युनिष्ट मञ्चमा राख्नुपर्ने हुन्छ,कतिपयलाई सल्लाहाकार कमिटीमा राख्नुपर्ने हुन्छ, कतिपयलाइ केन्द्रीय बिभागको जिम्मेवारी दिनुपर्ने हुन्छ । त्यस सन्दर्भमा हामीले तल राखौला उहाँहरु माथि पर्नुहोला हामीले हामीले उहाँहरु माथि परिहाल्नुहुन्छ भनेर तल नराखौला माथि उहाँहरु नपर्नुहोला । यसले गर्दा यो बिषयमा माथिको निर्णय भएपछि माथि पर्ने परिहाल्नुहुन्छ नपर्नेलाई तल कसैलाई प्रदेशमा कसैलाई जिल्लामा समेटन सकिन्छ । यसमा माथि अलि ढिलै हुने रहेछ भने त हामी यो काम चाँडै मम्पन्न गरि नै हाल्छौ होइन माथि पनि चाँडै नै हुनेरहेछ भने केहि समय हेरर हामी अगाडि बढने योजनामा छौ । हाम्रा प्राबिधिक समस्या जे जे भएपनि हामीले जति छिटो यो काम हुनुपर्दथ्यो त्यसरी हुन सकेन, यो साँचो हो तर बिग्रि गएको केहि छैन । प्रधानमन्त्री उपचार गरेर स्वास्थ्य भएर फर्किसक्नु भएको छ , अब केहि समय आराम गरेर काममा लाग्नुहुन्छ । यि सबै काम प्रधानमन्त्रीले सु ब्यबस्थित रुपमै सम्पन्न गरिपनि रहनुभएको छ । पार्टी एकताका काम पनि सम्पन्न हुने दिशातर्फ अग्रसर भैरहेको छ, पार्टीका गतिबिधि पनि अगाढि बढिरहेका छन । गति धिमा भए पनि काम भैरहेका छन । दुबै अध्यक्ष रथका दुई पाँग्रा हुनुहुन्छ, उहाँहरु दुबैले एकले अर्कालाई सहयोग पुग्नेगरी मिलेर देश, जनता र पार्टीका काम अगाडि बढाई रहनुभएको छ । १ नं पार्टी प्रदेशको अध्यक्षको नाताले मैले पनि आफ्ना पार्टी गत कामलाई पार्टीगत गतिबिधिलाई सबैको सल्लाहा सुझाबको आधारमा अगाडि बढाईरहेको छु कुनै अलमल कुनै जटिल समस्या छैनन् काम भैरहेका छन । कतिपय नेता कार्यकर्तालाई जिम्मेवारि पुगेको छैन,कतिपय जिम्मेवारीबाट बाहिर रहनुभएको छ, उहाँहरुलाई पार्टीको ¥याङक एण्ड फाएल निर्धारण गरेर छिटो भन्दा छिटो कुनै न कुनै जिम्मेवारी दिएर पार्टी काममा अगाढि बढाउने योजनामा हामी छौ ।

सरकारले अगाढि सारेको सुखि नेपाली समृद्ध नेपाल निमार्णको लक्ष पुरा गर्ने सन्दर्भमा पार्टी र स्थानीय एवं प्रदेश सरकारको संयोजन राम्ररी नभैरहेको, स्थानीय तहमा भ्रष्टाचार बढिरहेको यसलाई पार्टीले नियन्त्रण गर्न नसकेको भन्ने कुरा सुनिनमा आएको छ नी १ नं मा कस्तो छ ?

यो अभियान सरकार बिशेषको मात्र होइन हामी सबैको लक्ष हो र यो सबै नेपालीको लक्ष हुनुपर्छ । यद्यपि यो हाम्रो पार्टीले अगाडि सारेको लक्ष हो । यसलाई पुरा गर्नु सबैको दायित्व हो त्यसमा पनि हाम्रो पार्टी नेतृत्व, हाम्रा पार्टीका नेता कार्यकर्ताको बढि जिम्मेवारी हुन्छ । यसलाई पार्टी नेतृत्व देखि नेता कार्यकर्ता सम्मले स्वीकारेका छन । यसलाई पुरा गर्न पार्टी र सरकारको सन्तुलन मिलाएर अगाडि बढनुपर्छ, त्यो दिशामा पार्टी र सरकार हिँडिसकेका छन । हाम्रो प्रदेशमा पनि यहि ढंगले कामहरु भैरहेका छन । माथि हाम्रा दुबै अध्यक्ष पार्टीको प्रमुखमा हुनुहुन्छ दुबैको साथ पार्टी निमार्ण,सरकार सञ्चालन देखि बिकास निमार्णको काम रहेको छ । हामीले पनि पार्टी र सरकारका कामलाई मिलेरै सम्पन्न गरिरहेका छौ । तथापि हिजो लामो समय सम्म गाउँ, नगर र जिल्लामा पार्टी कमिटी नहुँदा जनप्रतिनिधिहरुले स्वईच्छा चारि रुपले मनोमानि ढंगले कामहरु गर्ने, निजि स्वार्थमा लाग्ने, पार्टीका नाममा अनुचित कार्यहरु गर्ने,बिसंखलित हुने,टिप्पणी गर्ने ठाउँदिने र पार्टीलाई बदनाम गर्ने काम छिटफुट रुपमा भए । तर अहिले पार्टी कमिटीहरु बनिसके पछि स्वभाबिक रुपमा यि कुराहरुमा न्यूनिकरण आएको छ, पार्टीले नियन्त्रण गर्न थालेको छ, यसमा न्यूनिकरण पनि भएर गएको अबस्था छ । जुन कुरा यहाँले समाचारहरुमा पनि लेखिरहनुभएको छ,सुनिरहनुभएको छ । जनताको बहुदलिय जनबाद अर्थात यसलाई अहिले जनताको जनबाद पनि भनिएको छ, यो भने कै जनताको मन जितेर जनताको अभिमत लिएर जनताको मतले निर्बार्चित भएर सरकारमा जाने र पार्टीका घोषणापत्रमा उल्लेख भएका जनताका हितका कार्यक्रमहरुलाई सरकारका मार्फत कार्यान्वयनमा लाने काम पार्टीको हो । यो काम केन्द्रमा केन्द्र सरकारको हुन्छ जसलाई केन्द्रीय पार्टीले गाईड गरीरहेको हुन्छ, निर्देशन गरिरहेको हुन्छ,प्रदेशमा प्रदेशमा मुख्य मन्त्री र मन्त्रीहरुलाई प्रदेश पार्टीले गरिरहेको छुन्छ र गाउँ नगरमा त्यहाँको सरकारलाई त्यहाँकै पार्टी कमिटी नगरकमिटीले गरिरहेको हुन्छ । त्यहाँ कसैले निजि स्वार्थको लागि काम ग¥यो अनुचित काम ग¥यो, भ्रष्टाचार ग¥यो भने ब्यत्ति होइन पार्टी मुछिन्छ त्यसैले त्यसलाई नियन्त्रण गर्ने कार्य, त्यसलाई सञ्चालन गर्ने कार्य पार्टीको हो । यो कुरा बुझेर पार्टीका नेता कार्यकर्ता र जनप्रतिनिधिहरुले काम गर्नु पर्छ । मैले पाएको जिम्मेवारि पार्टीका कारण पाएको हो यो काम भनेको पार्टीकै काम हो जसले गर्दा म सँधै पार्टी प्रति उत्तरदायि भएर गर्नुपर्छ,पार्टीको सुझाब सल्लाहा र परामर्स एवं निर्देशनमा गर्नुपर्छ, सामुहिक हितकोलागि गर्नुपर्छ भन्ने कुरालाई हाम्रा कतियि नेता कार्यकर्ताले नबुृझदा यस्तो समस्या आएको थियो तर अहिले पार्टी सबै ठाउँमा पुगिसक्यो त्यसैले यस्ता समस्यामा न्यूनिकरण भैरहेको छ । पार्टीले पनि सामुहिक हितकालागि योजना बनाउने सरकारलाई त्यस अनुसारको बिकास निमार्णको काम सम्पन्न गर्न लगाउने काममा जुटनुपर्छ । यो काम हाम्रो प्रदेशमा धनिभूत ढंगले भैरहेका छन । यो ढंगले नेता, कार्यकर्ता, जनप्रतिनिधि र सबै तहका सरकारलाई निर्देश गरिरहेको छ, पार्टीले कमाण्ड गर्न थालेको छ, गर्छ । अब कसैलाई पार्टीको नाममा ब्यत्ति स्वार्थका काममा लाग्न दिईने छैन, भ्रष्टाचार गर्ने, कमाउ धन्दा गर्न छुट दिईने छैन । पार्टी र सरकार साझा जिम्मेवारीमा हुन्छन । तर तीनै तहका सरकारलाई निर्देशन गर्ने, रेगुलेट गर्ने, नियमन, नियन्त्रण गर्ने काम पार्टीले नै गर्नेछ । यो सबै तहमा लागुहुन्छ भन्ने कुृरालाई हामीले बुझनुपर्छ ।

पार्टीले लिएको लक्ष अनुसार स्थानीय र प्रदेश सरकारले काम गरेका छन कि छैनन् त ?

नेकपाका चाय जनप्रतिनिधि हुन चाहे सरकारमा सम्लग्न मन्त्री, मुख्यमन्त्रीहरु हुन कसैले पनि बिगारे नराम्रो काम गरे नेकपाका सबै नेता कार्यकर्ता भ्रष्टाचारमा सम्लग्न भए काम गरेनन् भन्ने कहिँ पनि सुुनिएको छैन देखिएको छैन । बिरोधकालागि बिरोध गर्नेहरुको भनाई बाहेका कुनैपनि जनताले यस्तो टिप्पणी गरेका छैनन् । यसको अर्थ हिजोका सरकारहरुले धेरै बिगार्थे आजका कुनै सकारले बिगार्ने काम गरेका छैनन् । नेकपाका तिनै तहका सरकारहरुले नबिगार्ने मात्र होइन काम गर्ने प्रयत्न पनि गरीरहेको छ । बिभिन्न कारण र समस्याले गर्दा तर काम केहि बिगारेको छैन । राम्रो काम गर्ने उदेश्यकासाथ काम गरिरहेको छ । हामीले जनताका अपेक्षा अनुसार काम गर्न सकेका छैनौ अब गर्नुपर्छ त्यसकालागि बिरोधिका भ्रम चिर्नुपर्छ, किकास निमार्णमा हिजोका हडल्सहरु हटाउनुपर्छ र बिकास निमार्णका काममा तदारुपताकासाथ लाग्नुपर्छ भन्ने कुरा तीनै तहका सरकारले र पार्टी कमिटीहरुले भनिसकेको अबस्था छ । यहि काम पुरा गर्ने यात्रामा योजनामा १ नं पद्रेशमा पनि पार्टी लागिरहेको छ । बरु हामीलाई के समस्या छ भने सिमीत श्रोतसाधनलाई कसरि ब्यबस्थापन गरेर अधिक जनताको हितमा लगाउने भन्ने चुनौति चाहिँ अहिलेको नेकपा र यसका तीनै तहका सरकारहरुलाई छ । यस्को सहि ब्यबस्थापनमा पार्टी लागिरहेको छ ।

जनतालाई सुखि बनाउन कर्मचारितन्त्रले यो सरकारको कामलाई कतिको साथ दिएको छ त ?

नेकपाको सरकारलाई कसरी असफल पार्न सकिन्छ भनेर देशि बिदेशि शत्तिहरु लागिरहेका छन तर त्यसका बिरुद्ध लागेर नेपाल र नेपाली जनताको हितमा लाग्ने शत्तिहरु कर्मचारिहरु पनि यहाँ प्रसस्त छन, देशलाई समृद्धिको दिशामा अगाडि बढाउने ताकत सहितको कर्मचारि, जनप्रतिनिधि,जनता र सरकार यहाँ छन । तर नयो परिबर्तनको चाहानालाई बुझने त्यस अनुरुप हिँडने, सरकारको योजनालाई कार्यान्वयन गर्ने, नयाँ परिबर्तनलाई आत्मसात गर्ने र सरकारका योजना कार्यान्वयन गर्ने कुराको योग्यता क्षमतामा भने धेरै ठाउँमा समस्या छ । यसको अन्त्य नभै र राष्टिय उत्पादकत्वको बृद्धि नभै राष्टिय अर्थतन्त्रलाई मजबुत नपारि अर्थात आयात नघटाई र हाम्रो उत्पादन बढाएर निर्यात नबढाई मुलुक र जनता समृद्ध हुँदैनन् । त्यसैले बिदेशि बस्तुको निर्यात घटाउने र स्वदेशि बस्तुको निर्यात बढाउने काममा सबै लाग्नुपर्छ, अनिमात्र जनता सुखिहुन्छन । त्यसैले जनताको जीबनस्तर राम्रो बनाउने काममा प्रदेश पार्टीले सरकारसँग छलफल गरेर योजना बनाईरहेको छ । मान्छेका सोच,शैलि, आचरण र कार्यशैलिमा परिबर्तन पनि भैरहेका छन । हिजोका सामन्तहरु आज हाक्का हाक्कि अपराधमा सम्लग्न हुन छोडेका छन । हिजोका सामन्ति ब्यबहारहरु बदल्न थालेको छन । गरिब र श्रमिकहरु यो सरकारका कामले उत्साहित गरेको छ,उत्साहित हुन थालेका छन । किनकि जनताका पक्षमा सरकार भएका कारण यस्ता बिक्रिति बिसंगतिको अन्त्य भैरहेको आभाष जनताले गर्नथालेका छन । जुन कुराको पुष्टि अफताब आलम लगाएत अन्य कथित ठुला भनिने खराब ब्यत्तिहरुको गिरफतारी र जेल चलानले गरेको छ ।

नेकपामा निजि स्वार्थ पुरा गर्ने दिन सकियाे : देबराज घिमिरे


देबराज घिमिरे, नेकपा अध्यक्ष ( प्रदेश नं १)

हालै सम्पन्न उपनिर्बाचनमा नेकपाले पहिले एउटै पार्टी हुँदा जितिरहेका केहि महत्वपूर्ण ठाउँहरु गुमायको छ, के कारणले हो ?

हामीले हारेका मात्रै छैनौ पहिले पहिले काँग्रेसले जितिरहेका बलिया बलिया ठाउँमा पनि हामीले अहिले जितेका छौ । प्रतिसतको हिसाबले अहिले पनि हामीले दुई तिहाँई नै जितेका छौ । पार्टी एकता हुँदैमा जितिहाल्ने र पार्टी एकता नहुँदैमा कमजोर भैहाल्ने भन्ने कुरा सरल सिद्धान्त मात्र हो । निर्बाचनमा धेरै फ्याक्टरले काम गर्छन । पार्टी कमिटीहरु जनताको बिचमा कतिको स्थापित छन, सरकाले गरेका कामहरु, निर्णयहरु जनताको बिचमा कतिको प्रभाबकारि ढंगले गैरहेको छ,पार्टीले कतिको पु¥याईरहेका छन, त्यसको परिणाम कतिको आईरहेको छ भन्ने जस्ता प्राबिधिक पक्षहरु पनि जोडिएका हुन्छन । त्यसैले गर्दा अहिलेको परिणामलाई हेर्दा नेकपा धेरै उत्साहित हुने अबस्था पनि छैन र निरुत्साहित नै भैहाल्नुपर्ने अबस्था पनि छैन । तर यो निबाएचनबाट शिक्षा लिएर अब हामीले भोलीकालागि गर्नुपर्ने कामहरु के के हुन कसरी जानुपर्छ भन्ने कुरालाई अलि ध्यानदिनु पर्ने अबस्था छ । जहाँसम्म हाम्रो पार्टीले पहिले जितिरहेका ठाउँहरु किन गुमायो भन्ने कुरा छ यसमा हामी काँहि उम्मेद्धारको विवादले र काँहि पार्टी कमिटी एकता नहुँदाको समस्याले हार हुन पुगेको देखिन्छ ।

१ नं प्रदेशमा नेकपाको अबस्था चाहिँ कस्तो छ त ?

समग्रताका हर्ने हो भने १ नं प्रदेशका नेकपाको अबस्था बिगतमा भन्दा बलियो भएर आएको छ, यसो भनिरहँदा सबैभन्दा बलियो क्षेत्र धरान उपमहानगरपालिका हार्नुभयो नि त कसरी बलियो भयो त पार्टी भन्ने प्रश्न तपाईले गर्न सक्नुहुन्छ,हो यो क्षेत्र हार्नु हाम्रालागि ठुलो घाटा हो, ठुलो क्षति हो, यसले हामीलाई गम्भिर पनि बनाएको छ, ठुुलो लेसन पनि दिएको छ तर यहाँ हाम्रो पार्टी कमजोर भएर जनताले हामीलाई नपत्याएर, हेला गरेर हारेका हैनौ । यहाँ हार्नुका पछाडि यहाँ पार्टी एकता गर्ने कार्य ढिला भयो, यहाँ उपनिर्बाचन छ पार्टी एकताका काम सम्पन्न गरीहाल्नुपर्छ भनेर काम गर्ने खोज्दा खोज्दै आन्तरिक विवादका कारणले पार्टी कमिटी बनाउने र जनतामा जाँदा सिँगो पार्टी कमिटी जोश र उत्साहाका साथ जाने काममा ढिलाई भयो यो एउटा कारण बन्यो भने अर्को हामीले त्यहाँ सँधै जितिरहेकै ठाउँ हो जितिहालिन्छ नी भन्ने अतिबिश्वासले पनि समस्या भयो । किनकि त्यहाँको स्थानिय पार्टी कमिटीले त्यहाँको बस्तुस्थिति बुझने, कमिकमजोरिहरु सच्याउने, बिरोधिका भ्रमहरु चिर्ने यसमा आफुले नसकेको अबस्थामा माथिल्लो कमिटीलाई रिपोटिङ गर्ने, तदनुरुपका चुनाबि रणनीतिहरु बनाउने काम समयमा भएनन् माथिल्लो कमिटीलाई पनि थाहा दिईएन । जुन बेला हामीलाई त्यस्ता कमिकमजोरिहरु थाहा भयो जुन अबस्थामा समय सकिसकेको थियो,छोटो समयमा ति कुराहरुको ब्यबस्थापन गर्न सकिएन । त्यसैले गर्दा हामीले धरान हार्न पुग्यौ तर त्यहाँ हार खेप्नुपरे पनि काँग्रेसको गढ क्षेत्र पाँचथरको फाल्गुनन्द गाउँपालिका र फिदिम नगरपालिकाको वडामा र धरानकै वडा नं ७ को वडा अध्यक्षमा हामीले नै जितेका छौ । भोजपुर,खोटाङ लगाएत पुर्बका अन्य सबै ठाउँमा हामीले नै जितेका छौ । देशका अन्य क्षेत्रका धेरै जसो ठाउँ हामीले नै जितेका छौ । यसका पछाडिका कारण पार्टीको लोकप्रीयता, हाम्रो सरकारले गरेका बिकास निमार्णका काम जनहितका कामलाई हामीले जस्ताको तस्तै जनतामा लानसक्यो, त्यहाँको पार्टी कमिटीले मेहनतका साथ काम ग¥यो,सरकारका काम, पार्टीको अबस्था र कामलाई बुझाउन सफल भयो फलस्वरुप त्यहाँ हामीले निर्बाचन शानदार रुपमा जित्यौ । यसबाट के बुझनुपर्छ भने हामी कमजोर भएर हाम्रो सरकारले काम नगरेर, पार्टी कमजोर भएर हामीले कहिँ पनि हारेका हैनौ बरु के हो भने जहाँ हामीले मेहनतकासाथ काम ग¥यो, एकताबद्ध भएर काम ग¥यौ,जहाँ समयमा कमिटीहरु बनेर नेताकार्यकर्ता आफनो दायित्वपुरा गर्न राम्ररी लागे, कमिटीहरुले जनताको बिश्वास जितेर काम गर्न सके, बिरोधिका भ्रम चिर्न सके, पार्टी र सरकारका काम कुरालाई जनतामा घनिभूत ढंगले लान सके त्यहाँ हामीले सबै ठाउँमा जितेका छौ । त्यसो हुन नसकेका ठाउँमा हामीले पराजय भोगका छौ । यो पराजयबाट हामीले सबक सिकेका छौ, शिक्षा आर्जन गरेका छौ, जुन शिक्षाका आधारमा हामी भोलिका दिनमा पार्टीलाई बलसालि बनाउने छौ, जनआधारित बनाउने छौ,पार्टी कमिटीहरुलाई त्यसै अनुसार परिचालन गर्ने छौ र भोलिका दिनमा नेकपालाई जनताको भरपर्दो र बलियो पार्टी बनाउँदै सबै क्षेत्रमा निर्बाचन जित्न सक्ने गरीको तयारी गर्छौ, त्यहि अनुसारको रणनीति बनाउँछौ । यो निर्बाचनबाट परेको धक्काको सामना गर्दै गुमेका ठाउँहरु आगामि निर्बाचनमा जस्ताको तस्तै ल्याउने गरीका योजना बनाएर काम गर्ने छौ ।

दुईपार्टीका नेताकार्यकर्ता बिचको अन्र्तघुलन चाहिँ कतिको छ तपाईलाई काम गर्न कतिको सजह छ ?

हामीले साँगठानिक एकताका कामहरु भखर भखर मात्रै सक्दैहौ । १ नं प्रदेशमा १४ वटा जिल्ला छन, एक महानगरपालिका छ, त्यसलाई पनि पार्टीले जिल्ला कमिटी सरहको मान्यता दिएको छ यसो गर्दा १५ वटा जिल्ला भए । यसमध्य ताप्लेजुङ, इलाम, पाँचथर र झापा जस्ता जिल्लाहरुमा पार्टीका नेता कार्यकर्ताहरुको अन्र्तघुलनको का राम्ररी नै अगाडि बढिरहेको छ । त्यहाँ अहिलेका सामुहिक बिषयकाहरु, पार्टीको भाबि कार्यदिशा के हो, हाम्रा तात्कालिक कार्यभारहरु के हुन,तात्कालिक र दिर्घकालिन योजना कस्ता बनाउनुपर्छ भन्ने बारेका जिल्ला तहका प्रशिक्षणका कार्यक्रमहरु सम्पन्न भएका छन, क्षेत्रिय र प्रदेश स्तरका पनि प्रशिक्षणहरु भैसकेका छन । गाउँ र नगरका टोलटोलमा पनि सकिएका छन । यसले हाम्रो पार्टी नेकपाका नेता कार्यकर्तामा अन्र्तघुलनको मात्रा बढेको छ, एकले अर्कालाई चिन्ने र बुझने अबसर मिलेको छ, हिजो फरक फरक नीति, सिद्धान्त, बिचार, कार्यशैलि र ब्यबहारबाट आएका दुई पार्टी एक हुँदा यसका नेताकार्यकर्ता बिचमा भाबनान्मक एकता हुन केहि समय लागेको मात्रै हो, अहिले दुई पार्टीका नेताकार्यकर्ताका बिचमा उठ बस बिचार बिमर्स भैरको हुनाले अन्र्तघुलनको समस्या छैन । एक अर्कामा अन्र्तघुलित भैसकेका छन । अझ यसलाई घनिभूत बनाउन पार्टी स्कूल बिभागले नै करिकुलम बनाएर त्यसैका आधारमा तल प्रशिक्षणहरु दिने र त्यसकै आधारमा योजना बनाएर पार्टी काममा लगाउने गर्नुपर्छ । यस्ता काम कुराले अन्र्तघुलनलाई अझ बलियो बनाउँने छ । अब पार्टी एकताका काम करिब करिब टुङगिएको अबस्था छ, केहि थोरै बाँकि काम अब चाँडै सकिन्छ । यो एक भएको पार्टीलाई बैचारिक, शैद्धान्तिक रुपबाट अगाडि बढाउने, कार्यकर्ताहरुलाई प्रशिक्षित गर्ने र राजनीतिक रुपबाट दिशानिर्देश गर्ने काम बाँकि छ । यो काम हामी अधिबेशन र महाधिबेशनबाट सम्पन्न गर्छौ । त्यसले आम नेताकार्यकर्ता बिच भाबनात्मक एकता बढछ, नेता कार्यकर्ताका बिच अन्र्तघुलन कायम गर्छ र पार्टीलाई ब्यबस्थित र सुदृढ बनाएर लैजान्छ । यसर्थ हामी बिचमा र हाम्रा कार्यकर्ताको बिचमा कुनै समस्या छैन, मलाई काम गर्न पनि कुनै कठिनाई छैन सबैको सहयोग नै छ । सामुहिक काम गर्दा सानातिना समस्या, उल्झनहरु आउँछन,त्यसलाई चिर्दै काम गर्दै अगाडि बढनुपर्छ । म त्यसैगरी अगाडि बढिरहेको छु, पार्टी कामलाई पनि त्यसै गरी अगाडि बढाईरहेको छु । मलाई आशा छ, अब यो पार्टी रसायन लागाएर दुई पार्टी मिलाएको जस्तो नदेखि रसायन नै भएको एउटै पार्टी र एउटै पार्टीका नेता कार्यकर्ता भएको देखिने छ ।

१ नं प्रदेशको पार्टी प्रमुखको रुपमा यहाँले के. कस्ता काम अगाडि बढाई रहनुभएको छ ?

धेरै कुरा गर्न सोच्दा सोच्दै पनि अहिले सम्म मुलत एकिकरणकै काम टुङग्याउने काममा हाम्रो समय बित्यो । जिल्ला कमिटी बनाउने काम सकियको छ, गाउँ, नगर कमिटीहरु बनाउने र प्रदेश कमिटीलाई कार्य बिभाजन गर्ने काम बाँकि छ । यसको कार्य बिभाजन गर्दा सचिवालय बनाउने, बिभागिय कामको जिम्मेवारी तोक्ने,बिभागहरु बनाउने, कार्यलय बनाउने र कामहरुलाई ब्यबस्थित ढंगले लाने काममा अब हामी लाग्ने छौ । केहि कुरा केन्द्रीय स्तरबाटै नीतिगत निर्णय गर्न बाँकिभएर काम सकिएका छैनन् भने धेरै काम साँगठानीक एकता गर्ने कामको ब्यस्तताले गर्दा प्रदेशको जिम्मेवारी तय गर्ने काम सम्पन्न गर्न ढिला भैरहेको छ । अब हामी हाम्रा जननिर्बाचित प्रतिनिधिहरुले जनताको काम के कसरी गरिरहेका छन त्यो कुरा हेरेर समिक्षा गरेर राम्रो भएका ठाउँमा थप राम्रो पार्न र नराम्रो भएका ठाउँमा सुधार गरेर प्रभाबकारी काम गराउन लाग्ने छौ भने अर्को तिर मालेमाबादको मार्गदर्शनमा हाम्रो ठोस बस्तुगत परिस्थितिमा त्यसलाई मौलिक ढंगले कसरी संयोजन गर्न सकिन्छ गर्नुपर्छ । नेपालको समाजबादी बाटो कस्तो हुन्छ, समाजबादको आधार निमार्ण गर्नकालागि शिक्षा, स्वास्थ्य,सामाजिक क्षेत्रका के के हुन, बिकास निमार्णका काम के कसरी गर्नुपर्छ भन्ने लगाएतका योजना अब हामी बनाउँछौ । निर्बाचित निकायहरुलाई प्रभाबकारी बनाउने काममा पुरै ध्यान दिने छौ । स्थानिय र प्रदेश सरकारका प्रतिनिधि र कार्यकर्ताहरुलाई प्रशिक्षण दिने, तदनुरुपका योजना बनाउने कार्यान्वयनमा लैजाने लगाएतका काम योजनाबद्ध रुपले गर्नेछौ ।

पार्टी भित्र अहिले पनि शैद्धान्ति, बैचारिक र कार्यक्रमीक रुपमै भिन्न मतहरु छन,त्यसले गर्दा पार्टीमा अनुसाशन हिन काम भैरहेका छन,त्यसले पार्टीमा समस्या पारिरहेको छ भन्ने सुनिन्छ साँच्चै यस्तै छ पार्टी भित्र ?

हाम्रो पार्टीमा मात्र होइन पुँजिबादी पार्टी नेपाली काँग्रेसमा पनि खास खास बेलामा यस्ता समस्याहरु देखिने गरेका छन । हुन त मल्टि पार्टी डेमोक्रेसिमा खासखास बेला पक्षबिपक्ष देखिनु स्वभाविक नै मानिन्छ किनकि हामी कम्युनिष्ट पार्टी भित्र पनि चुन्ने चुनिने लोकतान्त्रिक अभ्यास गरीरहेका छौ । यस्तो बेला यस्ता समस्याहरु आउनु स्वभाबिक नै मान्नुपर्छ । यस्तो बेलामा कहिले बिचारमा आधारित भएर, कहिले नीति, शिदान्तमा आधारित भएर, कहिले कार्यक्रममा आधारित भएर, कहिले नेतृत्व कसलाई बनाउने भन्ने आधारमा, कहिले ब्यत्तिगत स्वास्र्थका आधा।मा समेत बिचार समुह बन्ने,नेता केन्द्रीत भएर बाँडिने त्यसका आधारमा पार्टीभित्र निर्बाचनमा प्रतिस्पर्धा गर्ने हुन्छ । यसो हुनु अस्वभाबिक हैन तर खास समय सकियपछि अर्थात निर्बाचनमा प्रतिस्पर्धा भएर मतपरिणाम आइसकेपछि चुन्ने चुनिनेकाम सम्पन्न भैसकेपछि चाहिँ पहिलेकै तुष पालिरहेने त्यो ढंगले प्रस्तुत हुने,यो हिजोे यता थियो, यो हिजो त्यता थियो भन्ने र त्यसबाट गाइडेड भएर ब्यबहार गर्ने कुरा राम्रो होइन । यस्तो नहुनु राम्रो हो तर नेपालका सबै पार्टीहरुमा यो समस्या छ,यसले आम पार्टीमा समास्या पारेको पनि छ । तर पनि हाम्रो पार्टीमा यो अहिले यसस्या छ । निर्बाचनमा हारजित भएपछि चुन्ने चुनिने काम सम्पन्न भएपछि पार्टीको अपिसियल नीति, निर्णय र लाईनहरु जे हुन त्यसको पक्षमा सबैले हिँडनुपर्छ भन्ने कुराको हेक्का सबैले राख्नुपर्छ । चुनिनेले पनि अहंकार राख्नुहुँर्दैन, हार्नेले पनि रिसिबि र तुष राख्नुहुँदैन । एकले अर्कालाई हेला होचो गर्ने अनाबाश्यक टिप्पणीहरु गर्ने काम गर्नुहुँदैन । कसैले पनि पार्टीको हितमा असर पु¥याउने काम गर्नुहुँदैन । यद्यपि यो समस्या हाम्रो प्रदेशमा पनि छ तर यसले हामीलाई असर गर्ने पार्टीका कामै बिगार्ने,जबजमै समस्या पार्ने गरिका छैनन् । हिजो हामीले एउटा शैद्धान्तिक धरातलमा पार्टी कार्यकर्तालाई दिक्षित ग¥यौ । त्यो बेला हामीसँग जननेता मदन भण्डारिले प्रतिपादन गर्नुभएको जनताको बहुदलिय जनबादको कार्यक्रम थियो, त्यहि शैद्धान्तिक कार्यक्रमको आलोकमा राजनीतिक कार्यनीति स्पष्ट रुपले अगाडि बढेको थियो । अहिले दुई पार्टी एक गर्ने सन्दर्भमा हामीले त्यसैको निरन्तरताको रुपमा दुबैको हित र बिचारमा आधारित भएर जनताको जनबाद भनेका छौ । तर राजनीतिक रुपमा यसको औचित्य स्थापित गर्न सकेका छैनौ । एउटा जिबन्त पार्टीभित्र यस्तो हुन्छ । तर हामी यो समस्यालाई पर्गेल्नै नसक्ने अबस्थामा भने छैनौ । यो कुरा यहि उपनिर्बाचनबाट पनि के प्रस्ट हुन्छ भने पार्टीले लिएको अफिसिएल लाइनलाई सबैले मान्छन, पार्टीले दिएको निर्देशन हुबहु कार्यान्वयन हुन्छ, पार्टीको नीति,बिचार र कार्यक्रम सबैले बोक्छन, पार्टीले लिएको अडानमा सबै एक जुटहुन्छन र पार्टीको हितमा सबै एक हुन्छन । कतिपय पार्टी नेता कार्यकर्ता ब्यत्तिगत स्वार्थकालागि निश्चित समुह र नेतालाई जोडने, नीतिगत लेप लगाउने,ढाकछोपहरु गर्ने र त्यस्ता बिभाजनबाट आफना स्वार्थपुरा गर्ने कोसिसहरु थुप्रै देखापरेका छन । यस्ता समस्याको अन्त्यकोलागि अध्यक्षको नाताले म बिना आग्रह पुर्बाग्रह हरपल लागिरहेको छु,सिँगो पार्टी लागिरहेको छ, म सबैलाई बिश्वास दिलाउन चाहन्छु कि हामी यस्ता कुराको अन्त्य गरेरै छाडछौ । १ नं प्रदेशमा अहिले यस्तो छैन हुनपनि दिईने छैन,पहिले भैरहेकालाई पनि न्यूनिकरण गर्दै लगिरहेका छौ ।

अहिले पनि नेकपा भित्र एउटै पार्टीकै जस्तो ब्यबहार एकले अर्कामा गरेजस्तो देखिन्न यसको अन्त्य कसरी होला त ?


यो पार्टीका नेता कार्यकर्ताको अन्र्तघुलनलाई बिभिन्न कार्यक्रम, प्रशिक्षण मार्फत धनिभूत बनाउनुपर्छ , बैचारिक, शैद्धान्तिक र दार्शनिक रुपबाट पार्टी कार्यकर्तालाई दिक्षित गर्ने काम र राजनीतिक रुपबाट दिशानिर्देश गर्ने काम गर्नुपर्छ, महाधिबेशन चाँडोभन्दा चाँडो सम्पन्न गर्नुपर्छ, पार्टी कार्यकर्ताहरुलाई बलसाली नाउनकालागि सयौ पार्टी प्रशिक्षणका कक्षाहरु सञ्चालन गर्नुपर्छ,पार्टीका नेता कार्यकर्तालाई ब्यबहार मार्फत एक अर्कालाई चिन्ने चिनाउने काम गर्नुपर्छ र ब्यबहार बाटै पार्टीलाई सुदृढ गर्नेकाम गर्नुपर्छ । हिजो निर्बाचन लड्ने कुरामा हामी एक आपसमा अन्र्तघुलन भयौ तर शैद्धान्तिक बैचारिक र ब्यबहारिक रुपमा अझ अन्र्तघुलन हुन बाँकि नै छ । अझै दुईपार्टीका बिचमा तलसम्म एकता गर्ने, अन्र्तघुलन गर्ने, शैद्धान्तिकिकरण गर्ने, सँगठन बिस्तार गर्ने र बिकास निमार्णका काममा लगाउन बाँकि नै छ, परिणाम निकाल्न बाँकि नै छ, पार्टीका कमिकमजोरी पहिचाहन गरेर हल गर्ने काम गर्न बाँकि नै छ । यि सबै काम सँगसँगै अगाडि बढाउनुपर्ने छ । पार्टीका जुन कार्यकर्ता हिजो देखि निष्ठापूर्बक इमान्दारिताकासाथ लाग्नुभएको छ, चाहे जिम्मेवारि पाउँदा होस वा नपाउँदा होस उहाँहरु निरन्तर रुपमा पार्टी संगठन र जनताका हितमा लागिरहनुभएको छ ।

नेकपाका नेता कार्यकर्ता नीति, शिद्धान्त, मूल्य, मान्यता र कम्युनिष्ट आचरणमा छैनन्, उनीहरुको अनुसाशन,आचरणमा र बर्गियतामा स्खलन आईरहेको छ, अबसरको न्यायोचित बितरण छैन, बिचार समुहका आधारमा मेरो तेरो भन्ने गरिन्छ, भन्छन नी नेकपाकै नेता कार्यकर्ता त्यस्तै हो ?

यहाँले उठाउनु भएको बिषय प्रति म अलि गम्भिर छु । मैले १ नं प्रदेशको पार्टी अध्यक्ष भएर काम गर्ने सन्दर्भमा के देखिरहेको छु भने मान्छेहरुका निजि स्वार्थहरु पुरा गर्नकालागि अनेक खालका प्रयार र प्रयत्नहरु बिभिन्न ठाउँहरुमा हुनेगरेका छन । पार्टीका उदेद्द पुरा गर्ने भन्ने काम आफ्नो स्वार्थमा गर्ने कतिपय ठाउँमा भैरहेको छ । त्यतिमात्र होइन आफ्ना निजि स्वार्थ पुरा गर्ने नीतिगत लेप लगाउने, गुटले गर्नदिएन भन्ने यसलाई असहयोग गर्नुपर्छ, सफल हुनदिनुहुँदैन भन्ने र देश र जनतालाई धोका दिनेकाम भैरहेको छ । यो निक्कै खतरनाक बिषय हो । त्यसैले मैले पार्टी अध्यक्षको नाताले आफना आकाँक्षा पूर्ति गर्नको लागि पार्टीलाई देखाउने, पार्टीको हित बिपरितका गतिबिधिहरु गर्ने प्रबृत्तिहरुलाई निस्कृय पार्ने नियन्त्रण गर्न काममा आबाश्यक पर्छभने कठोर कदम समेत चाल्ने, पार्टी हितकोलागि काम गर्न योग्य छ तर हिजो यो उ गुटमा थियो उसलाई जिम्मेवारिमा ल्याउनुहुून्न भन्ने कुराको अन्त्य गरी काम गर्ने योग्य कार्यकर्तालाई जिम्मेवारिमा ल्याउने र काम दिने योजना बनाएको छु । त्यसैले अब गुटको लेपनभित्र निजि आकाँक्षाहरु पुर्ति गर्ने काम हाम्रो पार्टीभित्र हुने छैन ।

पार्टी अध्यक्षद्धोयको जिम्मेवारी हेरफेर भएको छ तर पनि पार्टी एकताका सम्पुर्ण काम सम्पन्न हुन सकेका छैनन् किन हो के ले समस्या बनाईरहेको छ ?

अहिले यो बिषयलाई पुर्णरुपमा बन्द गरिएको छ । हिजो तत्कालिन नेकपा एमालेले लिएको नीति,सिद्धान्त र कार्यक्रम जनताको बहुदलिय जनबाद हो भने तत्कालिन नेकपा एमाओबादिले लिएको २१ औ सताब्दिको जनबाद हो । अहिले यी दुबैलाई मिसाएर जनताको जनबाद भनिएको छ । त्यसैले अहिले हामीले लिएर जानेभनेको जनताको जनबाद नै हो, तर यसभित्र जनताको बहुदलिय जनबादकै सार कुराहरु छन । त्यसैले यसलाई अन्यथा ठानिरहनुपर्ने कुृरा छैन । यसको भाबपक्ष पुरै जबजको सिद्धान्त अन्र्तगत नै छ । जनताको जनबादलाई अगाडि बढाउने, समाजबाद उन्मुख नीति र कार्यक्रम बनाउने र त्यसलाई अगाडि बढाएर समाजबाद निमार्ण गर्ने काममा कुनै बिवाद छैन, केहि विवाद भएमा चाँडै हुने महाधिबेशनबाट हल गरिने नै छ, कस्तो नीति लिने हो कस्तो कार्यक्रम अगाडि बढाउने हो भन्ने कुरा त्यो महाधिबेशनले निर्णय गर्ने छ । तर अहिले यसमा बहस छलफल चलाउने बेला भैसकेको छैन ।

पार्टीका बाँकि काम पुरा गर्ने केले ढिला भैरहेको छ त ?

पार्टी एकताको सम्पुर्ण कामलाई अन्तिम रुप दिने गरि अध्यक्षद्धोय अगाडि बढिरहेको बेला पार्टी अध्यक्ष तथा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको स्वास्थ्यमा केहि समस्या आएको र नेताद्धोयको ब्यस्तता बाहेक कुनै समस्या छैन पार्टी एकताकालागि । त्यसैले अब समयमै यसका बाँकि सबै काम सम्पन्न हुनेछ ।

यसको मतलब पार्टी साँगठानिक काम भैरहेका छन, एकताका काम भैरहेका छन कुनै अलमल छैन भन्न खोज्नुभएको हैन त ?

१ नं प्रदेशमा केहि नीतिगत निर्णयहरु चाहिँ केन्द्रबाट भएपछि गर्दा खेरि राम्रो हुनेभएकाले हामीले केन्द्रको निर्णय पर्खिएर बसेका छौ । किनकि हाम्रा कतिपय नेता कार्यकर्तालाई केन्द्रीय निकायमा राख्नुपर्ने हुन्छ कतिपयलाई जेष्ठ कम्युनिष्ट मञ्चमा राख्नुपर्ने हुन्छ,कतिपयलाई सल्लाहाकार कमिटीमा राख्नुपर्ने हुन्छ, कतिपयलाइ केन्द्रीय बिभागको जिम्मेवारी दिनुपर्ने हुन्छ । त्यस सन्दर्भमा हामीले तल राखौला उहाँहरु माथि पर्नुहोला हामीले हामीले उहाँहरु माथि परिहाल्नुहुन्छ भनेर तल नराखौला माथि उहाँहरु नपर्नुहोला । यसले गर्दा यो बिषयमा माथिको निर्णय भएपछि माथि पर्ने परिहाल्नुहुन्छ नपर्नेलाई तल कसैलाई प्रदेशमा कसैलाई जिल्लामा समेटन सकिन्छ । यसमा माथि अलि ढिलै हुने रहेछ भने त हामी यो काम चाँडै मम्पन्न गरि नै हाल्छौ होइन माथि पनि चाँडै नै हुनेरहेछ भने केहि समय हेरर हामी अगाडि बढने योजनामा छौ । हाम्रा प्राबिधिक समस्या जे जे भएपनि हामीले जति छिटो यो काम हुनुपर्दथ्यो त्यसरी हुन सकेन, यो साँचो हो तर बिग्रि गएको केहि छैन । प्रधानमन्त्री उपचार गरेर स्वास्थ्य भएर फर्किसक्नु भएको छ , अब केहि समय आराम गरेर काममा लाग्नुहुन्छ । यि सबै काम प्रधानमन्त्रीले सु ब्यबस्थित रुपमै सम्पन्न गरिपनि रहनुभएको छ । पार्टी एकताका काम पनि सम्पन्न हुने दिशातर्फ अग्रसर भैरहेको छ, पार्टीका गतिबिधि पनि अगाढि बढिरहेका छन । गति धिमा भए पनि काम भैरहेका छन । दुबै अध्यक्ष रथका दुई पाँग्रा हुनुहुन्छ, उहाँहरु दुबैले एकले अर्कालाई सहयोग पुग्नेगरी मिलेर देश, जनता र पार्टीका काम अगाडि बढाई रहनुभएको छ । १ नं पार्टी प्रदेशको अध्यक्षको नाताले मैले पनि आफ्ना पार्टी गत कामलाई पार्टीगत गतिबिधिलाई सबैको सल्लाहा सुझाबको आधारमा अगाडि बढाईरहेको छु कुनै अलमल कुनै जटिल समस्या छैनन् काम भैरहेका छन । कतिपय नेता कार्यकर्तालाई जिम्मेवारि पुगेको छैन,कतिपय जिम्मेवारीबाट बाहिर रहनुभएको छ, उहाँहरुलाई पार्टीको ¥याङक एण्ड फाएल निर्धारण गरेर छिटो भन्दा छिटो कुनै न कुनै जिम्मेवारी दिएर पार्टी काममा अगाढि बढाउने योजनामा हामी छौ ।

सरकारले अगाढि सारेको सुखि नेपाली समृद्ध नेपाल निमार्णको लक्ष पुरा गर्ने सन्दर्भमा पार्टी र स्थानीय एवं प्रदेश सरकारको संयोजन राम्ररी नभैरहेको, स्थानीय तहमा भ्रष्टाचार बढिरहेको यसलाई पार्टीले नियन्त्रण गर्न नसकेको भन्ने कुरा सुनिनमा आएको छ नी १ नं मा कस्तो छ ?

यो अभियान सरकार बिशेषको मात्र होइन हामी सबैको लक्ष हो र यो सबै नेपालीको लक्ष हुनुपर्छ । यद्यपि यो हाम्रो पार्टीले अगाडि सारेको लक्ष हो । यसलाई पुरा गर्नु सबैको दायित्व हो त्यसमा पनि हाम्रो पार्टी नेतृत्व, हाम्रा पार्टीका नेता कार्यकर्ताको बढि जिम्मेवारी हुन्छ । यसलाई पार्टी नेतृत्व देखि नेता कार्यकर्ता सम्मले स्वीकारेका छन । यसलाई पुरा गर्न पार्टी र सरकारको सन्तुलन मिलाएर अगाडि बढनुपर्छ, त्यो दिशामा पार्टी र सरकार हिँडिसकेका छन । हाम्रो प्रदेशमा पनि यहि ढंगले कामहरु भैरहेका छन । माथि हाम्रा दुबै अध्यक्ष पार्टीको प्रमुखमा हुनुहुन्छ दुबैको साथ पार्टी निमार्ण,सरकार सञ्चालन देखि बिकास निमार्णको काम रहेको छ । हामीले पनि पार्टी र सरकारका कामलाई मिलेरै सम्पन्न गरिरहेका छौ । तथापि हिजो लामो समय सम्म गाउँ, नगर र जिल्लामा पार्टी कमिटी नहुँदा जनप्रतिनिधिहरुले स्वईच्छा चारि रुपले मनोमानि ढंगले कामहरु गर्ने, निजि स्वार्थमा लाग्ने, पार्टीका नाममा अनुचित कार्यहरु गर्ने,बिसंखलित हुने,टिप्पणी गर्ने ठाउँदिने र पार्टीलाई बदनाम गर्ने काम छिटफुट रुपमा भए । तर अहिले पार्टी कमिटीहरु बनिसके पछि स्वभाबिक रुपमा यि कुराहरुमा न्यूनिकरण आएको छ, पार्टीले नियन्त्रण गर्न थालेको छ, यसमा न्यूनिकरण पनि भएर गएको अबस्था छ । जुन कुरा यहाँले समाचारहरुमा पनि लेखिरहनुभएको छ,सुनिरहनुभएको छ । जनताको बहुदलिय जनबाद अर्थात यसलाई अहिले जनताको जनबाद पनि भनिएको छ, यो भने कै जनताको मन जितेर जनताको अभिमत लिएर जनताको मतले निर्बार्चित भएर सरकारमा जाने र पार्टीका घोषणापत्रमा उल्लेख भएका जनताका हितका कार्यक्रमहरुलाई सरकारका मार्फत कार्यान्वयनमा लाने काम पार्टीको हो । यो काम केन्द्रमा केन्द्र सरकारको हुन्छ जसलाई केन्द्रीय पार्टीले गाईड गरीरहेको हुन्छ, निर्देशन गरिरहेको हुन्छ,प्रदेशमा प्रदेशमा मुख्य मन्त्री र मन्त्रीहरुलाई प्रदेश पार्टीले गरिरहेको छुन्छ र गाउँ नगरमा त्यहाँको सरकारलाई त्यहाँकै पार्टी कमिटी नगरकमिटीले गरिरहेको हुन्छ । त्यहाँ कसैले निजि स्वार्थको लागि काम ग¥यो अनुचित काम ग¥यो, भ्रष्टाचार ग¥यो भने ब्यत्ति होइन पार्टी मुछिन्छ त्यसैले त्यसलाई नियन्त्रण गर्ने कार्य, त्यसलाई सञ्चालन गर्ने कार्य पार्टीको हो । यो कुरा बुझेर पार्टीका नेता कार्यकर्ता र जनप्रतिनिधिहरुले काम गर्नु पर्छ । मैले पाएको जिम्मेवारि पार्टीका कारण पाएको हो यो काम भनेको पार्टीकै काम हो जसले गर्दा म सँधै पार्टी प्रति उत्तरदायि भएर गर्नुपर्छ,पार्टीको सुझाब सल्लाहा र परामर्स एवं निर्देशनमा गर्नुपर्छ, सामुहिक हितकोलागि गर्नुपर्छ भन्ने कुरालाई हाम्रा कतियि नेता कार्यकर्ताले नबुृझदा यस्तो समस्या आएको थियो तर अहिले पार्टी सबै ठाउँमा पुगिसक्यो त्यसैले यस्ता समस्यामा न्यूनिकरण भैरहेको छ । पार्टीले पनि सामुहिक हितकालागि योजना बनाउने सरकारलाई त्यस अनुसारको बिकास निमार्णको काम सम्पन्न गर्न लगाउने काममा जुटनुपर्छ । यो काम हाम्रो प्रदेशमा धनिभूत ढंगले भैरहेका छन । यो ढंगले नेता, कार्यकर्ता, जनप्रतिनिधि र सबै तहका सरकारलाई निर्देश गरिरहेको छ, पार्टीले कमाण्ड गर्न थालेको छ, गर्छ । अब कसैलाई पार्टीको नाममा ब्यत्ति स्वार्थका काममा लाग्न दिईने छैन, भ्रष्टाचार गर्ने, कमाउ धन्दा गर्न छुट दिईने छैन । पार्टी र सरकार साझा जिम्मेवारीमा हुन्छन । तर तीनै तहका सरकारलाई निर्देशन गर्ने, रेगुलेट गर्ने, नियमन, नियन्त्रण गर्ने काम पार्टीले नै गर्नेछ । यो सबै तहमा लागुहुन्छ भन्ने कुृरालाई हामीले बुझनुपर्छ ।

पार्टीले लिएको लक्ष अनुसार स्थानीय र प्रदेश सरकारले काम गरेका छन कि छैनन् त ?

नेकपाका चाय जनप्रतिनिधि हुन चाहे सरकारमा सम्लग्न मन्त्री, मुख्यमन्त्रीहरु हुन कसैले पनि बिगारे नराम्रो काम गरे नेकपाका सबै नेता कार्यकर्ता भ्रष्टाचारमा सम्लग्न भए काम गरेनन् भन्ने कहिँ पनि सुुनिएको छैन देखिएको छैन । बिरोधकालागि बिरोध गर्नेहरुको भनाई बाहेका कुनैपनि जनताले यस्तो टिप्पणी गरेका छैनन् । यसको अर्थ हिजोका सरकारहरुले धेरै बिगार्थे आजका कुनै सकारले बिगार्ने काम गरेका छैनन् । नेकपाका तिनै तहका सरकारहरुले नबिगार्ने मात्र होइन काम गर्ने प्रयत्न पनि गरीरहेको छ । बिभिन्न कारण र समस्याले गर्दा तर काम केहि बिगारेको छैन । राम्रो काम गर्ने उदेश्यकासाथ काम गरिरहेको छ । हामीले जनताका अपेक्षा अनुसार काम गर्न सकेका छैनौ अब गर्नुपर्छ त्यसकालागि बिरोधिका भ्रम चिर्नुपर्छ, किकास निमार्णमा हिजोका हडल्सहरु हटाउनुपर्छ र बिकास निमार्णका काममा तदारुपताकासाथ लाग्नुपर्छ भन्ने कुरा तीनै तहका सरकारले र पार्टी कमिटीहरुले भनिसकेको अबस्था छ । यहि काम पुरा गर्ने यात्रामा योजनामा १ नं पद्रेशमा पनि पार्टी लागिरहेको छ । बरु हामीलाई के समस्या छ भने सिमीत श्रोतसाधनलाई कसरि ब्यबस्थापन गरेर अधिक जनताको हितमा लगाउने भन्ने चुनौति चाहिँ अहिलेको नेकपा र यसका तीनै तहका सरकारहरुलाई छ । यस्को सहि ब्यबस्थापनमा पार्टी लागिरहेको छ ।

जनतालाई सुखि बनाउन कर्मचारि तन्त्रले यो सरकारको कामलाई कतिको साथ दिएको छ त ?

नेकपाको सरकारलाई कसरी असफल पार्न सकिन्छ भनेर देशि बिदेशि शत्तिहरु लागिरहेका छन तर त्यसका बिरुद्ध लागेर नेपाल र नेपाली जनताको हितमा लाग्ने शत्तिहरु कर्मचारिहरु पनि यहाँ प्रसस्त छन, देशलाई समृद्धिको दिशामा अगाडि बढाउने ताकत सहितको कर्मचारि, जनप्रतिनिधि,जनता र सरकार यहाँ छन । तर नयो परिबर्तनको चाहानालाई बुझने त्यस अनुरुप हिँडने, सरकारको योजनालाई कार्यान्वयन गर्ने, नयाँ परिबर्तनलाई आत्मसात गर्ने र सरकारका योजना कार्यान्वयन गर्ने कुराको योग्यता क्षमतामा भने धेरै ठाउँमा समस्या छ । यसको अन्त्य नभै र राष्टिय उत्पादकत्वको बृद्धि नभै राष्टिय अर्थतन्त्रलाई मजबुत नपारि अर्थात आयात नघटाई र हाम्रो उत्पादन बढाएर निर्यात नबढाई मुलुक र जनता समृद्ध हुँदैनन् । त्यसैले बिदेशि बस्तुको निर्यात घटाउने र स्वदेशि बस्तुको निर्यात बढाउने काममा सबै लाग्नुपर्छ, अनिमात्र जनता सुखिहुन्छन । त्यसैले जनताको जीबनस्तर राम्रो बनाउने काममा प्रदेश पार्टीले सरकारसँग छलफल गरेर योजना बनाईरहेको छ । मान्छेका सोच,शैलि, आचरण र कार्यशैलिमा परिबर्तन पनि भैरहेका छन । हिजोका सामन्तहरु आज हाक्का हाक्कि अपराधमा सम्लग्न हुन छोडेका छन । हिजोका सामन्ति ब्यबहारहरु बदल्न थालेको छन । गरिब र श्रमिकहरु यो सरकारका कामले उत्साहित गरेको छ,उत्साहित हुन थालेका छन । किनकि जनताका पक्षमा सरकार भएका कारण यस्ता बिक्रिति बिसंगतिको अन्त्य भैरहेको आभाष जनताले गर्नथालेका छन । जुन कुराको पुष्टि अफताब आलम लगाएत अन्य कथित ठुला भनिने खराब ब्यत्तिहरुको गिरफतारी र जेल चलानले गरेको छ ।

भारतले नेपाली भूमि तत्काल फिर्ता गरेर सेनाको ब्यारेक फिर्ता लानुपर्छ : गुरू बराल


गुरू बराल, केन्द्रीय सदस्य एवं राजकीय मामिला तथा सुशान विभाग सह–इञ्चार्ज

पहिले एउटै पार्टी हुँदा जितिरहेका ठाउँहरू भक्तपुर, धरान र चितवनका केही ठाउँहरू याे उपनिर्वाचनमा नेकपाले गुमाएको छ, तर पार्टी एक नभएको हो वा कार्यकर्ताबीच अन्तर्घुलन नभएर हो ?

पहिलो कुरा त नेपाली जनताको मुक्ति र आर्थिक राजनीतिक परिवर्तनको महान उद्देश्य बोकेर २००६ सालमा यो पार्टी जन्मिएको हो । स्थापनाकालदेखि यहाँसम्म आउँदा कम्युनिस्ट आन्दोलनले थुप्रै खालका समस्याहरूको सामना गरेको छ । पञ्चायती निरंकुश शासनका समयमा कैयौं राजनीतिक वैचारिक मतभेदहरू भए, कैयौंै राजनेताहरू पलायन भए, कैयौंै नेता जेलमा परे, गुटहरू बने, फुट व्यहोर्नु प¥यो र कम्युनिस्ट आन्दोलन कमजोर भयो । त्यसलाई हल गरेर पुनर्जीवन दिनका लागि झापा बिद्रोह मार्फत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको पूर्नगठन सुरु भयो । तत्कालीन मालेले राजनीतिक विचार मिल्ने पार्टी र समूहसँग एकताको अभियान अगाडि बढाउँदै नेकपा एमालेबाट अगाडि बढेर अहिले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी नेकपा भएको छ । यो नै अहिलेको कम्युनिस्ट आन्दोलनको मूल प्रवाहसमेत बनेको छ, जसले नेपाली जनतामा आशा र उत्साह जगाएको छ, त्यसैको परिणामस्वरूप यो पार्टीले निर्वाचनमार्फत दुई तिहाईको सरकारसमेत सञ्चालन गरेको छ । पार्टी स्थापना कालदेखि यसलाई हेर्ने हो भने यहाँसम्म आइपुग्दा एउटा महान उपलब्धि हासिल गर्ने प्रक्रृयामा एक प्रकारको राजनीतिक सफलता हासिल भएको छ, केन्द्रीय, प्रादेशिक र स्थानीय सरकारहरू एकल रूपमा बनाएको छ । पहिलो त कम्युनिस्ट आन्दोलन एकत्रित भयो, अर्को तीनवटै तहको सत्तामा नेकपाको वर्चश्व रहन गएको छ । यो आर्जन गर्ने सन्दर्भमा हामीले जसरी दुई पार्टीलाई एकताबद्ध बनायां,ै त्यसैगरी यसलाई ६ महिनाभित्र सम्पूर्ण रूपमा तलसम्म एकताबद्ध बनाउनु पर्दथ्यो । तर विभिन्न प्राविधिक समस्याका कारण यो गर्न सकेनांै, पार्टीको एकता प्रक्रियामा विलम्ब भयो । जसले गर्दा गाउँ टोलमा पार्टीका राजनीतिक संगठनहरू बन्न सकेनन्, नेता कार्यकर्ताले सांगठानिक रूपमा जनतालाई एकताबद्ध बनाउन सकेनन्,पार्टीका विचार र कार्यक्रमहरू लान सकेनन्, विरोधीका भ्रमहरू समयमै चिर्न सकिएन, हाम्रो जनतमतलाई पार्टीको कमाण्डमा राखिरहन सकिएन । यो पहिलो कारण हो, त्यस्तै दोस्रो कारण अधिकांश स्थानीय तहमा हाम्रो पार्टीले सरकार बनाएको छ, प्रदेश २ बाहेक सबै प्रदेशमा हाम्रो एकल सरकार छ, यो सरकारले विकास निर्माणका लागि, आर्थिक रूपमा आफ्नो तह बलियो बनाउन वा आफ्नो राज्य,सरकार सञ्चालनका लागि व्यवसायिक कर निर्धारण गरेर कर सिद्धान्तका आधारमा नाफा कमाउने व्यवसायीसँग कर उठाउन थाल्यो । कर उठाएर आफ्नो सरकारलाई आत्मनिर्भर बनाउँदै जनताको हितलाई ध्यान दिएर तीनै तहको सरकारले काम त अगाडि बढायो तर संघीयताको नयाँ अभ्यास र त्यो सँग जोडिएका प्रणाली बनाउँदै र सिक्दैमा समय लाग्यो । जनताबाट उठाएको कर विकास निर्माणमा त लगायो तर त्यसको परिणाम आउन त केही समय लाग्छ । काम आरम्भ गरेको समय र परिणाम आउन लाग्ने समयको संक्रमणकालमै उपनिर्वाचन हुन पुगेको, कर उठाएअनुसारको र जनताले अपेक्षा गरेअनुसारको सेवा डेलिभरी दिन स्थानीय सरकारले नपाई सकेको अबस्थामा हामी निर्बाचनमा जानु प¥यो । कतिपय स्थानीय सरकारले जनअपेक्षा अनुसार नै काम गरिहेका पनि छन्, परिणाम पनि आइनैरहेको छ, तर आम रूपमा जनताको अपेक्षाअनुसार काम हुन सकिरहेको छैन । यसलाई विरोधीहरूले कम्युनिस्ट सरकारले कर बढायो अनावश्यक कुरामा कर लगायो भनेर प्रचार गरे । समाज विकास र परिवर्तनको विश्वव्यापी मान्यता एवं सिद्धान्तअनुसार राज्यले जनताबाट कर उठाउँछ, व्यवसाय गर्नेले लाभकर तिर्छ, यो सामान्य कुृरा हो, जो संसारका सबै देशमा हुन्छ त्यही कुरा हाम्रो देशमा पनि भइरहेको छ । तर यसलाई बहाना बनाएर कम्युनिस्ट सरकारले यसो ग¥यो उसो ग¥यो भनेर विरोधीले प्रचार गरे । अर्को कुरा जहिले पनि सत्तापक्षका विरुद्ध विपक्षीहरू आक्रामक हुन्छन्, गोलबन्द हुन्छन् र सत्तापक्षलाई हराउन खोज्छन् । यस्ता अभ्यास संसारमै हुन्छन भइरहेकै छन् । जसले गर्दा हामीले लामो समयदेखि जित्दै आएको वा अघिल्लो निर्वाचनमा जितेका धरान, भक्तपुर, चितवनलगायत अन्य केही ठाउँमा यस उपनिर्वाचनमा हामीले हार व्यहोरेका छौं । यसमा हामी कमजोर भएर, हामीलाई जनताले नरूचाएर हारेका हैनांै । यसको मुख्य कारण अघिल्लो निर्वाचनमा विभिन्न पार्टीहरू हुन्थे, उनीहरूले आफ्नो हैसियतअनुसार मत लिन्थे, सबैमा जनमत बाँडिन्थ्यो तर अहिले त्यसो नभएर बहुध्रुवीय मत एकिकृत भई दुई ध्रुवीय हुनपुग्यो । हाम्रो पार्टी सत्तासीन भएकोले र सत्ताप्रति अधिकांश विरोधीहरू निर्मम हुने भएकाले हामीविरुद्ध सबै विपक्षीहरू एक भए र हामीलाई हराउन कांग्रेसलाई भोट हाले । जसले गर्दा कतिपय हामीले हिजो जितेका ठाउँमा हामी थोरै मतअन्तरले हार्न पुग्यौं । हामी अलोकप्रिय भएर, हामी कमजोर भएर हारेका हैनांै किनकी हाम्रो मत घटेको छैन बरू थोरै बढेकै छ । तर हामीले जसरी पार्टीलाई गाउँ स्तरसम्म तल्कालै लैजानु पर्दथ्यो, जनताको मत जोगाई राख्न गाउँ टोलमा हाम्रो पार्टी कमिटी, संगठन र हाम्रा गतिविधिहरू हुनु पर्दथ्यो, त्यो नहुँदा केही समस्या भएको हो, ति कुरा हामी पराजित हुनमा सहायक कारण बनेका हुन । नेता कार्यकर्तामा भावनात्मक एकता नभएर, दुई पार्टीबीचका नेता कार्यकर्तामा अन्तर्घुलन नभएर, हाम्रो पार्टीलाई मन नपराएर जनताले भोट नहालेर पराजय व्यहोर्नु परेको होइन ।

दुई पार्टीका नेता कार्यकर्ताबीचको अन्तर्घुलन चाहेजति नहुँदा नेतृत्वले आफूखुसी उम्मेदवार तोकेर पठाउँदा कार्यकर्ता रिसाएका र कार्यकर्ता रिसाउँदा पार्र्टीले हार व्यहोर्नु परेको भन्छन्, यो समस्या कहिले समाधान होला त ?

हारको कारण त मैले माथि भनिसकेँ जहाँसम्म नेता कार्यकर्ताको अन्तर्घुलनको कुरा छ फरक फरक नीति, सिद्धान्त र व्यवहारबाट आएका दुई पार्टीबीचको एकता हुँदा यसका नेता कार्यकर्ता बीचमा भावनान्मक एकता हुन, एउटै व्यवहार एउटै मन हुन, एकले अर्कालाई पूरै बुझ्न केही समय लाग्छ नै तर पार्टी एकताको घोषणा भएपछि दुई पार्टीका नेता कार्यकर्ताका बीचमा उठ बस विचार विमर्श भइरहेको हुनाले अन्तर्घुलनको खासै समस्या छैन । तर पनि जति हुनु पर्ने हो त्यति हुन सकेको छैन । अब यो पार्टीको एकता करिब करिब टुंगिएको अवस्थामा पुगेको छ, केही थोरै बाँकी काम अब चाँडै सकिन्छ नै । यो एक भएको पार्टीलाई वैचारिक, सैद्धान्तिक,दार्शनिक रूपबाट दीक्षित गर्ने काम र राजनीतिक रूपबाट दिशानिर्देश गर्ने काम बाँकी छ । यो काम हामी निकट भविष्यमा हुने एकताको महाधिवेशनबाट सम्पन्न गर्छांै, त्यसले चयन गर्ने नेतृत्वले आम नेता कार्यकर्ताका बीच भावनात्मक एकताको निर्माण गर्छ, नेता कार्यकर्ताका बीचमा अन्तर्घुलन कायम गर्छ र पार्टीलाई व्यवस्थित र सुदृढ बनाएर लैजान्छ । त्यसपछि यी सबै समस्याको स्थायी रूपले समाधान हुन्छ । यही नेतृत्वले देश र जनताको समृद्धिको यात्रालाई अगाडि बढाउँछ र पूरा गर्छ ।

सैद्धान्तिक, वैचारिक र कार्यक्रमिक रूपमा पनि त भिन्न मतहरू होलान् नि पार्टीभित्र ?

हिजो हामीले एउटा सैद्धान्तिक धरातलमा पार्टी कार्यकर्तालाई दीक्षित गरिरहेका थियौं । त्यो बेला हामीसँग जननेता मदन भण्डारीले प्रतिपादन गर्नुभएको सिद्धान्त जनताको बहुदलीय जनवाद स्पष्ट रूपमा थियो । त्यसैको जगमा बनेको कार्यक्रम थियो, त्यही सैद्धान्तिक कार्यक्रमको आलोकमा राजनीतिक कार्यनीति स्पष्ट रूपले अगाडि बढेको थियो । अहिले पार्टी एकता गर्ने सन्दर्भमा हामीले राजनीतिक टर्मिनोलोजीलाई अलिक फरक ढंगले संयोजन गर्ने कोसिस ग¥यौं । एउटा जीवन्त पार्टीभित्र फरक मत, फरक विचार, फरक कार्यक्रम र फरक नीति पनि हुन सक्छ । हामी अब यो कुराको औचित्य स्थापित गर्ने प्रक्रियाभित्र चाँडोभन्दा चाँडो जानुपर्छ र यो अन्तरिम व्यवस्थालाई चाँडोभन्दा चाँडो विदा गर्नुपर्छ । सैद्धान्तिक, वैचारिक, कार्यक्रमिक र भावनात्मक एकताका साथ पार्टीलाई सशक्त र सुदृढ बनाउनुपर्छ, नयाँ उचाइका साथ अगाडि बढाउनुपर्छ । यो काम समयमा नभएकोले कार्यकर्ताले टिप्पणी गर्नु स्वभाविक छ । तर अब यो चाँडै मिल्नेछ ।

अहिले पनि तपाईंको पार्टीमा पूर्वपार्टीको ह्याङओभर निकै छ, दुई पार्टीकै जस्तो व्यवहार एकले अर्कामा गरेजस्तो अर्थात पूर्वएमालेले अहिले पनि एमाले नै खोज्ने, पूर्वएमाओवादीले एमाओवादी नै खोज्ने हामी एउटै पार्टीका नेता कार्यकर्ता हौं भन्ने जस्तो देखिन्न यसको अन्त्य कसरी होला त ?

यो पार्टीका नेता कार्यकर्ताको अन्तर्घुलनलाई विभिन्न कार्यक्रम, प्रशिक्षणमार्फत घनीभूत बनाउनुपर्छ , वैचारिक, सैद्धान्तिक र दार्शनिक रूपबाट पार्टी कार्यकर्तालाई दीक्षित गर्ने काम र राजनीतिक रूपबाट दिशानिर्देश गर्ने काम गर्नुपर्छ, महाधिवेशन चाँडोभन्दा चाँडो सम्पन्न गर्नुपर्छ, पार्टी कार्यकर्ताहरूलाई बलशाली बनाउनका लागि सयौं पार्टी प्रशिक्षणका कक्षाहरू सञ्चालन गर्नुपर्छ,पार्टीका नेता कार्यकर्तालाई व्यवहारमार्फत एक अर्कालाई चिन्ने चिनाउने काम गर्नुपर्छ र व्यवहारबाटै पार्टीलाई सुदृढ गर्ने काम गर्नुपर्छ । हिजो निर्वाचन लड्ने कुरामा हामी एक आपसमा अन्तर्घुलन भयौं तर सैद्धान्तिक, वैचारिक र व्यवहारिक रूपमा अझ अन्तर्घुलन हुन बाँकी नै छ । अझै दुई पार्टीका बीचमा तलसम्म एकता गर्ने, अन्तर्घुलन गर्ने, सैद्धान्तिकीकरण गर्ने, संगठन विस्तार गर्ने र विकास निर्माणका काम गर्न बाँकी नै छ, परिणाम निकाल्न बाँकी नै छ, पार्टीका कमि कमजोरी पहिचान गरेर हल गर्ने काम गर्न बाँकी नै छ । यी सबै काम सँगसँगै अगाडि बढाउनु पर्ने छ । पार्टीका जुन कार्यकर्ता हिजोदेखि निष्ठापूर्वक इमानदारिताका साथ लाग्नुभएको छ, चाहे जिम्मेवारी पाउँदा होस् वा नपाउँदा होस् निरन्तर पार्टी संगठनका लागि लागिरहनु भएको छ, जनताका हितमा लागिरहनु भएको छ, उहाँहरू आज पनि लागिरहनु नै भएको छ, भोलि पनि लागिरहनु नै हुने छ । कम्युनिस्ट पार्टीका नेता कार्यकर्ता यस्तै हुनुपर्छ । कुनै सेवा सुविधा पाउँदा काम गर्ने नपाउँदा नगर्ने, पद र जिम्मेवारी पाउँदा फुरूक्क भएर माथि आउने नपाउँदा ओसाएर बस्ने काम गर्नु हुँदैन । यस्ता काम एउटा असल कम्युनिस्ट कार्यकर्ताको लागि सुहाउने कुरा पनि होइन, यस्तो गर्नु पनि हुँदैन । तसर्थ यस्ता कुरालाई दीक्षित गरेर नीति, विचार र सिद्धान्तको जगमा अडेर काम गर्दै पार्टीलाई अगाडि बढाउनुपर्छ, आफू पनि अगाडि बढ्नुपर्छ ।


कम्युनिस्ट पार्टीका नेता कार्यकर्ता नीति, सिद्धान्त, मूल्य, मान्यता र कम्युनिस्ट आचरणमा छैनन्, अनुशासन र आचरणमा स्खलन आइरहेको छ, वर्ग पक्षधरता स्खलन भइरहेको छ, अवसरको न्यायोचित वितरण छैन,यो मेरो, यो तेरो भनेर छुट्याउन थालिएको छ, कसैलाई अति देवत्वकरण र कसैलाई दानवीकरण गर्ने काम हुन थालेको छ, हिजो पार्टीमा योगदान गरेका नेता कार्यकर्तालाई आज बाहिर पार्ने काम भइरहेको छ, पार्टी हाटहुट र डाङडुङले चल्न थालेको छ भन्छन् नि नेकपाकै नेता कार्यकर्ता, यस्तै हो ?

हाम्रो समाज वर्गीय समाज हो । हामीले राजनीतिक रूपले सामन्तवादी व्यवस्थालाई अन्त्य ग¥यौं, तर आर्थिक अवशेषहरू बाँकी नै छन् । त्यतिमात्र होइन, हिजोका सामन्तवादी सोच, व्यवहार, संस्कृति आचरण हरेक व्यक्ति, संस्था र हाम्रै पार्टीका नेता कार्यकर्तामा कम वा बेसी बाँकी नै छन् । यिनै अवशेषहरू विभिन्न रूप र व्यवहारमा अहिले पनि प्रकट हुने गरेका छन् । त्यसको अन्त्य राजनीतिक रूपमै गर्नुपर्छ । रह्यो अवसरको कुरा अवसरहरू सीमित हुन्छन, आकँक्षिहरू धेरै हुन्छन जो सबैलाई पुग्दैनन् यस्तो अवस्थामा नपाउनेले गुनासो गर्छ यस्तो अवस्थामा यस्तो समस्या आउने गर्छ तर यसलाई विधिमा बाँधेर मूल्यांकनको मापदण्ड बनाएर क्षमता र दक्षताको आधारमा अवसरको वितरण गर्न सक्यौं भने यस्तो गुनासो आउँदैन । अर्को कुरा जसले अवसर पाउँछ त्यसले यो अवसर मैले एक्लैले पाएको होइन, मेरो व्यक्तिगत क्षमताले मात्र पाएको होइन पार्टीको कारणले सामूहिक हितका लागि पाएको हो, यो सबैको लागि हो, यो एउटा विधिबाट सबैलाई हुने गरी पाएको हो भन्ने भावना भयो भने त्यसले कुनै समस्या निम्त्याउँदैन । त्यसले सबैको हित पनि हुन्छ । यसो गर्न सकिएमा जनताको अनुहारमा खुसी ल्याउन सकिन्छ । त्यो जिम्मेवारीले, त्यो पदले सबैको प्रतिनिधित्व पनि गर्छ । यसो नहुँदा भने यस्तो समस्या आउँछ । तसर्थ कसले पायो, कसले पाएन भन्नुभन्दा पनि देश, जनता र पार्टीले केही पायो कि पाएन, विधि, पद्धतिबाट पायो कि पाएन त्यो महत्वपूर्ण कुरा हो । पार्टी निर्माण र विकासको यात्रा भर्खरै अगाडि बढिरहेको सन्दर्भमा यसतर्फ पार्टी नेतृत्वको र वरिष्ठ नेताहरूको ध्यान जानुपर्छ, विधि पद्धतिबाट पार्टी चल्ने र अवसरहरूको न्यायोचित वितरण गर्ने प्रक्रियाको विकास गर्नुपर्छ भन्ने मलाई लाग्छ । अहिले पार्टी सम्पूर्ण रूपले मिलि नसकेको अवस्थामा र संक्रमणकालीन अवस्थामा नेता कार्यकर्ता छान्दा यसबाट यति यसबाट यति भनेर गणितकै साहरामा छान्नुपर्ने अवस्था भएकोले पनि यसलाई अहिले सामान्य रूपले नै लिनुपर्छ । तर, भोलिका दिनमा चाहिँ विधिमा बाँधिएर मापदण्डका आधारमा जिम्मेवारी पाउने पद्धतिको विकासतर्फ हामी अगाडि बढ्नुपर्छ र लोकतान्त्रिक अभ्यासमा पार्टी अगाडि बढ्छ । पार्टीको यही लोकतान्त्रिक अभ्यासले नै समाजको विकास र राष्ट्रलाई पनि समृद्धि र गति दिन्छ ।

पार्टी अध्यक्षद्वयको जिम्मेवारी हेरफेर भएको छ तर पनि पार्टी एकताका सम्पूर्ण काम सम्पन्न हुन सकेका छैनन् किन हो के ले समस्या बनाइरहेको छ ?

पार्टी एकताको सम्पूर्ण कामलाई अन्तिम रूप दिने गरि अध्यक्षद्वय अगाडि बढिरहेको बेला पार्टी अध्यक्ष तथा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको स्वास्थ्यमा केही समस्या आयो । त्यसले गर्दा जति छिटो यो काम हुनुपर्दथ्यो त्यसरी हुन सकेन । यद्यपि, प्रधानमन्त्री स्वास्थ्य उपचार गरेर फर्किसक्नु भएको छ , अब केही समय आराम गरेर काममा लाग्नुहुन्छ । उहाँलाई चिकित्सकले मृगौला प्रत्यारोपण गर्नु पर्ने सल्लाह दिएका छन् । अब त्यो काम पनि चाँडै गर्नु पर्छ, म उहाँलाई स्वास्थ्य लाभको कामना पनि गर्दछु । तर आत्मबल दह्रो भएका कारण यी सबै काम प्रधानमन्त्रीले सुव्यवस्थित रूपमै गरीरहनुभएकै छ । साथै मुलुक विकासका लागि र जनताको सुखी जीवनका लागि सम्माननीय प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको हामीलाई, हाम्रो पार्टीलाई र मुलुकवासीलाई धेरै खाँचो छ, उहाँको नेतृत्वको खाँचो छ । उहाँ सरकार गठनदेखि सञ्चालन र मुलुकको हितमा अहोरात्र खटिरहनुभएको छ र देशलाई कुशल नेतृत्व दिइरहनुभएको छ । उहाँको नेतृत्वमा विकास निर्माणदेखि राष्ट्रिय अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र परिस्थितिहरू सुदृढ हुँदै गएका छन । भारतले मिचेको भूमि फिर्ता गर्न सबै पार्टीहरुको बिचमा राष्ट्रिय सहमति कायम गर्न सफल हुनुभएको छ, राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाहरूको काम द्रूत गतिमा भइरहेका छन्, पार्टी एकताका काम पनि सम्पन्न हुने दिशातर्फ अग्रसर भइरहेको छ, पार्टीका गतिविधि पनि अगाडि बढिरहेका छन् । यद्यपि, गति धिमा छ तर काम भइरहेका छन् । अर्का अध्यक्ष पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले पनि पार्टी कामलाई सक्रियताका साथ अगाडि बढाइरहनुभएको छ, जसले गर्दा पार्टी र सरकारका काम भइरहेका छन् । हाम्रा दुवै अध्यक्ष रथका दुई पांग्रा हुनुहुन्छ, उहाँहरू दुवैले एकले अर्कालाई सहयोग पुग्ने गरी मिलेर देश, जनता र पार्टीका काम अगाडि बढाइरहनुभएको छ ।

सरकारले अगाडि सारेको ‘सुखी नेपाली, समृद्ध नेपाल’ निर्माणको काममा पार्टी र सरकारको संयोजन कसरी हुन्छ त ?

यो अभियान सरकारको मात्र होइन हामी सबैको लक्ष्य हो,पार्टीले नै अगाडि सारेको महाअभियान हो यसमा पार्टी अध्यक्षद्वय, पार्टीका वरिष्ठ नेतादेखि तपाईं हामी र जनताको पनि सहभागिता र सक्रृयताको खाँचो छ । यसलाई पूरा गर्नु सबैको दायित्व हो । यसमा के पार्टी, के सरकार, के नेता, के कार्यकर्ता, के कर्मचारी, के बुद्धिजीवी सबैको उत्तिकै दायित्व छ । त्यसमा पनि हाम्रो पार्टी, पार्टी नेतृत्व, हाम्रा पार्टीका नेता कार्यकर्ताको बढी जिम्मेवारी हुन्छ । यसलाई नेतृत्वले पनि स्वीकारेको छ, पाटीका नेताकार्यकर्ताले पनि स्वीकारेका छन । यसलाई पूरा गर्न पार्टीले अंगिकार गरेको कार्यक्रमलाई पूरा गर्न पार्टी र सरकारको सन्तुलन मिलाएर अगाडि बढ्नुपर्छ, त्यो दिशामा पार्टी र सरकार हिँडिसकेको छ । हिजो हामी जनताको बहुदलीय जनवाद भनिरहेका थियौं, हाम्रो कार्यक्रम पनि त्यहीअनुसारको थियो, त्यसैको आलोकमा हामीले सरकार बनाएर यहाँसम्म आएका छौं । तर पार्टी एक भएपछि हामीले जबजको सारलाई नछोडि जनताको जनवाद भनेको छौं र त्यसअन्तर्गत नै मुलुकको भाग्य र भविष्य निर्माण गर्ने छौं । अहिले हामीले विशेष परिस्थितिका कारण दुई अध्यक्षको अभ्यास गरिरहेका छांै, व्यवहारमा काम चलाउनका लागि निश्चित समयसम्मका लागि यो पद्धति अपनाएका हौं । अहिले हाम्रा दुवै अध्यक्ष पार्टीको प्रमुखमा हुनुहुन्छ दुवैको साथ पार्टी निर्माणदेखि सरकारका काम रहेको छ ।

भारतले मिचेको अतिक्रमित भूमि फिर्ता ल्याउन सकिएला त ?

भारतले हामीलाई सीमाका विषयमा लामो समयदेखि नेपाली सार्वभौमिकता र स्वाधीनताको सन्दर्भमा उल्झन दिइरहेको छ, दुःख दिइरहेको छ । यो उल्झनलाई समाप्त गर्नुपर्छ, भारतले दिने दुःखबाट चाँडै छुट्कारा पाउनुपर्छ भनेर नेपाली जनताले निकै अगाडि देखि संघर्ष पनि गरेका छन्, कूटनीतिक रूपमा पनि काम भईरहेका छन्, तर, यो विषयमा भारतले त्यति चासो नदेखाएकोजस्तो गरिरहेको छ । जसले गर्दा इलामको पशुपतिनगर, महेशपुर, सुस्ताहुँदै कालापानी र लिम्पियाधुरा लिपुलेकसम्म भूमि अतिक्रमण भएको छ । पछिल्लो समय भारत सरकारले आफ्नो नयाँ नक्सा सार्वजनिक गर्ने क्रममा नेपालको लिपुलेक, लिम्पियाधुरा र कालापानी क्षेत्रलाई आफ्नो क्षेत्रमा समावेश गरेपछि नेपालमा यस्को चौतर्फी विरोध हुनुका साथै भारतविरुद्ध प्रदर्शन र आलोचना भएको छ, उसको विस्तारवादी हेपाहा प्रवृत्तिको हामी विरोध गर्छौं । यो समस्या समाधानका लागि पहिले मुलुक एक थिएन, राजनीतिक दल एक थिएनन् तर अहिले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको संकल्प र प्रयत्नले यो विषयमा मुलुक एक भएको छ, प्रधानमन्त्रीले सबैसँग छलफल गरेर सर्वदलीय सहमति कायम गरेर मिचिएको भूमि फिर्ता लिन राजनीतिक र कूटनीतिक च्यानलमार्फत पहलकदमी थाल्नुभएको छ । हामी भारत सरकारको जवाफको प्रतीक्षामा छांै । यो समस्या समाधानका लागि हाम्रा पूर्वप्रधानमन्त्री तथा पार्टीका वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपाललाई जिम्मेवारी दिएको छ । उहाँ औपचारिक वार्ताको लागि भारत जाँदै हुनुहुन्छ । उहाँले यो विषयमा कुरा राख्नु हुनेछ र समस्याको समाधान निकाल्नु हुनेछ । भारत सरकारले नक्सा अविलम्ब सच्याउनु पदर्छ । चीनको युद्धताका अस्थायी रूपले बसेको भारतीय सेनाको ब्यारेक तत्काल भारतले फिर्ता लानुपर्छ । मलाई आशा छ, उहाँको भारत भ्रमणपछि यो समस्याको समाधान हुनेछ, भारतले पनि यस विषयलाई गम्भीरताका साथ लिएर समस्या समाधान गर्नेछ, अर्काको मिचेको भूमि तुरुन्त फिर्ता दिनेछ, नेपालको भूमिबाट आफ्ना सेना लैजाने छ । यो काम भारतले तुरुन्तै गर्छ भन्ने मलाई लाग्छ । किनकी यो नगरी हुँदै हुँदैन ।

गरेन भने नि ?

पहिले हामी हाम्रै पहल र प्रयत्नमा काम गर्नुपर्छ । हाम्रो पहल, प्रयत्न, आग्रहको भारतले सुनुवाई गरेन भने उसको विस्तारवादी नीति संसारसामु उदांगो हुनेछ । त्यसपछि हामीले अन्तर्राष्ट्रिय पहल र प्रयत्न अगाडि बढाउनुपर्छ र मिचिएका सबै भूमि फिर्ता ल्याउनुपर्छ ।

सौन्दर्य व्यवसायबाट पनि आत्मनिर्भर हुन सकिन्छ: रीना शाक्य, ब्युटीसियन


अहोरात्र आफ्नो पेसामा सक्रिय रूपले लागिपर्नुभएकी रीना शाक्य जीवनमा अगाडि बढ्नलाई हातमा सीप हुनु पर्ने र त्यतिकै आत्मबल, ईच्छाशक्तिको आवश्यकता पर्ने बताउनु हुन्छ । उहाँले ब्युटीसियन पेसालाई नै रोजेर आफ्नो क्षमता, ईच्छा, लक्ष्यलाई यसै माध्यमबाट पूरा गर्नुपर्छ भन्ने सोची यस क्षेत्रमा लागिपर्नु भएको पनि दुई दशक बढी समय बितिसकेको छ । आफू कसैमा निर्भर नभई आत्मनिर्भर हुनुपर्छ भन्ने सोच बोक्नु भएकी वरिष्ठ ब्युटीसियन रीना शाक्यको सौन्दर्य, श्रृंगारको क्षेत्रमा छुट्टै स्थान बनिसकेको छ । २०६२ सालदेखि ठमेल ज्याठाचौकमा ग्लामर ब्युटीपार्लर एवं ट्रेनिङ सेन्टरको स्थापना गरी अहिले पनि यसै क्षेत्रमा सक्रिय हुनुहुन्छ । उहाँ सौन्दर्य कला संघको आजीवन सदस्य, अल नेपाल ब्युटि एसोसियसनको आजीवन सदस्यलगायत सौन्दर्यसम्बन्धी अन्य संघ, संस्थामा पनि आबद्ध रहेर काम गरिरहनु भएको छ । देशबाहिर हुने सौन्दर्य कार्यशालाहरूमा पनि उहाँको सहभागिता हुँदै आएको छ । उहाँले नेपालका आर्थिक अवस्था कमजोर भएका दिदी, बहिनीहरूलाई विविध संघ, संस्थाको माध्यमबाट प्रशिक्षण दिदै आइरहनु भएको छ । आफूले गर्दैै आएको पेसा वा व्यवसायबाट सन्तुष्ट रहेको बताउनु हुने शाक्यसँग सौन्दर्य प्रसाधनको सेरोफेरोमा रहेर छलफल संवाददाताले गरेको कुराकानीः

रीना शाक्य, ब्युटीसियन तथा सौन्दर्य व्यवसायी

सौन्दर्य सामाग्रीको कत्तिको ध्यान दिनु पर्छ ?

मेकअप प्रडक्टको गुणस्तरमा ध्यान दिनु अति आवश्यक हुन्छ । मेकअप प्रडक्ट खरिद गर्नुपूर्व कुन कम्पनीको प्रडक्ट राम्रो हन्छ बुझ्नु जरुरी छ ।

छालाअनुसारको श्रृंगार गर्नुपर्छ भनिन्छ नि ?

हो, स्किनअनुसारको मेकअप प्रडक्ट प्रयोग गर्नुपर्छ । त्यसैले मेकअप गर्नुपूर्व आफ्नो स्किन कस्तो प्रकृतिको छ भनेर जाँच गर्न जरुरी हुन्छ । आयली र ड्राई स्किनका लागि छुट्टाछुट्टै प्रडक्ट प्रयोग गर्नुपर्ने हुन्छ । मेकअप प्रडक्ट लामो समयसम्म प्रयोग गर्नुपर्ने हुन्छ, किनकी यस्ता प्रडक्ट आवश्यकताअनुसार प्रयोग गरिन्छ । त्यसैले यसको एक्सपाएरी डेटबारे पनि राम्ररी जानकार भएर मात्र खरिद गर्न आवश्यक हुन्छ । एक–डेढ वर्ष पहिलेको मेकअप सामग्री खरिद गर्नु हुँदैन किनकी स्किनसँग लापरबाही गर्नु हुँदैन, यो घातक हुन सक्छ ।

प्रशंग बदलौं, अहिले सौन्दर्य व्यवसायको अवस्था कस्तो देख्नु हुन्छ ?

अहिले यो व्यवसायमा प्रतिस्पर्धाको अवस्था छ । विगतको दाँजोमा पार्लर खुल्ने क्रम पनि बढेको छ । पार्लरको संख्यासंगै ब्युटीसियन र प्रयोगकर्ता पनि उत्तिकै बढिरहेका छन् । समग्रमा भन्नु पर्दा राम्रो छ ।

कस्तो खालको उपचारको लागि पार्लर जान्छन् मानिसहरू ?

पार्लरमा खासगरी अनुहार र कपालको सौन्दर्यताका लागि नै जाने हुन् । पहिले जस्तो छैन, अहिले त महिलामात्र नभएर पुरुष पनि पार्लर जाने गरेका छन् । पहिले म नै उपभोक्तालाई चाहिने प्राकृतिक सौन्दर्य सामग्रीको मात्र व्यवसाय गर्थे भने अहिले ब्युटीसियनको कामअनुसार छाला र कपाललाई मात्र राम्रो पार्ने होइन, शरीर भित्रदेखि नै स्वस्थ हुनुपर्छ भन्ने मान्यताबमोजिम अमेरिकाको नै सप्लिमेन्टको डिलर लिएर सेवा विस्तार गरिरहेको छु ।

० हामी कहाँ क्वालिटीको सौन्दर्य सामग्री पाइन्न र ?

नेपालमा सौन्दर्य सामग्री उत्पादन गर्ने कम्पनी खासै छैन । त्यसैले अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीबाट डिलर लिएर मेकअपसम्बन्धी, कस्मेटिक सामग्री स्वदेश, विदेशमा पठाउनेदेखि ठाउँ, ठाउँमा पुगेर आफै उत्कृष्ट सेवा पनि दिने गरेको छु ।

समाजसेवामा पनि त्यतिकै सक्रिय हुनुहुन्छ, समय तालिका कसरी मिलाइरहनु भएको छ ?

जहाँ ईच्छा, त्यहाँ उपाय भनेजस्तै मानिसलाई ईच्छा लाग्यो र चाहना छ भने समय कहिल्यै बाधक बन्दैन । ब्युटीपार्लरमा काम पनि गरिरहेको छु, आर्थिक अवस्था कमजेर भएका दिदी, बहिनीहरूलाई निःशुल्क प्रशिक्षण पनि दिँदै आइरहेको छु । केही काम नपाएर डान्स बारमा काम गरिरहेका उनीहरूलाई केही सीप सिकाउन सकियो भने भोलिका दिनमा राम्रो पेसाबाटै आत्मनिर्भर हुन्छन् भन्नेतिर पनि सोच बनाएर काम गरिरहेको छु ।

जाडो मौसम सुरु भयो, यो अवस्थामा कस्तो मेकअप सामग्री प्रयोग गर्दा राम्रो हुन्छ ?

कतिपय मानिसले जाडो र गर्मीमा एकै प्रकृतिको मेकअप सामग्री प्रयोग गर्छन् । तर, यसो गर्दा छालामा प्रभावकारी प्रतिक्रिया नदेखिन सक्छ । जाडोमा छाला सुक्खा भएको हुन्छ भने गर्मीमा चिल्लो । जाडोमा मोस्चराइजरको बढी प्रयोग गर्नुपर्ने हुन्छ, गर्मीमा चाहिँ मोस्चराइजरको प्रयोग गरिँदैन । बरू, स्किन टोनर प्रयोग गर्नुपर्छ । जाडो र गर्मी मौसमकै लागि भनेर छुट्टाछुट्टै खालका प्रडक्ट खरिद गर्न सकिन्छ ।

अन्त्यमा केही ?

म सबै दिदीहरूलाई आत्मनिर्भर बन्न र त्यसका लागि आफ्नो रुचिअनुसारको सीप सिकी आत्मबल, ईच्छाशक्ति र लगनका साथ लागी पर्न अनुरोध गर्दै यस कार्यका लागि आवश्यक सल्लाह, उत्प्रेरणा र सहयोगका निर्धक्क मसँग सम्पर्क गर्न अनुरोध गर्दछु । हामीलाई जीवनमा अघि बढ्न र सफलता प्राप्त गर्न सल्लाह, उत्प्रेरणा र सहयोगको सदैव आवश्यकता पर्दछ ।

आस र त्रासले यहाँ सबै काम बिग्रिएको छ: भैरव रिसाल, वरिष्ठ पत्रकार तथा लेखक



यहाँ २०१८ सालमा लिपुलेक र कालापानी क्षेत्रमा राष्ट्रिय जनगणना गराउने व्यक्तित्व हुनुहुन्छ, नेपाली भूमि अतिक्रमण कसरी भयो यसको समाधान के होला ?

भारतले केही समयअघि नेपाली भूभाग लिम्पियाधुरा–कालापानी–लिपुलेक आफ्नो नक्सामा समावेश गरी राजनीतिक नक्सा सार्वजनिक गरेपछि त्यसले नेपालमा तरंग ल्याएको छ । जसको विरुद्धमा आम नेपाली जनतादेखि सम्पूर्ण राजनीतिक शक्तिm एक ठाउँमा उभिएका छन्, आन्दोलित भएका छन् । यो सुगौली सन्धिअनुसार सरासर अन्याय हो, अतिक्रमण हो । दार्चुलाको लिपुलेक र लिम्पियाधुरा क्षेत्रमा मैले २०१८ सालमा छैटौँ राष्ट्रिय जनगणना गराएको हुँ । त्यतिखेरका तथ्यांक विभागका महानिर्देशक थीरबहादुर रायमाझीले जनगणना गराउने क्षेत्रको नक्सा दिएर पठाउनुभएको थियो । त्यो नक्साअनुसार लिपुलेक र लिम्पियाधुरा नेपालको भूमि हो । हालको दार्चुला तत्कालीन बैतडी जिल्लाअन्तर्गत थियो । तत्कालीन अवस्थामा गुञ्जी, नावी, कुटी, तिंकर, व्यास, प्रगन्ना,गर्खाका ६ वटा गाउँहरू बैतडी जिल्लाअन्तर्गत पर्दथे । जुनियर अफिसरको रूपमा मेरो मातहतमा त्यहाँ जनगणना भएको थियो । मैले अयन्त्र ठाउँहरू पनि हेर्नुपर्ने भएकोले म त्यहाँ पुग्न सकिनँ । त्यहाँ मेरो नेतृत्वमा गएको टोलीका खरिदार ऋषिराज द्धिवेदीसहितका गणकले त्यो क्षेत्रको जनगणना गरेका थिए । त्यो बेला यहाँ कुनै खालको विवाद थिएन किनकी त्यतिबेला हिन्दुस्थानको त्यहाँ कोही पनि थिएन । सीमा मिचिएको बारेमा अहिले विचारहरू फरक फरक आएका छन् । कसैले सन् १९५२ देखि नै भारतीय फौज बसेका भनेका छन् भने कसैले १९५९ देखि बसेको हो भन्ने आएको छ । मैले थाहा पाएअनुसार सन् १९६२ मा चीनसँग युद्ध हुँदा भारत हा¥यो । त्यही सन्दर्भमा पछाडि हट्दै आउँदा हाम्रो भूभाग कालापानीमा फौज बस्ने उपयुक्त ठाउँ देखेर बस्यो । त्यतिबेला दुई देशको सीमा कहाँ पर्दथ्यो केही थाहा नहुने अवस्था थियो होला । त्यहाँ हाम्रो देशको उपस्थिति थिएन । त्यहाँ हाम्रो उपस्थिति भइदिएको भए उनीहरू त्यहाँ एक रात बस्थे होला भोलिपल्ट हिड्ने थिए । त्यो कुरा नेपालले कहिले थाहा पायो त्यो पनि थाहा छैन । थाहा पाएपछि जा भन्यो कि भनेन, त्यो पनि थाहा छैन । एकथरिले राजा महेन्द्रलाई मुछेका छन् तर त्यसको प्रमाण छैन । त्यसभन्दा अगाडि मातृकाप्रसाद कोइरालाको समयमा हिन्दुस्थानबाट २००९ सालमा भारतीय सेनाहरू नेपाली सेनालाई तालिम दिन भनेर त्यहाँ आए । त्यही सिलसिलामा हाम्रो सरकारको अनुमतिमा उत्तरतिरका १८ क्षेत्रमा भारतले सैनिक चेकपोष्ट राख्यो । तर, त्यो १८ भित्र पर्दैन । पछि कीर्तिनिधि बिष्ट प्रधानमन्त्री भएका बेला ती १८ वटै हटाउनुभयो तर त्यो हटाउनुभएन किनकी त्यसको लिखत पनि थिएन,रेकर्ड पनि थिएन त्यसैले त्यो हटेन । त्यही सिलसिलामा मैले र बुद्धिनारायण श्रेष्ठले कीर्तिबाबुलाई सोध्यौ । तपाईंले १८ ठाउँको हटाउनुभयो १९ औं क्षेत्रको किन हटाउनुभएन भनेर । उहाँँले त्यहाँ भारतीय सैनिक छ भन्ने मलाई थाहा भएन, कसैले पनि भनेन् भनेको भए हटाउँथे भन्नुभयो । त्यसको जवाफमा मैले उहाँँलाई भनेँ कि तपाईंले हामीलाई ढाँट्नुभयो कि तपाईं प्रधानमन्त्री हुन योग्य हुनुहुन्न । किनकि आफ्नो मुलकभित्र विदेशी सेना बसेको छ, चेकपोष्ट छ भन्ने थाहा पाउँदैन भने त्यो व्यक्ति मुलुकको प्रधानमन्त्री हुन योग्य र लायक हुँदैन भनेँ । उहाँँ हाँस्नुभयो, सिद्धियो । त्यसपछि यस विषयमा कुनै कुरा आएन सबै चुप भए, कथा यही हो । भारत सरकारले आफ्नो संविधानको धारा ३७० खारेज गरी पाकिस्तानसँग जोडिएका जम्मु कश्मीरलाई केन्द्र शासित प्रदेश बनाएर नयाँ राजनीतिक नक्सा जारी गरेपछि यहिले फेरि यो विवाद आएको हो । यो राजनीतिक नक्सा सार्वजनिक नभएको भए यो कुरा कसैले खोज्नेवाला थिएन । त्यसैले भारत र नेपालबीचको सीमा समस्या समाधान गर्न यसलाई सुनौलो अवसको रूपमा लिएर कूटनीतिक र राजनीतिक वार्तामार्फत विदेशी सेनालाई हाम्रो भूमिबाट फर्काउनु पर्छ ।

कसरी फर्काउने नि ?

अहिले अतिक्रमित क्षेत्रमा बसेका नेपालीहरूलाई त्यहाँको राज्य सरकारले सताउन लागेको छ । त्यसका विषयमा हाम्रो सरकारले हेर्दै हेरेको छैन । पहिले दार्चुला सदरमुकामबाट सीतापुरहुँदै माथि तुम्लिङलगायत अन्य ठाउँमा जाने १५ किमिको गोरेटो बाटो थियो । त्यो बाटो अहिले छैन । जुन क्षेत्र त्यतिबेला बैतडी क्षेत्रमा पर्दथ्यो । त्यो क्षेत्र भनेको जाडोमा ६ महिना तल झर्ने र बर्खामा मात्र त्यहाँ बस्ने चिसो ठाउँ हो । त्यहाँ तल आउन बाटो छैन, भारत भएर आउनुपर्छ । आउनलाई यात्रा अनुमति लिनुपर्छ नत्र भारतले छिर्न दिँदैन । त्यसकारण अहिले तत्कालै सरकारले १५÷२० करोड खर्च गरेर गोरेटो बाटो बनाइहाल्नुपर्छ । त्यसो भएपछि बूढाबुढी तल न्यानो ठाउँमा आउन सक्छन् जसले गर्दा मानिसहरू कठ्याँग्रिएर मर्दैनन् । यही विषयलाई ध्यानमा राखेर केही समयअगाडि हामीले सीमा बचाऔं अभियानको टिमले सरकारलाई भेटी यो बाटो बनाउने र राज्यको उपस्थिति जनाई त्यहाँका जनताको सुरक्षा गर्न भनेका छौं । यसै सन्दर्भमा गृहमन्त्री, शिक्षामन्त्री, राज्य व्यवस्था समितिकी सभापति पूर्णकुमारी सुवेदीसमेतलाई भेटी ज्ञापनपत्र दिएका छौं । उहाँँहरूले हामी हेर्छाैं भन्नुभएको छ । अहिले राज्यले ३०÷४० किलोमिटरको अन्तरमा सीमा सुरक्षा बल राखेको रहेछ, अब १० किलोमिटरको दूरीमा राख्ने भनेको छ । भारतलाई भनेर भारतीय सुरक्षा बलको अगाडि हाम्रा सेना पनि हतियार लिएर गए भने हतियार जुध्ने सम्भावना हुन्छ । त्यसैले भारतले जसरी हामीलाई जानकारी नै नदिई सेना राख्यो त्यसैगरी हामीलाई जानकारी नै नदिई अकस्मात त्यो हाम्रो भूमि छोडेर जानु बुद्धिमानी हुन्छ । स्थानीय जनताले तिरो तिरेको रसिद देखाएर आफ्नो घर नेपालको सरहदभित्रै पर्ने भनी प्रमाणको रूपमा पेस गरेका थिए । त्यो क्षेत्र नेपालको हो भन्नेमा कुनै विवाद छैन,यी भूमि नेपालकै रहेका विभिन्न प्रमाण छन्् । सुगौली सन्धिपछि लिम्पियाधुरा क्षेत्रका जनताले नेपालमा नै तिरो तिर्ने गरेका थिए । २०१८ सालसम्म त्यो लिम्पियाधुरा क्षेत्रसमेत नेपालकै अधीन थियो । ‘सन् १९६२ (विस २०१९) भन्दा अघि यो क्षेत्र निर्विवाद थियो । भारत–चीन युद्धपछि मात्रै विवाद भएको हो । नेपाल सीमा सुरक्षा गर्न नसकेको कारण भारतले अतिक्रमण गर्न पाएको हो । त्यो बेला कालापानीमा लगेर हामीले सुरक्षाकर्मी राखेको भए कहाँ उसले अतिक्रमण गर्न पाउँथ्यो र ? पछि गएर सीतापुरसम्म राखेको छ, जबकी त्यहाँ ६ महिना मात्रै सुरक्षाकर्मी बस्छन्् । हाम्रा शासकहरूले नहेरेकै कारण त्यो भूभाग भारतले कब्जा गर्न पाएको हो । यसर्थ यसमा विवाद गर्नुभन्दा हामीले थाहैनपाई खुरुक्क उठेर भारतीय सेना आफ्नो देशमा जानुपर्छ, अर्काको भूमि मिचेर बस्न पाइँदैन । हामीले धपाउनु भन्दा पनि उ आफैँ फिर्ता हुनु बुद्धिमानी हुन्छ ।

खुरुक्क फर्केला त भारतीय सेना ?

गाह्रो छ किनकी भारतको नियत राम्रो देखिँदैन । उसले त्यहाँ हाम्रो जमिनमा पुल बनाउने, स्थायी बाटो बनाउनेलगायतका निर्माणका काम गर्न थालेको छ । अर्काको जमिनमा यस्ता कुराको निर्माण गर्नु त जरुरी छैन । त्यसैले यसको नियत राम्रो देखिँदैन । यसर्थ भारतले हामीसँगको पुरानो मैत्रिपूर्ण सम्बन्ध,रोटिबेटिको सम्बन्ध, भूगोलको अवस्था, प्राग ऐतिहाँसिक सम्बन्ध आदिलाई बचाउन पनि भारतले जसरी आयो त्यसैगरी सरक्क जानु हितकर हुने छ । तर अवस्था हेर्दा राम्रो देखिँदैन । किनकि नेपालका लागि पूर्वराजदूत तथा भारतका परराष्ट्र सेक्रेटरीले नेपालका बारेमा एउटा लेख लेख्नुभएको छ जुन नेपालले स्वीकार गर्न नसक्ने खालको गलत नियतका साथ लेखिएको छ । त्यहाँ उहाँँले ६० लाख नेपाली भारतमा काम गर्छन् भन्नुभएको छ । त्यसरी हेर्ने हो भने हामी कहाँ त्योभन्दा बढी भारतीय नागरिक काम गर्छन् । त्यसैगरी, भारतमा रेमिट्यान्स भित्र्याउनेमा हाम्रो देश नेपाल विश्वको पाँचौं वा छैटौं नम्बरमा पर्छ । त्यत्रो पैसा भारत जान्छ हाम्रो । त्यसैले गर्दा हाम्रा नेपाली मात्र त्यहाँ बसेका छैनन् उनीहरूका नागरिक पनि यहाँ त्यतिकै मात्रामा छन् । हामी पनि उनीहरूलाई त्यसै भन्न सक्छांै । त्यसैले त्यसमा हामीलाई भारतले ब्ल्याकमेल गर्नुको कुनै तुक छैन । यो समस्याको समाधान पनि होइन । तर हामी शान्तिप्रेमी भएको नाताले हामी कसैसँग निहुँ खोज्दैनांै, कसैसँग झगडा गर्दैनांै, कसैको भूमि हडप्दैनौं, हाम्रा सेना अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति मिसनमा गएका छन्, संसारमा शान्ति फैलाउने अभियानमा नेपाल छ, असंलग्न परराष्ट्रनीति अपनाएको छ, पञ्चशीलमा आधारित भएर काम गरिरहेको छ, यस्तो अवस्थामा हामी जुध्न जाने कुरा आउँदैन, रक्तपातमा जाने अवस्था आउँदैन । यस्तो छिमेकीको धैर्यतालाई कमजोरी नसोची युगौंदेखिको सम्बन्ध समधुर बनाउन भारतले नेपाली भूमि सरक्क छोडेर हिड्नु उस्को र हाम्रो दुवैको हितमा हुन्छ र यो काम भारतले गर्छ भन्ने मलाई लाग्छ ।

यो विषयलाई नेपाल सरकारले राम्ररी डिल गरेन, कूटनीतिक पहल कम भयो भनिरहेका छन् नि कांग्रेसलगायत अन्य पार्टीहरूले ?

सरकारले त कूटनीतिक पहल गरिरहेको कुरा सार्वजनिक रूपमै भनिरहेको छ तर त्यो बाहिर देखिएको छैन । हुन त यो कूटनीतिक पहल भनेको बाहिर देखिने पनि होइन क्यारे, भित्रभित्रै गरिने विषय पनि होला । त्यो हो भने ठीकै छ नत्र बाहिर देखिएको छैन । सीमा मिचिएको विषयमा नेपाली जनताको भावनामा चोट लागेको छ, आक्रोश आएको छ, यो तत्काल समाधान भएन र नेपाली जनताको रोष र आक्रोश बढेर गयो, त्यसले बाटो बिरायो भने र नेपाली जनतालाई गलत रूपमा उपयोग गरे भने त्यसको परिणाम नराम्रो हुन्छ । त्यसैले गर्दा राज्यले चनाखो भएर काम गर्नुुपर्छ । भरसक आफ्नै पहलमा आफ्नै बलबुतामा समस्या समाधान गर्नुपर्छ । सरकारको प्रयत्नले भएन भने, संयुक्तm राष्ट्रसंघ र अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालयसम्म पनि गएर समस्या समाधान गर्नुपर्छ ।

यो लयबाट समस्याको समाधान होला त ?

हुन्छ, किनकी अहिले भारत संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषद्को स्थायी सदस्य हुन खोजिरहेको छ, यसमा पनि उसलाई नेपालको सहयोग पर्छ नै । यो समस्या समाधान भएन भने त नेपालले पनि उसलाई छोड्नेवाला त छैन, सानो मुलुकलाई हेप्ने भनेर अन्य मुलुकले भन्नेवाला छन्, त्यो कुराले उसले परिषद् सदस्य त गुमाउनु पर्ने हुनसक्छ । अर्को, नेपालजस्तो सानो मुलुकमा लोभ गरेर नेपाली भूमि अतिक्रमण गर्न खोज्नु र नेपालजस्तो शान्तिप्रिय देशलाई दुःख दिनु धाक धम्की दिनु भारतका लागि पनि सुहाउँदो कुरा र न्यायिक विषय होइन । फेरि भारत त नेपालजस्तो सानो मुलुक होइन, ऊ त विश्वको चौथो ठूलो देश, पाँचौ शक्तिराष्ट्रको रूपमा उँदाउँदै गरेको देश, संसारको पहिलो प्रजातान्त्रीक मुलुक भनेर चिनिएको देश हो । यो कुराले त भारतको पनि ईज्जत त रहँदैन, उसलाई पनि ईज्जतको सवाल होला त्यसैले यो कुरालाई हेरेर बुझेर भारतले यो समस्याको समाधान चाँडै गर्नुपर्छ, नेपाली भूमि छोडेर सरक्क आफनो मुलुक लाग्नुपर्छ । यसको कुनै बिकल्प छैन । भारत विस्तारवादी प्रवृत्तिको मुलुक भएकोले र १९६२ देखि हड्पेर खाएको क्षेत्र भएकोले यति सहजै त नछोड्ला तर यी सबै परिस्थिति र अन्तर्राष्ट्रिय प्रेसरले गर्दा उसले सरक्क छोड्नुको विकल्प पनि छैन र छोड्छ भन्नेमा म आशावादी छु ।

तपाईंहरूको सीमा बचाऔं अभियान समिति पनि छ नि त्यसले के कति काम ग¥यो ?
राज्यले केहि समय अगाडि एउटा सर्बदलिय सबैपक्षिय बैठक ग¥यो प्रधानमन्त्री निवासमा । त्यसमा राष्ट्रिय एकता कायम भयो । हामीले पनि यसमा सकारलाई सहयोग गर्नु प¥यो जनतामा यो कुरा लैजानु प¥यो भनेर एउटा समिति बनाएर सीमा जोगाऔं भन्ने अभियान चलायौं । त्यो समितिले सुगौली सन्धिको आधारमा चुच्चे नक्सा बनाएर सरकारलाई दियौँ । भारतले बनाएको नक्सा हाम्रो जमिन हड्पेर रहेको बुच्चे छ, हामीले बनाएको सिंगो ठूलो चुच्चे छ । हामीले त्यो चुच्चे नक्सा कायम गर्न भनेका छौं । त्यो अभियानमा राष्ट्रकवि माधवप्रसाद घिमिरेदेखि संस्कृतिविद सत्यमोहन जोशी,केदारभक्त माथेमा, पूर्वप्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्कीलगायत थुप्रै राष्ट्रिय व्यक्तित्वहरू हुनुहुन्छ । त्यो नक्सा हामीले गृहमन्त्री, भूमिसुधारमन्त्री, शिक्षामन्त्रीलगायत माननीय पूर्णकुमारी सुवेदीसम्मलाई दिएका छौं, कार्यान्वयनको लागि । हामीले नालापानीबाट हट भनेका छैनौं, कालापानीबाट हट भनेका छौं । त्यसैले मलाई लाग्छ यो अभियान सार्थक हुन्छ, सरकारले पूरा गर्छ, भारत एकदिन अवश्य हट्छ, नहटी सुख छैन । हटेन भने उसको पनि ईज्जत समाप्त हुन्छ ।

यो समस्याको समाधान तत्काल हुन्छ भन्नेमा तपाईं पूर्ण विश्वस्त हुनुहुन्छ त ?

म त पूर्ण विश्वस्त छु किनकी यो विषयमा पहिले मुलुक एक थिएन, अहिले यो विषयमा मुलुक एक छ,राष्ट्रिय सहमति कायम भएको छ, हामीलाई अन्याय भएकोे कुरा अन्तर्राष्ट्रले पनि देखेको छ, अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा पनि हामी बलिया छौं । त्यसैले यो विषयमा हामी लागिरहन्छौं, सीमा अतिक्रमण रोक्न सरकारलाई मद्दत गर्छौं र सरकारमार्फत गुमेको भूभाग फिर्ता ल्याउँछौं ।

सन् १९५० को सन्धि खारेज हुन्छ त ?

यसको वियषमा बेल्लै विधि, बेल्लै कूटनीति अपनाउनुपर्छ । यो फरक पाटो हो । यसका बारेमा नेपाल भारत प्रबुद्ध समूहले होमवर्क गरिरहेको छ, सरकारले बेग्लै ढंगबाट यसका बारेका कुरा गर्छ, गरी पनि रहेको होला, यसको प्रोसेस अलि लामो होला, समय लाग्ला, छलफल होला, त्यो छुटै विषय हो, यो कालापानी लिम्पियाधुरा र लिपुलेकको विषय छुट्टै हो । यहाँ हाम्रो भूमि भएको लिखत प्रमाण आधार हुँदाहुँदै, कालापानी नेपालको भूभाग रहेको सबै ऐतिहासिक प्रमाण सुरक्षित हुँदाहुँदै जबर्जस्ती हड्पिएको छ । यो तत्काल फिर्ता हुनुपर्छ । अनि सन् १९५० को सन्धिका बारे पहलकदमी अगाडि बढाउनुपर्छ भन्ने मलाई लाग्छ ।

अंग्रेजले त सन् १९४७ मै भारतलाई छोडेको हो, अंग्रेजले भारतलाई छोडेपछि त अंग्रेजको शासन त गयो । भारतको सरकार आएपछि अंग्रेज सरकार त अवैधानिक भयो, अवैधानिक सरकारले गरेका काम, सन्धि, सम्झौता पनि अवैधानिक नै भए यस्तो अवस्थामा अवैधानिक सरकारले गरेका काम भारत सरकारलाई कसरी वैधानिक भयो र नेपालको सुगौली सन्धिमा गुमेको भूमि भारतको हो भनेर भारत सरकारले अहिलेसम्म फिर्ता नगरेर खाइरहेको हो ?

हो यो कुरालाई हाम्रा शासकले राम्ररी उठाउनु पर्दथ्यो,उठाएनन् । उठाउनुको त परै जाओस् ब्रिटिसले भारत छोडेपछि त्यसबेलाका राणाहरूलाई हामीले भारत छाडिसक्यो त्यसैले सुगौली सन्धिअघिको तिमीहरूको भूभाग फिर्ता माग भनेको थियो रे । त्यसपछि नेपालका राणाहरूको भारदारी बैठक हुँदा धोक्रे सुरुवाल लगाउने कांग्रेसले अहिले त हामीलाई टिक्न दिएका छैनन् हिन्दुस्थानसँग जमिन फिर्ता माग्दा हिन्दुस्थान रिसाउँछ, दार्जीलिङ, टिस्टा, पठारदेखि सतलज, काँगडासम्मको क्षेत्र हुन्छ, त्यत्रो मुलुक सञ्चालन गर्न सकिन्न हिन्दुस्थान रिसाएर धोक्रो सुरुवाल लगाउनेहरूलाई सहयोग गर्छ र हाम्रो शासन टिक्न दिँदैन भनेर त्यो जमिन नमागेको रे भन्ने सुनेको छुुुुु । त्यसपछिका शासकहरूले पनि आफ्नो पद, सत्ता जोगाउनका लागि यो जमिन फिर्ता नमागेको रे भन्ने सुनेको छु, के कति सत्य हो यस विषयमा म अनभिज्ञ नै छु ।

प्रजातान्त्रिक सरकार र तपाईंहरूजस्ता बौद्धिक जगतले पनि किन अभियानको रूपमा यसलाई लैजान नसक्नुभएको त ?

यस विषयमा बेलाबेला कुरा उठेकै हो । २०३० सालमा बहादुरसिंह आइतवाल भन्ने दार्चुला जिल्लाबाट राष्ट्रिय पञ्चायत सदस्य हुनुभएको थियो । उहाँँले त्यो बेला त्यो कुरा राष्ट्रिय पञ्चायतमा उठाउनुभएको थियो तर त्यो सफल भएन । त्यसपछि हामीले २०५५ साल असार १२ गते बागबजारस्थित काठमाडौं मोडल अस्पतालको सभाहलमा पद्मरत्न तुलाधरको संयोजकत्वमा ३९ जनाको बैठक गरेर सीमा अतिक्रमण प्रतिरोध समिति बनाएर १५ महिनासम्म काम गरेर एउटा रिपोर्ट राज्यलाई बुझाएको थियो । त्यसको कार्यान्वयन तत्कालीन सरकारले गरेन । हाम्रो पनि कमजोरी भयो होला, हामीले पनि घच्घच्याएनौं त्यो त्यसै खेर गयो, केही भएन । त्यसैले गर्न नखोजेको, कुरा नउठेको होइन । जसले गर्नु पर्ने हो त्यसले नगरेकोले यो कुराको चासो चर्चा कम भएको हो । तर पहिल्यैदेखि नै थियो ।

यसको मतलब भारतीय विस्तारवादी प्रवृत्तिले नै यो सबै समस्या भएको हो ?

हो, हालैको सीमा अतिक्रमणको कुरालाई हेर्दा हाम्रो छमेकी विस्तारवादको नाइकेजस्तो प्रवृत्तिको देखिन्छ । तपाईंलाई कतिको थाहा छ कि यहाँका शासकलाई भारतको आस र त्रास छ । सत्तामा हुनेलाई आफ्नो सत्ता जाला कि भन्ने त्रास, सत्ताबाहिर भएकालाई भारतलाई खुसी पार्न पाए त सत्तामा पुग्न सकिन्थ्यो कि भन्ने आस । सत्तामा टेक्न र सत्तामा टिक्नका लागि भारतको आशीर्वाद चाहिन्छ भन्ने एउटा मनोवैज्ञानिक त्रास र आस छ । अब त्यो कति सत्य छ, कति असत्य छ, त्यो मलाई थाहा छैन । तर यही आस र त्रासले गर्दा पहिलेका हाम्रा शासकले यो कुरालाई सशक्त रूपमा नउठाएको हुन सक्छ । तर अहिलेका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले सशक्त रूपमा उठाउनुभएको छ । उहाँँले हिजो नाकाबन्दीको बेलामा पनि उठाउनुभएको थियो आज पनि सशक्त रूपले नै उठाउनुभएको छ, नेपालको एक इञ्च जमिन मिचिन दिन्नँ भन्नुभएको छ । यो कुरा व्यवहारमा प्रमाणित भयो भने उहाँँ राष्ट्र«का नेता हुनुहुन्छ । सन् १९८१ देखि २०१८ सम्म भारतमा १० वटा मात्र सरकार परिवर्तन भए तर नेपालमा १८ वटा सरकार परिवर्तन भए । अहिलेसम्म कुनै सरकारले यो काम गर्न सकेका छैनन् । यो नेकपाको बलियो सरकार भएकोले मलाई मलाई आशा छ यो काममा ओली सरकार सफल हुनेछ ।

नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले त ओलीसँग सल्लाह गरेरै भारतले नेपाली भूमि आफ्नो नक्सामा पारेको आरोप लगाउनुभएको छ नि ?

मलाई लाग्दैन यो कुरा सत्य हो भनेर किनकी कांग्रेसका अर्का नेता तथा पार्टी प्रवक्ता विश्वप्रकाश शर्माले यो पार्टीको आधिकारिक धाराणा होइन, उहाँँको निजी विचार होला भन्नुभएको छ, यसले त उहाँँको कुरालाई खण्डन गरिगयो नि । उहाँको भनाइको कुनै अर्थ र स्थिरता हुँदैन । एकै छिनमा के भनिदिनुहुन्छ फेरि एकै छिनमा होइन मैले यसो पो भनेको भनेर अर्कै कुरा गर्नुहुन्छ । यस्तो कुराले उहाँँको पार्टीलाई समेत घाटा पुग्छ । उहाँँलाई यो कुराले निकै अप्ठेरो परेको छ जस्तो मलाई लागेको छ किनकी सामाजिक सञ्जालमा उहाँँका बारेका निक्कै नकरात्मक टिप्पणीहरू भएका छन् । यसले उहाँँलाई र उहाँँको पार्टीलाई निक्कै ठूलो क्षति भएको जस्तो मलाई लागेको छ । अर्को, यस्तो आरोपले नेपाली भूमि फिर्ता ल्याउन बल पुग्दैन, उल्टो भारतको मनोबल बढ्छ । निर्वाचनका बेला नेपालका राजनीतिक दलहरू नमिलून् भन्ने भारतीय चाहनालाई देउवाको यो आरोपले बल पु¥याएको छ । त्यसैले देउवाको यो आरोप चुनाव केन्द्रित प्रतिशोधप्रेरित छ । त्यसैले यो विषयमा देउवाले जानीबुझी सरकारको पार्टीलाई बद्नाम गरेर चुनाव जित्न सकिन्छ भन्ने आग्रहमा आधारित छ, तर मलाई यो हो भन्ने लाग्दैन । उहाँँले त्यस्तो सोच्नुभएकोे भए सर्वपक्षीय बैठक किन बोलाउनुहुन्थ्यो जहाँ मलाई पनि निम्ता थियो । फेरि, त्यसो भए उहाँँले त्यो बैठकमै किन भन्नुभएन ? यसमा प्रश्न गर्न सकिने प्रशस्तै आधारहरू छन् ।

तपाईंहरूजस्ता विज्ञ, विश्लेषक,कूटनीतिज्ञ र सल्लाहकारले पनि राम्ररी सरकारलाई सहयोग सुझाव दिन सकिरहनुभएको छैन नि किन ?

आस र त्रास भयो भने सही कुरा बाहिर आउन सक्दैन । हाम्रा बुद्धिजीवी हुन् वा विज्ञ हुन्, विश्लेषक हुन् वा सल्लाहकार हुन्, कूटनीतिज्ञ हुन् वा राजनीतिज्ञ हुन् उनीहरूमा आस र त्रास भयो भने सही कुरा बाहिर आउन सक्दैन । हाम्रा विज्ञ र बुद्धिजीवी भन्नेले पनि नियुक्तिको कुरालाई शिरमा राखेर सोच्ने गरेका छन्, त्यसले बिगारेको छ । अहिले सूर्यनाथ उपाध्यायले ३÷४ पेजको रिपोर्ट सरकारलाई दिनुभएको छ रे त्यो अहिलेसम्म सार्वजनिक भएको छैन । त्यो बाहिर ल्याइदिएको भए जनतालाई त्यो कुरा थाहा हुन्थ्यो । यस्ता कुराले समस्या भएको छ ।

यो समस्या कसरी हल हुन्छ त ?

प्रधानमन्त्रीले नसक्ने कुरा गर्छु नभन्ने, गर्छु भनेको कुरा गरि छाड्ने यति भयो भने सबै कुराको हल हुन्छ । हिजो ओलीले निर्वाचनमा के के भन्नुभएको छ जनतालाई त्यो कुरा पूरा गरिदिए त भइहाल्यो नि जनताले त यति चाहेका त हुन नि ।

सरकारको कामलाई कसरी लिनुभएको छ ?

सरकारले राम्रै काम गर्न खोजेको छ तर अपेक्षाकृत सफलता हासिल गर्न सकेको छैन । कर्मचारीलाई विश्वासमा लिन र काममा लगाउन सकिरहेको छैन । कर्मचारीले उहाँँलाई टेरिरहेका छैनन् । सिस्टमले काम गर्न सकिरहेको छैन, यति बलियो सरकार हुँदा पनि सरकारले आफ्नो शक्ति प्रर्दशन गर्न सकिरहेको छैन । हामीले प्रदर्शन गर भन्नेसम्मको उत्साह दिने त हो नि । सरकारलाई जनताको पूर्ण समर्थन छ, जुनसुकै संयन्त्र प्रयोग गरेर भए पनि जनताको हित हुने काम गर्नु पर्छ त्यसमा सरकारले प्रयत्न गरिरहेको छ, विदेशीसँगको सम्बन्ध मजबुत पारिरहेको छ, चीनका राष्ट्रपतिलाई नेपाल ल्याउन सफल भयो विकास निर्माणका काम पनि गरी नै रहेको छ, नेपाली भूमि फिर्ता गर्न कदम चालिरहेको छ, सिस्टम बनाउने कामदेखि कानुन निर्माण र संघीयता कार्यान्वयनमा पनि राम्रै काम गर्दै छ तर जनचाहनाअनुसार गर्नसकेको छैन,समय लाग्छ तर गरेर देखाउनु पर्छ । सरकार ठीकै दिशामा छ, ठीकै ढंगले चलिरहेको छ जस्तो मलाई लागेको छ । अलि काम बढी बोली कम गरेर जान सकेमा राम्रो हुन्छ ।