सरकारलाई चुनौति छ तर काम गरेरै छोड्छ


मोहम्मद इस्तियाक राई संघीय समाजवादी नेपालका सचिव एवं नेपाल सरकारका सहरी विकासमन्त्री हुनुहुन्छ । राप्रपाको युवक संगठनबाट राजनीति आरम्भ गर्दै मधेसी जनअधिकार फोरमको केन्द्रीय सदस्य, श्रम तथा यातायात व्यवस्था मन्त्रालयको पूर्वमन्त्रीसमेत भएर काम गरिसक्नुभएका राई हाल राष्ट्रिय समाजवादी नेपाल पार्टीको सचिवको जिम्मेवारीमा रहेर काम गरिरहनु भएको छ । बाँके क्षेत्र नं. २ बाट संघीय सांसदको रूपमा निर्वाचित हुनुभएका उहाँ देश र जनताका लागि जस्तोसुकै चुनौतीको सामना गर्ने नेताका रूपमा परिचित हुनुहुन्छ । विकासमैत्री नेताका रूपमा चिनिने राईसँग सरकारका पछिल्ला काम र उहाँको मन्त्रालयले गरेका विकास निर्माणका कामका बारेमा छलफलले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंशः

मोहम्मद इस्तियाक राई, मन्त्री, सहरी विकास मन्त्रालय

मन्त्रीजी तपाईं यो मन्त्रालयमा आएपछि के कस्ता काम गर्नुभयो ?
मैले २०७५ साल जेष्ठ १८ गते यो मन्त्रालयमा मन्त्रीको जिम्मेवारीमा आएपछि खासगरी संविधानले तोकेअनुसार ३ वर्षभित्रै मौलिक हकअन्तर्गतका कानुन कार्यान्वयन गरिसक्नुपर्ने समय तोकिएको थियो । त्यसअन्तर्गत यो मन्त्रालयले आवासविहीन कुनै पनि नागरिकलाई आवासको व्यवस्था गरिसक्नुनु पर्ने अवस्था थियो । त्यो काम पूरा गर्न आवाससम्बन्धी ऐन, २०७५ तर्जुमा गरी सदनबाट पास ग¥यौं । तराई मधेस र पहाडमा सुख्खा गर्मीयाममा आगलागीबाट गाउँका गाउँ जलेर नष्ट भइरहेको छ । त्यसबाट जोगाउन सुरक्षित आवास कार्यक्रम बनाई कार्यान्वयनमा ल्याउन सुरक्षित आवास कार्यविधि बनायौं । त्यसअन्तर्गत गतवर्ष थोरै भए पनि बजेट छुट्याएर थोर बहुत जनतालाई आवास उपलब्ध गरायौं । यो काम यसपालि सम्पन्न हुँदैछ । यो वर्ष झण्डै २० हजार नागरिकले सुरक्षित आवास पाउने गरी काम हुँदैछ । अर्को वर्षायाममा बाढी पहिरोे र डुबानबाट वर्षेनि नागरिकहरू मर्ने, बिचल्लीमा पर्ने अवस्था भइरहेको अवस्थामा पहाडका जनतालाई पहिरोबाट र तराई मधेसका जनतालाई डुबानबाट जोगाउन र हिमाल पहाडमा अपायक ठाउँमा रहेका घरहरूलाई संकलन गरी न्यूनतम २५ घर बनाई सबै भौतिक पूर्वाधारको सुविधासहितका बस्ती बसाउने गरी नमुना एकिकृत बस्ती र जोखिमपूर्ण बस्ती स्थान्तरण कार्यक्रम २०७५ अन्तर्गत कार्यविधि तयार गरी पास ग¥यौं र अब त्यसमा काम गर्दैछौं । करिब २१ वर्षअगाडि मन्त्रिपरिषद््ले पास गरेर बनाउने भनेको संसद् भवन अहिलेसम्म बनेको थिएन, म आएपछि सुविधा सम्पन्न संसद् भवन सिंहदरबारको पुतली बगैंचामा बनाउने गरी निर्णय गराएर डिजाइनसमेत भई अहिले टेण्डर प्रक्रियामा गइसकेको छ । खरिद नियमावली मूल्यांकनमा गइसकेकोे छ । यो आउने असोज १ गते सम्माननीय प्रधानमन्त्रीले सिलान्यास गर्ने कार्यक्रम तय भइसकेकोे छ । २०२८ सालमा बनेका मन्त्री क्वार्टर जीर्ण भएकाले त्यसलाई पनि नयाँ बनाउने गरी टेण्डर प्रक्रिया अगाडि बढिसकेकोे छ । मुलुक संघीयतामा गएकोले समस्या समाधान समिति, ऐन विधेयक निर्माण समिति र परिषद्को बैठकमा प्रदेश मुख्यमन्त्री र मन्त्रीहरू बैठक बस्न बारम्बार काठमाडौंं आइराख्नु पर्ने र त्यस्तो बेला उहाँहरूलाई वासस्थानको समस्या हुने भएकोले उहाँहरूको लागि अहिले भाडामा व्यवस्था गर्ने र पछि टेण्डर आह्वान गरेर आआफ्ना प्रदेशको नामसहितका सबै मुख्यमन्त्री र मन्त्रीहरूलाई सुविधा सम्पन्न आवासको व्यवस्था गर्ने योजना अगाडि बढिरहेको छ । तीन दशकअगाडिदेखि काठमाडौं उपत्यकामा समस्याको रूपमा रहेको फोहोर मैलालाई स्थायी रूपमा व्यवस्थापन गरी काठमाडौंलाई सफा हराभरा बनाउन आउने २५ वर्ष सम्मलाई हुने गरी फोहोर मैला व्यवस्थापनका लागि बञ्चरे डाँडामा ल्याण्डफिल साइट निर्माण गरेर उपत्यकाको फोहोर फाल्नका लागि काम भइरहेको छ । त्यसको टेण्डर सम्पन्न भई निर्माणको काम अन्तिम चरणमा पुगिसकेको छ । त्यसैगरी भूकम्पले भत्काएको प्रधानमन्त्री कार्यालय, राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति कार्यालयको व्यवस्थापनदेखि विभिन्न मन्दिरहरू, सम्पदाहरूको मर्मत संम्भार, पुनर्निर्माणका कामहरू र अन्य भौतिक पूर्वाधार निर्माणका कामहरू व्यवस्थित ढंगले गर्ने गरी योजना बनाइरहेका छौं । यो आउने वर्षलाई पर्यटन वर्षको रूपमा मनाउने र नयाँ वर्षको सुरु हप्ताबाटै सुरु गर्ने गरी काम थालिने छ । त्यसका लागि ३ हजार क्षमताको सुविधा सम्पन्न अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमै सबैभन्दा ठूलो ५ हजार क्षमताको अर्को सुविधा सम्पन्न अन्तर्राष्ट्रिय प्रदर्शनी केन्द्र बनाउने गरी काम आरम्भ भइसकेकोे छ । यो मन्त्रालयले तराई मधेसका जिल्लामा २० वटा नगरपालिकामा मात्रै भवनसम्बन्धी काम गर्दै आएकोमा म आएपछि त्यसलाई विस्तार गरी सबै जिल्लाका लागि हुने गरी सघन सहरी कार्यक्रमअन्तर्गत थप १२ वटा कार्यक्रम थपेर ३२ वटामा पु¥याएका छौं र काम भइरहेको छ । मध्यपहाडी लोकमार्गलगायत २७ वटा ठूला सडकहरूको निर्माण प्रक्रिया आरम्भ गरेका थिएनन् म आइसकेपछि ती सबैले निर्माणका काम अगाडि बढाएका छन् । म यहाँ आउँदा हिमाली जिल्लामा कुनै कार्यक्रम थिएन अहिले प्रदेश १,३,४,५र ७ गरी ५वटा प्रदेशमा पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि लुक्ला, स्याप्रुबेंसी, जोमसोम, सिमीकोट र कोल्टीजस्ता हिमाली जिल्लाहरूमा पर्यटकीय सहर विस्तारका योजना आरम्भ गर्ने योजना बनाइरहेका छौं । पहिले यो मन्त्रालयले ६० प्रतिशत उपलब्धिका काम गर्दै आएकोमा म आएपछि ८० प्रतिशत उपलब्धिका कामहरू भएका छन्, जो हामीले स्पष्ट देख्न सक्छौं । संघीयता कार्यान्वयनका सन्दर्भमा पोहोर साल यो समयमा कर्मचारीलाई खुआउने तलब भत्तासम्म नपुग्ने अवस्थाबाट गुज्रिएका थियौं । म आएपछि त्यो सबै हल भएको छ, हामीले राम्रो प्रगति गरेका छौं । संघमा सबै कानुन नबन्दा, संघअनुसारका कानुन प्रदेशमा नबन्दा र प्रदेशअनुसारका कानुन स्थानीय तहमा नबन्दा अन्तर्समन्वय, संवाद र कर्मचारी समायोजनका कारणले जनशक्ति अभावले जनचाहनाअनुसार विकास निर्माणका काम हुन सेकेका छैनन् तर यी सबै काम विस्तारै सम्पन्न भइरहेका छन्, संघीयता कार्यान्वयन भइरहेको छ । अहिले केन्द्रदेखि स्थानीय तहसम्म विस्तारै विकास निर्माणका कामहरू भइरहेका छन्, कतिपयको परिणाम देखिइसकेको छ र कतिपय देखिने चरणमा छन् । सडक बाटाहरू बनिरहेका छन्, व्यवस्थित सहर बन्ने प्रक्रिया अगाडि बढिरहेको छ । यो ढंगले हामीले काम गरिरहेका छौ ।

तपाईंले व्यवस्थित सहर बनाउँदै छौं त भन्नु भयो तर उर्भर भूमि खण्डिकरण भइरहेको छ, अव्यवस्थित ढंगले सहर विस्तार भइरहेको छ, भूउपयोग नीति कार्यान्वयनमा छैन, उर्भर भूमि कंक्रिटमा परिणत भइरहेको छ, यसलाई व्यवस्थित गर्ने तत्कालीन र दीर्घकालीन योजनाचाहिँ कस्ता छन् नि ?

यो विभिन्न मन्त्रालयसँग अन्तर्सम्बन्ध रहेको विषय हो । यस विषयमा ऐन नै पास भएको छ, कार्यविधि तर्जुमा भएर पास भइसकेकोे छ, त्यो राजपत्रमा समेत प्रकाशित भइसकेकोे छ । प्रत्येक स्थानीय तहले भूमिको वर्गीकरण गरी खेतीयोग्य जग्गा, आवास जग्गा वा उद्योगमा उपयोग हुने जग्गा भनेर वर्गीकरण हुन्छ । त्यसअनुसार जग्गाको उपयोग हुनुपर्छ । यदि यसमा कसैलाई चित्त बुझेको छैन भने पुनः वर्गीकरण हुने व्यवस्था पनि रहेको छ । भोलि कृषिका लागि भनेर वर्गीकरण भएको जग्गा उद्योग वा घर बनाउन नपाउने व्यवस्था भएको छ । यसले जग्गाको सही उपयोग हुन्छ र कृषि भूमिमा उद्योग स्थापना हुने त्यसमा विवाद हुने अवस्थाको अन्त्य हुन्छ भन्ने मेले ठानेको छु । यो मन्त्रालय २०६९ सालमा स्थापना भएको हुनाले त्यसभन्दाअगाडि जेजस्ता विवादहरू आए अब त्यस्तो विवाद नआउने निश्चित छ । भूकम्पपश्चात सहरी आवाससम्बन्धी ऐन र कार्यविधि आइसकेकोले अब यस प्रकारका समस्याहरू हल हुँदै जाने मैले ठानेको छु । यद्यपि, अझै कतिपय कानुन बन्न बाँकी रहेकाले केही विवाद र समस्या आए पनि पछिल्लो भूनीति कार्यान्वयनमा गइसकेपछि र सघन सहरी कार्यक्रम सञ्चालनमा ल्याइसकेकाले अब अव्यवस्थित सहर विस्तारको समस्या समाधान हुने छ ।

तपाईंको मन्त्रालय, महानगरपालिका र भौतिक योजना मन्त्रालयबीच समन्वयको अभावले सार्क सम्मेलनका बेलामा ल्याइएका जेनेटरलगायत करोडौं मूल्यका सामान र त्यहाँ निर्माण गरिएका संरचनाहरू राष्ट्रिय सभागृहमा बिग्रिइसकेको अवस्थामा छन् । त्यसतर्फ किन ध्यान पुगेन ?

यो विषयमा मलाई कुनै जानकारी छैन जानकारी भएपछि त्यस सम्बन्धमा आवश्यक काम कारबाही अगाडि बढाउने छु । हाम्रो मन्त्रालयले आफैंले पहलकदमी गरेर कुनै वस्तु खरिद गर्ने र संरचना बनाउने काम गर्दैनौं ।

अहिले भइरहेका समस्या समाधान गर्न अन्तर्मन्त्रालय समन्वय गरेर काम गर्न र नीति निर्माणमा के समस्या छ ?

हामी नेपाली सबै कुरामा जानकार छौं, नेताहरू पनि धेरै जानकार छौं । जीवन र मृत्युबीच पनि अन्तर्सम्बन्ध हुन्छ, जीवन र जगतबीच पनि अन्तर्सम्बन्ध हुन्छ । भोक र भोजनका बीच अन्तर्सम्बन्ध हुन्छ, भोक लाग्दा खानेकुरा खान या त होटल जानुपर्छ या त घरमा खाना बनाउनु पर्छ । त्यसैगरी रोग लाग्यो भने अस्पताल जानुपर्छ, औषधि खानुपर्छ । रोग लाग्दा होटलमा गएर मःम खाएर त उपचार हुँदैन । त्यसैले कुनै पनि काम गर्दा एकअर्कासँग अन्तर्सम्बन्ध हुन्छ नै विना अन्तर्सम्बन्ध कुनै काम अगाडि बढ्दैन । यसर्थ सरकारका मन्त्रालयमा पनि यही नियम लागू हुन्छ । सरकारी मन्त्रालय वा निकायहरू एकअर्कासँग अन्तर्सम्बन्ध हुन्छ । तर कसरी भइरहेको छ, ठीकसँग भइरहेको छ कि छैन त्यो मुख्य कुरा हो । कुन मन्त्रालयले के काम गर्ने हो कसको के काम हो त्यो सरकारले निर्धारण गर्ने कुरा हो । पहिले ४२ वटासम्म मन्त्रालय थिए, ५२ जनासम्म मन्त्री भए अहिले २२ मा झारिएको छ । यस्तो अवस्थामा कहिँ न कहिँ काममा समस्या आउने नै भयो । तर, पहिलेकै अवस्था अब रहँदैन,आवश्यकताअनुसार काम हुन्छ, काम गर्दा समन्वयको आवश्यकता महसुस भयो भने मन्त्रालय मन्त्रालयबीच अन्तर्सम्बन्ध समन्वयात्मक बनाएर जानुपर्छ, समन्वय हुन्छ । त्यो खालको नीति बन्छ, परिमार्जन पनि हुन्छ । अहिले सार्वजनिक खरिद नियमावली नै संशोधन भएर आइसकेको अवस्थामा सबैको सहमतिमा प्रक्रिया पु¥याएर मात्र सबै काम कारबाहीहरू हुन्छन् । पहिलेको अवस्थामा जे भयो भयो, अब सबैबीच समन्वय गरेर, प्रक्रिया पु¥याएर ऐन कानुन,नीति, नियमभित्र रहेर सबै कामहरू सम्पादन हुन्छन्, अब जथाभावी हुँदैन ।

प्रदेशसँगको समन्वयचाहिँ कस्तो छ नि ?
त्यसकालागि अन्र्तप्रदेश समन्वय परिषद् नै गठन भइसकेकोे छ । कुनै समस्या आएमा त्यो परिषद्को बैठक बसेर छलफल हुन्छ, त्यसका आधारमा समस्याको समाधान हुन्छ । तर यो विषयमा संविधानमै किटानी व्यवस्था गरिसकिएकोले संविधानले दिएको अधिकार प्रयोग उपयोग हुने हो । यसमा स्पष्ट लेखिएको छ, संघ र प्रदेशको अधिकार के हो, प्रदेश र स्थानीय तहको अधिकार के हो, संघ र स्थानीय तहको अधिकार के हो, तीनवटैको अधिकार र कर्तव्य के हो, यसका बीचमा समन्वय कसरी हुन्छ, अधिकारको बाँडफाँड कसरी हुन्छ यो सबै त संविधानले नै व्यवस्था गरेको छ । त्यसैले यसमा असमझदारी गर्नुपर्ने, समन्वय गर्नु नपर्ने विषय नै आँउँदैन । सबैसँग समन्वय हुन्छ, गर्नुपर्छ र भइरहेको छ । मुलुक संघीयतामा गइसकेकोे र संघीयता कार्यान्वयन भइसकेकोे अवस्थामा कुनै समस्या छैन । तर केचाहिँ हो भने तीनैवटा सरकारले संविधानको पालना गर्नुपर्छ, संविधानमा लेखिएका काम गर्नुपर्छ । संघले सानातिना कुरामा आँखा लगाई हिँड्नु हुँदैन । सानातिना काम र उपयोग स्थानीय सरकारलाई दिनुपर्छ ।

घर बहाल करको बारेमा अन्योल छ, ठूला ठूला महल बनाउने, घर भाडामा लगाएर रकम आर्जन गर्ने तर कर नतिर्ने काम भइरहेको छ, के भन्नुहुन्छ ?

यो विषय समाधान भइसकेकोे छ । पहिले तीनतिरबाट कर असुल गर्ने अवस्था थियो त्यसलाई एक ठाउँमा ल्याइसकिएको छ । पहिले १० प्रतिशत कर तिर्नुपर्ने व्यवस्था थियो, अहिले स्थानीय सरकारले १० प्रतिशत लिने व्यवस्था भइसकेको छ । निजी आय हो भने एक ठाउँमा कर तिरेपछि अन्यमा तिर्नु पर्दैन तर कहिँ तिरेको छैन भने तिर्नुपर्छ । सबैतिर वा सबै ठाउँमा तिर्नुपर्दैन । त्यो कर ऐन कार्यान्वयनमा आइसकेको छ ।

तपाईंको सरकारले काम कस्तो गर्दैछ, तपाईं आफ्ना कामबाट कत्तिको सन्तुष्ट हुनुहुन्छ त ?

हाम्रो सरकारले राम्ररी काम गरिरहेको छ, समृद्ध नेपाल, सुखी नेपालीको राष्ट्रिय अभियान पूरा हुने गरी काम गरिरहेको छ, कतिपयको परिणाम देखिन पनि थालेको छ कतिपय केही समयपछि देखिने अवस्थामा छ । भर्खरै भारतबाट पाइपलाइनबाट अमलेखगञ्जसम्म तेल ल्याउने कामको उद्घाट नै भइसक्यो, पानीजहाज सञ्चालनको तयारी हुँदैछ, रेल सञ्चालनका लागि काम हुँदैछ, हवाई मैदान, बाटाघाटा बन्ने, स्तरोन्नति हुने काम तीव्र गतिमा भइरहेको छ, कानुन निर्माण, अनुगमन, नियमनदेखि शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रको सुधारका कामहरू धेरै भइरहेका छन्, भूकम्पबाट क्षतिग्रस्त भवन निर्माण र साँस्कृतिक सम्पदाको पुनर्निर्माण करिब करिब सम्पन्न हुने अवस्थामा छन् । बाँकी निर्माणका लागि भूकम्प पुनर्निर्माण प्राधिकरणले काम तीव्र गतिमा अगाडि बढाइरहेको छ । यसबाहेक अन्य थुप्रै काम र विकासको काम भइरहेको छ । सरकारले यसलाई अझ राम्रो गर्ने गरी योजना बनाइरहेको छ । हामी त्यसमा लागिरहेका छौं । देश र जनताका हितमा आवश्यक पर्छ भने यो सरकार संविधान संशोधन गर्न पनि तयार रहेको कुरा प्रधानमन्त्रीले पटक पटक बताइसक्नु भएको छ । हामीलाई आआफ्नो मन्त्रालयमा स्वतन्त्रतापूर्वक काम गर्ने अधिकार छ, त्यसमा कसैको हस्तक्षेप छैन, कसैले गर्नु पनि हुँदैन तर त्यो राष्ट्रहितमा हुनुपर्छ । त्यसमा हामीलाई कार्यकारी प्रधानमन्त्रीको, पार्टीको, जनताको र कर्मचारी सबैको मलाई सहयोग र साथ छ । मैले यहाँ आएपछि राम्रै काम गरेँ भन्ने ठानेको छु । यसर्थ मलाई असन्तुष्टि केहीमा छैन म सन्तुष्ट छु । तपाईंले मलाई आफ्ना कुरा राख्ने जनतालाई सुनाउने मौका दिनुभयो त्यसका लागि तपाईंलाई पनि धन्यवाद दिन चाहन्छु ।

तपाईंले सरकारले राम्रो काम गरिरहेको छ भनिरहँदा प्रतिपक्षलगायत तपाईंकै पार्टीका नेताले समेत सरकारले राम्रो काम गर्न सकेन, विवादस्पद काम बढी ग¥यो, मन्त्रीहरूले जनताका हितमा काम गर्न सकेनन् भन्ने चर्चा व्यापक छ त ?
यो विरोधीले भन्ने भनाइ हो, विरोधीले त आफ्नो धर्म निर्वाह गरिहाल्छ नि, यसलाई वास्ता गर्नु हुँदैन । राम्रोलाई राम्रो र नराम्रोलाई नराम्रो भन्न नसक्नेहरूको आग्रहपूर्ण भनाइको केही अर्थ हुँदैन । के अहिलेसम्म सरकारले नराम्रो मात्रै गरेको छ त ? पक्कै छैन, सरकारले देखिने गरी काम गर्दै छ, जुन कुराको एक दुईवटा उदाहरण मैले माथि नै दिइसकँे । हो, जनताका अपेक्षा धेरै छन्, गर्नु धेरै छ, हाम्रै छिमेकको विकासको रफ्तार त्यस्तो तीव्र छ, हामी त्यसमा धेरै तल छांै । हामीले धेरै गर्नु छ, तीव्र गतिमा अगाडि बढ्नुछ, हामीलाई यसो त्यसो भन्ने छुट पनि छैन तर हामीले गर्दै नगरेको कामै नभएको, गलत मात्रै गरेको भन्ने कुरा आग्रहपूर्ण भनाइ हो किनकी यो सरकारले काम गरिरहेको छ, विकास निर्माणका काम भइरहेका छन्, सडकलगायत भौतिक पूर्वाधार निर्माणका काम गरिरहेको छ, पाइपबाट तेल ल्याउने काम भइसकेकोे छ,राष्ट्रियताको सवालमा काम गरेको छ, कर्मचारीको समायोजन सक्यो, प्रदेश संरचना निर्माण गरिसक्यो, शिक्षा र स्वास्थ्यमा सुधारका प्रयास भइरहेका छन् । विभिन्न निकायका भ्रष्टाचारीहरू पक्राउ पर्न थालेबाट भ्रष्टाचारमा न्यूनीकरण भइरहेको छ । यसर्थ त्यसो भन्नु राम्रो होइन । कामहरू भएका छन्,हुन्छन्, सरकारले राम्रै गरिरहेको छ । सरकार समृद्ध नेपाल, सुखी नेपालीको अभियानलाई पूरा गर्ने संकल्पका साथ अगाडि बढिरहेको छ, काम गरिरहेको छ । अब आउने चार वर्षमा सरकार आफनो लक्ष्यमा पुग्ने छ ।


हिजो नराम्रो काम गर्नेले आज हाम्रो राम्रो कामको विरोध गर्छन्


अरुणप्रसाद नेपाल नेकपाका नेता एवं प्रदेश नं ३ का उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्री हुनुहुन्छ । विद्यार्थी राजनीति गर्दै पार्टी राजनीतिमा आउनुभएका उहाँ नेकपाको जिम्मेवार नेता एवं पूर्वएमालेका पोलिब्यूरो सदस्य समेत रहेर काम गरिसक्नुभएको छ । यसभन्दा अगाडि नै पार्टीको विभिन्न जिम्मेवारीमा रहेर काम गरिरहनु भएका युवा नेता नेपाल बौद्धिक नेताभित्र पर्नुहुन्छ । जस्तो सुकै चुनौतीको सामना गर्ने नेपालसँग प्रदेश ३ नं. मा भइरहेका पछिल्लो राष्ट्रिय राजनीति, पार्टीका गतिविधि र विकास निर्माणका बारेमा छलफलले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंशः

अरुणप्रसाद नेपाल, मन्त्री, उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण, प्रदेश नं. ३

प्रदेशले के कस्ता काम के कसरी गरिरहेको छ ?
हाम्रो प्रदेशले एक वर्षभन्दा केही समय बढी बितायो । हामीले भित्रि कामहरू धेरै गर्नु पर्ने थियो । प्रदेश भरखर बनेको त्यसका विधि विधान र ऐन कानुन थिएनन् भौतिक संरचना र कर्मचारीहरू थिएनन् । यी सबै काम हामीले गर्नु पर्ने थियो । जति बेला हामी सरकारमा ग¥यांै, त्यतिबेलै हामीले भनेका थियौं ‘यो वर्ष कानुन निर्माणको वर्ष हुनेछ’ त्यसपश्चात कामलाई गति दिन्छौं भनेर । गतवर्ष हामीले धेरै कानुनहरू बनाएका छौं, नीति प्रष्ट बनाएका छौं । भौतिक निर्माणका काम, कृषि क्षेत्रका काम, सामुदायिक खेतीको थालनी गरेका छौं । नयाँँ औद्योगिक क्षेत्र निर्माण गर्ने भनेर योजना बनाएका छौं । यही वर्षदेखि त्यो काम हामी टेण्डर खोलेर गर्ने छौं । हामीले ६६ वटा क्षेत्रमा उद्योगग्राम बनाउने योजना बनाएका छौं । गाउँ गाउँमा साना उद्योगहरू सञ्चालन हुनेछन् । ती उद्योगग्रामलाई उद्यमशीलता विकास गर्ने ढंगले विकास योजना बनाइरहेका छौं । पर्यटनको हिसाबले नेपालमा भएका गन्तव्यहरू काठमाडौं र चितवन यसै क्षेत्रमा पर्दछन् । यसलाइै व्यवस्थित गर्नु पर्नेछ । त्यसबाहेक अन्य क्षेत्रको पहिचान गनु पर्नेछ । काठमाडौंबाट सबैभन्दा नजिक रहेको जुगल हिमाललाई मेरो मन्त्रालयको पहलमा खुल्ला गरिएको छ र यसको पहिलो सफतलापूर्वक आरोहण पनि भएको छ । अब त्यो क्षेत्र पर्यटनको महत्वपूर्ण क्षेत्र बन्नेछ । हामीले लाङटाङ र हेलम्बुको बीचमा रहेको गोजलापास केही समयदेखि बन्द छ, त्यो खोलियो भने अहिले लाङटाङ जाने पर्यटकको संख्या दोब्बर हुन्छ भनेर पर्यटन व्यवसायीले भनेअनुसार त्यो पास नेपाली सेनासँग मिलेर खोल्ने योजनामा छांै । हाम्रो प्रदेशले पर्यटन प्रबद्र्धनका लागि भिडियो डकुमेन्ट्री आठवटा भाषामा बनाउने र संसारभर प्रचार प्रसार गर्ने योजना बनाइरहेका छौं । त्यसैगरी १० वटा हिल स्टेसनहरू बनाउने योजना बनाएका छौं र त्यो यसै वर्ष टेण्डर हुनेछ । त्यसको डीपीआर पनि भइसकेको छ । त्यसबाहेक हामीले एउटा हिमालयन टेलको निर्माण गर्ने योजनाअनुसार भूगोलका हिसाबले अप्ठ्यारो तर विभिन्न रमणीय क्षेत्रमा फलामका सिँढीहरू राखेर पदमार्ग बनाइरहेका छौं । एड्भेञ्चर्स खेलको लागि अध्ययन भइरहेको छ । यस प्रदेशमा धार्मिक र ऐतिहासिक स्थल, किल्ला र गढीहरू पनि प्रशस्त छन् । जसमा बसेर हाम्रा पुर्खाले विदेशी शत्रुलाई लखेटे र नेपाललाई बचाएका थिए । त्यस्ता गढी र थुमहरूको अध्ययन र विकास गर्ने भग्नावशेषको पुराना रूपमा रहेका दरबारका भग्नावशेषलाई संरक्षण गर्ने सम्बद्र्धन गर्ने योजना बनाइरहेका छौं । एक वर्षपहिलेदेखि सिन्धुलीगढीमा रहेको दरबारको पुनर्निर्माण भइरहको छ । यसरी पर्यटनको क्षेत्रमा महत्वपूर्ण काम भइरहेको छ भने वन क्षेत्रको विकास र विस्तारका लागि अध्ययन गरेर डाँडापाखालाई हरियो बनाएका छौं । अब वनलाई कृषि उद्योग, पर्यटनसँग जोडेर समृद्धि भित्र्याउनु पर्छ भनेर नगदेबाली र जडीबुटी खेतीलाई आधुनिक ढंगले ठूलो परिमाणमा गर्नु पर्छ भनी लागिरहेका छौं । चाँडो प्रतिफल दिने खाद्यान्न र नगदेबालीका बोटबिरूवा लगाउने भनेर काम गरिरहेका छौं । काठ उत्पादन गरेर त्यसलाई विदेशमा निकासी गरी त्यसबाट ठूलो आर्थिक लाभ लिने गरी काम गरिरहेका छौं । खाद्यान्न र काठमा हामी आत्मनिर्भर बन्ने गरी योजनाहरू बनिरहेका छन् । कानुन बनाएर जंगलमा सुकेका ढलेका काठ संकलन गरी उपभोगमा ल्याउने गरी अध्ययन भइरहकोे छ । नयाँँ रूख रोप्ने, वातावरण जोगाउने योजना बनाएका छौं । समग्ररूपमा हामीले सडक बनाउने, खानेपानीको व्यवस्था गर्ने, हरेक विद्यालयमा एकजना नर्स राख्नेछौं र विद्यार्थीहरूको उपचार गर्नेछौं । प्रत्येक गाउँमा कानुनी सहजकर्ता राखेर सर्वसुलभ ढंगले सेवा योजनामा काम भइरहेका छन् । प्रत्येक गाउँमा दूध उत्पादन गर्ने र किसानले एक लिटरमा एक रूपैयाँ पाउने गरी व्यवस्था गरिरहेका छौं । शिक्षा सुधारदेखि स्वास्थ्य र वातावरण सुधारका काम तीव्र रूपले भइरहेका छन् । यसरी हामीले अघिल्लो वर्ष पनि काम ग¥यौं र यस वर्ष पनि गरिरहेका छौं । भोलि परिणाम देखिने गरी यसरी काम भइरहेका छन् ।

तपाईंहरू लामो राजनीतिक अनुभव भएका, जनताका दुःखसुख देखेका काबिल थुप्रै नेता हुनुहुन्छ तर कामको परिणाम तत्काल देखिएन, पार्र्टीले घोषणा पत्रमा जनाएका काम गरेन भन्ने गुनासो छ के हो ?
पहिलो त हाम्रो देश लामो राजनीतिक अस्थिरतामा गुज्रियो, कुनै पार्र्टीले बहुमत नल्याउँदा ९ महिनामा सरकार फेरिने अवस्था भयो । जसले गर्दा दीर्घकालीन योजना बनाउनै सकेन । अहिले त्यो अवस्थाको अन्त्य भएको छ । अब हाम्रो पार्र्टीको सरकारले दीर्घकालीन योजना बनाउँदैछ । दीर्घकालीन योजनाको परिणाम तत्काल देखिँदैन पछि नै देखिन्छ, यो कुरा हामीले बुझ्नु पर्छ । अर्को, हाम्रो पार्र्टीको सरकारले काम राम्रा गरिरहेको छ तर प्रचार प्रसार हुन सकिरहेको छैन । हाम्रा विरोधी शक्तिको योजनाअनुसार काम गर्ने केही ठूला मिडिया सरकारका राम्रा कामहरूको प्रचार नगर्ने, सकेसम्म त्यसलाई ढाकछोप गरेर नराम्रो काम भएको र सरकार असफल भएको सन्देश दिने गरी लागेका छन् । त्यो प्रवृत्तिको विकास भएको छ । हामीले दुईवटा पार्र्टी त मिलायौं तर त्यसको व्यवस्थापन तत्काल गर्न नसक्दा पार्र्टी कमिटीहरू तत्काल बनाउन नसक्दा हामीलाई ठूलो क्षति भयो । हामीले गरेका राम्रा काम जनतामा लाने पार्र्टीको संरचना निर्माणमा भएको ढिलाइले पनि हामीलाई समस्या बनाएको छ । अर्को हामीले राजनीतिक व्यवस्था नयाँँ ल्यायौं, सरकार बनायौं, समाजवादउन्मुख अर्थतन्त्रको विकास गर्नु पर्छ भनेर समृद्ध नेपाल सुखी नेपालीको नारा बनाई अगाडि बढ्ने योजना बनायौं तर हामीसँग त्यो खालको संरचना निर्माण नभएकोले हिजो केही समस्या भयो । कर्मचारी नहुँदा समस्या भयो, पुरातन सोच शैली र आचरणले पनि हामीलाई समस्यामा पारेको छ । पुरानो चिन्तन, सोच व्यवहारले नयाँँ उपलब्धि हासिल हुन सक्दैन । यो समस्या पनि छ, सिस्टम नहुँदा पनि काम गर्न र परिणाम निकाल्न असहज हुनेरहेछ । अर्थात सबै कुरा पुरानो हाम्रो आवश्यकता नयाँ हुँदा त्यसको बीचको तालमेल नमिल्दा त्यसका बीचको अन्तरविरोधले पनि समस्या भएको छ । अर्को, हाम्रो देशमा अहिले दलाल पूँजी छ, त्यसले नयाँ परिणाम दिन, रोजगारी सिर्जना गर्न, उद्योग धन्दाहरू सञ्चालन गर्न सक्दैन । यो केही व्यक्तिले लुट्ने, मोजमस्ती गर्ने, अनुत्पादक क्षेत्रमा खर्च हुने खालको छ । यसले राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा खासै टेवा दिँदैन । त्यसलाई बदल्नु पर्नेछ । अर्को, सुशासन पनि हामीले चाहेजस्तो रूपमा अगाडि बढ्न सकेका छैनौं । यी तमाम समस्याका बीचमा संविधानमा टेकेर जनताको मतबाट संघ प्रदेश र स्थानीय सबै तहमा हाम्रा सरकार दुई तिहाईको हाराहारीमा बनेका छन्, यो अनौंठो सफलता हाम्रो कम्युनिस्ट पार्र्टीले प्राप्त गरेको छ । त्यसलाई पचाउन नसक्ने देशी विदेशी शक्तिले पनि हामीलाई समस्या पारिरहेका छन्, असफल पार्न खोजिरहेका छन, षड्यन्त्र गरिरहेका छन् । हुँदै नभएका कुरालाई प्रचार गरेर हो जस्तो बनाई दिइरहेका छन्, यसले पनि हामीलाई समस्या पारेका छन् । यद्यपि, यी सबै समस्यालाई चिरेर हामी अगाडि बढ्न खोजिरहेका छौं । अर्को, जनताले पनि हामीबाट राम्रो र छिटो परिणाम देओस् भन्ने अपेक्षा गरेका छन्, यो जायज छ, यसमा हामी योजनाबद्ध रूपले छिटो परिणाम दिने गरी लाग्नै पर्छ, हामी लागि पनि रहेका छौं ।

यति बलियो सरकार छ ती कुरा चिर्न किन सक्नुभएन त ?
हामीले दुई ठूला पार्टीलाई एकता ग¥यौं, यसमा हाम्रो समय खर्च भयो । दुई भिन्नाभिन्नै स्कुलबाट आएका नेता कार्यकर्ताको ठूलो पंक्तिलाई सही रूपले व्यवस्थापन गर्नुपर्ने बिना कहीँ असन्तुष्टि लाखौं नेता कार्यकर्तालाई उचित जिम्मेवारी दिनुपर्ने भएकोले त्यसको ठीक ढंगले व्यवस्थापन गर्दा पार्र्टी नेतृत्वलाई केही समस्या भयो, केही समय लाग्यो । अब ती काम सम्पन्न हुँदैछन्, पार्र्टी कमिटीहरू देशभरि बन्दैछन्, कतिपय मुख्य मुख्य कमिटी बनिसके अब तल्लो तहका पार्र्टी संरचना बन्ने दिशामा हाम्रो पार्र्टी नेताहरू हुनुहुन्छ, हामी छौं । त्यो बनिसकेपछि यस्ता भ्रमहरू चिरिन्छन्, चिर्नै पर्छ । त्यसो नगरी हामी अगाडि बढ्नै सक्दैनौं । त्यो दिशामा हामी गइसकेका छौं । मैले माथि भनेका कुरा नै प्रमुख समस्या हुन् ।

३ नम्बर प्रदेश संघीय राजधानी प्रदेश पनि हो, यसले अन्य प्रदेशले भन्दा परिणाम राम्रो दिने गरी काम गर्छ भन्ने अपेक्षा सबैको थियो तर नाम र राजधानी नै अहिलेसम्म तोक्न सकेन किन ?
यो काम चाँडै हुन्छ । यो काम हिजै हामीले गर्नु पर्दथ्यो तर अलि ढिला भयो, अब ढिला हुँदैन, हामी चाँडै गर्छौं । यसको प्रमुख समस्या भनेको चाहिँ प्रदेशको राजधानी र नाम तोक्दा सबैको सहमतिमा छलफल गरेर बिना विरोध अवरोध सबैले अपनत्व लिने गरी सर्वस्वीकार्य बनाउने गरी गरौंन त भनेर लागेको हुनाले यो काममा पनि समय लाग्यो । तर, अब हामी ढिला गर्दैनौं, भए यो विधिबाट जान्छौं अर्थात भए सहमतिको त्यसबाट हुन नसके संविधानले स्थापित गरेको मान्यता विधिलाई फलो गरेर हामी यो काम चाँडै टुंग्याउँछौं । त्यो हामीले निर्णय गरिसकेका छौं अब ढिला हुँदैन ।

यो संविधानले राम्रो गरेन त्यसमा पनि प्रदेश सरकार त कामै रहेनछ यसले त केन्द्र र स्थानीय सरकारलाई नै समस्यामा पा¥यो भन्न थालेका छन् नि मान्छेले हो ?
संविधानमा नै व्यवस्था भएको कुरा हो यो । त्यसबेला हामीले सार्वभौम जनतासँग छलफल गरेर नै ल्याएको पद्धति हो यो । राज्य र सरकार सबै जनताको लागि हो, विकास र समृद्धि पनि जनताकै लागि हो भन्ने मान्यता हामीले स्थापित गरेका छौं । त्यही भएर सिंहदरबार गाउँ गाउँ पु¥याउने योजना भएको हो प्रणाली स्थापित भएको हो जनताले सिंहदरबार धाउनु नपर्ने अवधारणाको विकास गरेर यी सबै काम गरेका छौं । जो हिजो थिएन तर अहिले भएको छ । गाउँलाई अधिकार र स्रोत साधनयुक्त बनाइएको छ । जनताकै प्रतिनिधिले शासन प्रशासन सञ्चालन गरिरहेका छन् । यी सबै ठाउँमा केन्द्रीय सरकार पुग्न पनि सक्दैनथ्यो यस्तो अवस्थामा केन्द्र सरकारलाई नकुरी तलै सरकार भेट्ने विधि बनाएकाले र काम पनि धेरै भइरहको हुनाले संघीयता ठीक छैन प्रदेश सरकार चाहिँदैन भन्ने कुरा बिना अर्थको बाँसुरी हो, यो जनताले भनेका छैनन् केही हाम्रो राम्रो भएको देख्न नचाहने कम्युनिस्ट सरकारलाई असफल पार्न खोज्ने तत्वले चलाएको हल्ला हो । संघीयताले देश बिगार्छ, खर्चिलो हुन्छ भनेर नियोजित रूपमा चलाएको हल्ला हो । यो हल्ला हिजोदेखि थियो तर यसलाई जनताले विश्वास गरेनन्, जनताले संघीयताका पक्षधरलाई नै विश्वास गरेर संविधानसभामा पठाए जसअनुसार संविधान बन्यो । त्यो अहिले कार्यान्वयनमा आइसकेको छ । यस्तो अवस्थामा जनताको मतलाई अपमान गर्ने गरी कुरा गर्नु, प्रश्न उठाउनु लोकतन्त्रिक चरित्र होइन र यसका विरुद्धमा टिप्पणी गर्नु पर्छ भन्ने मलाई लाग्दैन ।

अन्तमा यो सरकार र पार्र्टीको कामलाई कसरी हेर्नु भएको छ ?
पार्र्टीले आफ्नो योजनाअनुसार काम गरिरहेको छ, पार्र्टीका सबै संरचना बनिरहेका छन् जनतामा पुगिरहेको छ । सरकारले पनि योजनाअनुसार काम गरिरहेको छ । ठूलाठूला काम गरिरहेको छ, देखिने गरी काम गरिरहेको छ, भोलि देखिने गरी काम गर्ने योजनामा छ । यसलाई जनतामा लैजानु पर्छ, प्रचार, प्रसार गर्नु पर्छ । जनताको चाहनाअनुसार नै काम गरिरहेको छ तर पञ्चे र कांग्रेसले लामो समयदेखि बिगारेको मुलुक ठीक ठाउँमा ल्याउन समय लाग्छ । तर अवश्य ल्याउँछ, जनताको चाहनाअनुसार नै काम हुन्छ, भई पनि रहेका छन् जो कतिपय देखिई पनि सकेको छ । हाम्रा ३ वटै सरकारले राम्रै गरी काम गरिरहको छ, गर्छ, हामीलाई, यो त्यो भन्ने छुट पनि छैन । त्यही ढंगले काम गरिरहेका छौं । समग्रमा सरकार र पार्र्टीका काम ठीक छन्, राम्रा छन् ।

हामी काम गर्नकै लागि निर्वाचित भएका हौं


डम्बरबहादुर खड्का, मेयर, मेलम्ची नगरपालिका

मेलम्ची नगरपालिकाको मेयर भएको दुई वर्ष बितिसक्यो जनताका अपेक्षा पूरा भए भएनन् काम कसरी गरिरहनुभएको छ, बताइदिनुस् न ।
मेलम्ची नगरपालिका भन्नेवित्तिकै यो चारभन्ज्याङभन्दा बाहिरको नगरपालिका हो । यसको नाम आउनेवित्तिक्कै मेलम्ची खानेपानीको कुरा आउँछ । त्यसैले नामको हिसाबले यसलाई धेरैले चिन्छन पनि । यो नगरपालिकामा हामी निर्वाचित भएर आइसकेपछि ‘कृषि, पर्यटन,उद्योग र जलाधार मेलम्ची समृद्धिको अधार’ भन्ने नारा तय ग¥यौं । त्यही नाराका आधारमा हामीले योजना निर्माण गरेका छौं । हामीले कृषिलाई पहिलो, पर्यटनलाई दोश्रो र उद्योगलाई प्राथमिकतामा राखेका छौं । यी सबैको विकासका लागि भौतिक पूर्वाधारको त्यतिकै महत्व हुने भएकोले सडक निर्माण र विस्तारको कामलाई हामीले बढी महत्व दिएर काम गरिरहेका छौं । मेलम्ची नगरपालिकालाई जोडने दुईवटा सडक छन् । एउटा साँखु फड्केश्वर मेलम्ची र अर्को काभ्रे, जिरोकिलोहुँदै मेलम्चीसम्मको सडक । यसलाई पहिलो प्राथमिकतामा राखेर काम गरिरहेका छौं । अहिले मेलम्ची जिरोकिलो सडक पिच हुँदैछ, यो पौष महिनासम्ममा पूरा हुन्छ । त्यसैगरी साँखु फड्केश्वर मेलम्ची सडक पिच गर्न पहल गरिरहेका छौं । अर्को साँखु,भोटेचौर, काहुले दोभानहुँदै मध्यपहाडी लोकमार्गहुँदै ईन्द्रावती छोएर जानेबाटोको काम पनि भइरहेको छ । लोकल सडकअन्तर्गत नगरपालिका र वडा कार्यालय जोड्ने सडकलाई पनि प्राथमिकतामा राखेर काम गरिरहेका छौं । त्यस्ता १३ वटा सडक पर्छन, त्यसमध्ये ५ वटामा हामीले ग्राभेलको काम सकेका छौं बाँकी सडकको काम यस वर्ष सक्ने योजना छ । ७ वटा वडा कार्यालयका नियमित रूपमा गाडीका बाटा बनाइसकेका छौं । कृषिलाई आधुनिकीकरण गर्ने र उत्पादन बढाउने, रोजगारी सिर्जना गर्ने योजनाअन्तर्गत तरकारी उत्पादनको काम, किबि खेतीलाई प्रबद्र्धन गर्ने काम, दूध उत्पादन गर्ने, कृषि सडकहरू बनाउने, मकै खेतीको प्रबद्र्धन गर्ने त्यसका लागि कृषि औजार, मल बिउको वितरण गर्ने योजना बनाइरहेका छौं । हाम्रो मेलम्ची नगरपालिकाबाट अहिले मासिक १५ करोडको दूध काठमाडौंंमा बिक्री भइरहेको छ, त्यसलाई बढाएर अबको दुई वर्षमा ३० करोड बनाउने योजनाअन्तर्गत विकास बैंक र सहकारीहरूसँग सहकार्य गरेर किसानलाई भैंसी किन्न सस्तो ब्याजमा रकम उपलब्ध गराउने र दूध बेचेर बंैकको ब्याज तिरिदिने निर्णय गरेका छौं । त्यसका लागि राम्रै बजेटको व्यवस्था गरेका छौं । त्यसैगरी हाम्रो नगरपालिकामै बालिविज्ञानको १२ सम्म पढाइ हुने एउटा स्कुल छ, त्यो स्कुलसँग मिलेर कृषिलाई जोडेर पर्यापर्यटनको प्रबद्र्धन गर्न त्यहाँ रहेको १ सय रोपनी जमिनमा पोखरी बनाएर माछा पाल्ने, तरकारी उत्पादन गर्ने,केरा फलाउने र रिसोर्ट खोल्ने योजना बनाएका छांै । त्यसका लागि १ करोड बजेट छुट्याएका छौं जसले गर्दा मेलम्चीमा आएका पर्यटकहरूदेखि आन्तरिक पर्यटकहरू मोहित हुने गरीको नमुना नगरपालिका बनाउने योजनाका साथ काम गरिरहेका छौं । यससँगै पर्यटन विकासका लागि ईन्द्रावती संस्था स्यागसँगको सहकार्यमा १ सय १ र १ सय २ नम्बरको पदमार्ग निर्माण गर्ने गरी काम गर्दैछौं । त्यसको अध्ययन त्यो ईन्द्रावती संस्थाले गरिरहेको छ । त्यो पदमार्गमा पर्ने विभिन्न स्थानमा ५ वटा होमस्टे बनाएर सञ्चालनमा ल्याइसकेका छांै । यसले पर्यटकलाई खान बस्नको सुविधा भएको छ । हामीले धार्मिक पर्यटनको माध्यमबाट नगरलाई समृद्ध बनाउन धौलेश्वर भन्ने ठाउँमा ठूलो पोखरी बनाएका छौं । अझ त्यसलाई विस्तार गरेर मन्दिर र गुम्बा बनाएर पर्यटक भित्र्याउने योजनाका साथ बजेटको व्यवस्था गरेका छौं । गतसाल २५ सय मिटरको गुफाडाँडामा जलवायु सम्मेलन सम्पन्न गरेका छांै । त्यहाँबाट हिमालका मनमोहक दृश्य देखिन्छ । त्यसलाई अझ राम्रो बनाउन गुफाडाँडा गुरुयोजना बनाएका छौं । जलाधारको विकास र वातावरणको संरक्षण गरेर जनताको जीवनस्तर राम्रो बनाउनेदेखि यो नगरलाई देशकै नमुना नगर बनाउने योजनाका साथ काम गरिरहेका छौं । ईन्द्रावतीमा अव्यवस्थित रूपले क्रसरहरू सञ्चालन भइरहेका छन्, त्यसलाई व्यवस्थित गर्न ईन्द्रावतीमाथि ड्याम बनाउँदैछांै । त्यो ड्याममा पानी जमेपछि तलाउ बन्छ, त्यहाँको ड्यामको छेउछाउ म्युजियम बनाउने, रिसोर्टहरू खोल्ने, बगैँचा र पार्कहरू निर्माण गरेर मनमोहक बनाउने गरी सभाव्यता अध्ययनको काम सम्पन्न गरिसकेका छौं । अबको केही समयपछि हामी त्यहाँ त्यसको डीपीआर बनाउँदै छांै । यसका लागि हामीलाई १३ अरब लाग्ने अनुमान भएको छ । यसका लागि अमेरिका,बेलायत, अष्टे«लिया र जापान बसेका महत्वपूर्ण व्यक्तित्वहरूलाई हालै काठमाडौंमा भेटेर कुरा गरिसकेको छु । उहाँहरूले पनि त्यसका लागि आधा स्रोत जुटाउने कुरा गर्नुभएको छ । यो काम गर्न सक्यौं भने पूर्वपश्चिम लोकमार्ग बनिसक्दाखेरी यहाँबाट यात्रा गर्ने जो कोही यात्रुलाई यहाँ एकपटक झरेर यो नगरको मुहार हेर्नै पर्ने, केही खानै पर्ने, केही छिन भए पनि घुमुघुमु लाग्ने अवस्थाको सिर्जना गर्ने योजनाका साथ यसरी हामीले काम गरिरहेका छौं । हो, जनताका अपेक्षा जस्ताको तस्तै पूरा गर्न सकेका छैनौं किनकी जनताका अपेक्षाहरू धेरै छन्, त्यसअनुसार धेरै गर्नुछ तर यो छोटो समयमा हिजोदेखि बिग्रिएका कुराहरूलाई सम्हाल्दै केही न केही काम गरिरहेका छांै, गर्न खोजिरहेका छौं, जनतालाई पनि यो समृद्धिको यात्रामा जोडेर काम गरिरहेका छौं । कतिपय अवस्थामा जनताको सहभागिताका लागि कम्पनी बनाएर काम गरिरहेका छौं । यसर्थ हामीले जनताको जीवनमा परिवर्तन ल्याउन सकिन्छ भन्ने विश्वास जनतालाई जगाएर यसको विकास र समृद्धिका लागि मनग्य काम गरेका छांै, जसलाई परिणाममा पनि देख्न सकिन्छ, यो ढंगले कामहरू गरिरहेका छांै ।

यसलाई समृद्ध बनाउने मुख्य आय स्रोत के के हुन् त ?
पहिलो गाई भैंसी पालन गरेर दूध उत्पादन, भेंडा बाख्रा, हाँस, कुखुरा र माछापालन गरेर मासु बेचबिखन, अर्गानिक तरकारी, फलफूल उत्पादन र धान उत्पादन, किबि खेती, लोकल कुखुराको अण्डा उत्पादन बिक्री वितरण गर्ने, करको दायरामा ल्याएर वैधानिक ढंगले लोकल मदिरा उत्पादन गर्ने, मौरीपालन गरेर मह उत्पादन गरी काठमाडौंमा बिक्री वितरण गर्ने, होटल, रिसोर्ट, होमस्टे, पर्यटक पदमार्ग स्थानपना गरी आन्तरिक र बाह्य पर्यटकको माध्यमबाट आय आर्जन बढाउनेदेखि अर्गानिक चिया उत्पादन गरेर आय आर्जन बढाउन सकिन्छ, हाम्रा आय आर्जनका मुख्य स्रोतहरू पनि यिनै हुन् ।

बहुचर्चित मेलम्ची आयोजना समयमा सम्पन्न नहुनुमा तपाईंंहरूको पनि दोष छ भन्छन्, तरकारीमा विषादीको अत्यधिक प्रयोग तपार्इंकै जिल्लामा छ, त्यहाँ त छोरीचेली नै दिनुहुँदैन भन्छन्, जनप्रतिनिधिले आफैँ ठेक्का खोल्ने, आफैँ निर्णय गर्ने र आफैँलाई पार्ने काममा पनि अगाडि नै भएको बताउँछन्, डनहरूको बिगबिगी पनि त्यहीँ छ भन्छन् मान्छेले के यो सत्य हो ? समस्या कति छन् काम गर्न ?
मेलम्ची नगरपालिकामा हामी काम गर्दैगर्दा करका कुरा छन्, सम्पत्ति करका कुरा होलान्, कर नतिर्ने कुरा छन्, सडक फराकिला पार्न खोज्दा जग्गा मिचिन्छ भनेर जग्गा छोड्न नखोज्ने कुरा छन् ,डनहरूले हप्कि दप्कि गर्ने कुरा पनि सुनिन्छन्, थोर बहुत विषादी प्रयोग गर्ने कुराहरू पनि हुन सक्छन् यद्यपि अन्तजस्तो हाम्रो नगरमा छैन तर केही मात्रामा छ । त्यसलाई न्यूनीकरण गर्ने कुरा छ, रोजागारी पाउनुपर्छ भन्ने माग पनि छ जनताको, आधुनिक खेती प्रणालीमा जान नखोज्ने, पुराना सोचाइहरू बदल्न नखोज्ने, जमिनको बढी खण्डीकरण हुने त्यसले व्यवसायिक खेती प्रणालीमा समस्या आउने यस्ता समस्या छन् तर यसलाई हामी बदल्न सक्ने अवस्थामा छौं । जहाँसम्म मेलम्ची आयोजनाको कुरा छ यसमा हाम्रो कुनै दोष छैन । साना साना ठेकेदारलाई र त्यहाँ काम गर्ने श्रमिकलाई पैसा नदिएर समस्या पारेकोले हामीले त्यो भुक्तानीका लागि पहलकदमीसम्म गरेका हौं तर उसलाई हामीले हिँडाएका हैनौं, त्यो पैसा तिर्न नसकेर उ आफँै हिडेको हो । त्यहाँका जनताले गरेको कामको पारिश्रमिक नै उसले अहिलेसम्म दिएको छैन । यसले केही समस्या भएको हो, उ हिँड्नुपर्ने सम्पूर्ण कारण उ आफँै हो, हामी हैनौं । यसको सम्पूर्ण जिम्मा मेलम्ची खानेपानी आयोजना र यसको कार्यकारी प्रमुखले लिनुपर्छ । हामीले काम थालेका कुनै कुरामा हाम्रा जनप्रतिनिधिलाई जनताको लेबलबाट कुनै समस्या छैन, बरू सहयोग नै छ । स्रोत साधनको अभाव, पूर्वाधार विकासको कमी, ऐन कानुनको अभाव, श्रम गर्न खोज्नुभन्दा अनुदानमा बढी जोड दिने, वर्षाका कारणले बाटो भत्कने, यातायात सञ्चालनमा समस्या आउनेजस्ता कुराले हामीलाई केही अप्ठ्यारो छ, तर जनप्रतिनिधिले ठेक्का खोज्ने, आफैँलाई ठेक्का पार्ने, डोजर किनेर आँफैले काम गरी बढी बिल बनाई कमिसन खानेजस्ता कुनै समस्या छैनन् । अन्यत्र यस्तो भएको कुरा पत्रपत्रिकामा हामीले पनि पढेका छौं तर हाम्रोमा यो खालको समस्या छैन । हाम्रा जनप्रतिनिधि इमान्दार छन्, आफ्नो कामप्रति जिम्मेवार र प्रतिबद्ध छन् ।

यी सबै कुरालाई हेर्दा तपाईं र तपाईंको सरकारले अगाडि बढाएको समृद्ध नेपाल, सुखी नेपालीको अभियान अबको साढे तीन वर्षमा पूरा होला ?
अवश्य पूरा हुन्छ, परिणाममा देखिने गरी पूरा हुन्छ किनकी हिजो हामी जनप्रतिनिधिको रूपमा यहाँ नहुँदा यहाँको शिक्षा, स्वास्थ्य, सडक, बत्ती, पुलपुलेसा, कृषि, पर्यटन, सिँचाई, रोजगारी, प्रशासनिक सेवा प्रवाह, रीति रिवाज, धर्म, संस्कृति, पर्यन र विकास निर्माणको अवस्था कस्तो थियो, आज कस्तो भइरहेको छ, भोलिको अवस्थामा कस्तो हुन्छ हामी यसका बेग्लाबेग्लै तस्बिर राख्छौ, हिजोको विकास निर्माणको डेटा र हामीले काम गरेपछिको डेटा राख्छौं र जनतालाई जस्ताको तस्तै परिणाममा देखाइदिन्छौं । यसले जनतालाई छर्लङग हुन्छ । हामी काम गर्न आएका हांै, काम गर्छौं, कम्युनिस्टहरूले काम गर्दा रहेछन् भन्ने कुरा व्यवहारमार्फत सिद्ध गर्छांै, यसमा दुईमत छैन । हाम्रो पार्टी र हाम्रो सरकारको उद्देश्य पनि यही हो, यसमा हामी किञ्चित तलमाथि हुँदैनौं । म यसमा ढुक्क हुन र हामीलाई सहयोग गर्न सबैमा तपाईंको पत्रिकामार्फत आग्रह पनि गर्न चाहन्छु ।

प्रदेश सरकार र जिल्ला पार्टीसँग कतिको समन्वय भइरहेको छ ?
राम्रै छ, काम पनि हामी प्रदेश सरकारसँग समन्वय गरेरै गर्छौ तर प्रदेशले आफ्नो राजधानी टुंग्याउन सकेको छैन,यसमा मलाई दुःख लागेको छ, यो कुरा मैले प्रदेशको समन्वयको बैठकमा पनि मुख्यमन्त्रीलाई भनिसकेको छु, यो काम चाडो टुंग्याउनुस्, हेटौडामा नै राख्ने हो भने काठमाडौंमा चाँडो आउन आजै बजेट राखेर सुरुङमार्ग बनाउनुस् बरू हामीलाई बजेट चाहिँदैन, त्यो काम चाँडो गर्नुस् भनेर भनेको छु । यो विषयलाई सबै साथीभाईहरूले राम्रो मानेर ताली पनि बजाउनुभएको छ, सबैको भावना यही छ । कतिपय कामका विषयमा तालमेल मिलिरहेको छैन तर समस्या हुने गरी होइन । यसलाई पनि हामी मिलाउने प्रयत्नमा छौ, मिल्छ । जहाँसम्म पार्टीको कुरा छ, त्यसमा कुनै समस्या छैन । पार्टीबाट हामीलाई पूर्ण सहयोग छ । अन्त्यमा सबैले सकरात्मक भएर सोचौ, काम गरौँ, जनताका हितका काममा सबै मिलेर जाऔ,एकले अर्कालाई सहयोग गरौँ, सबैको सहयोगले यो नगरपालिकालाई मुलुककै नमुना नगरपालिका बनाआंै,यो काम हामीले नै गर्ने हो, हामीले नगरे कसले गर्ने ? आज नगरे कहिले गर्ने ? यसर्थ इमान्दारिताका साथ काम गरौं, यिनै भनाइका साथ मलाई स्थान दिएर हामीले गरेका राम्रा कामहरू जनतामा लान यो लोकप्रिय पत्रिकामा बोलाउनुभयो, मेरा भनाइहरू जनतामा लगिदिनुभयो त्यसका लागि यहाँ र यहाँको पत्रिकाको टिमलाई समेत धन्यवाद दिन चाहन्छु ।


खस क्षेत्रीसँगै आर्य र अन्य सबैको हित गरौं


“संयुक्त खस क्षेत्री समाज” नेपाल खस क्षेत्री समुदाय र हामीजस्तै बहिष्करणमा परेको अर्को जात ब्राम्हणलाई भएको अन्याय र विभेदको अन्त्य गर्ने नितान्त स्वतन्त्र संगठन हो । यसले अन्यायमा परेका ब्राम्हण, क्षेत्री, ठकुरी, गिरी, दशनामीहरूलाई अधिकार दिलाउनका लागि
माग राख्ने, दबाब सिर्जना गर्ने, आन्दोलन गर्ने, त्यसका लागि सबै विचार समूह र अन्य सबैलाई समेटर एकीकृत गरेको स्वतन्त्र शक्तिको मूल प्रवाहयुक्त संगठन हो । यहाँ पार्टीका गतिविधि र विचारहरू हुँदैनन् यो हामीले प्रष्ट भनेका छांै, त्यहीअनुसार गरेका पनि छांै ।

खस क्षेत्रीसँगै आर्य र अन्य सबैको हित गरौं

महासचिवजी अहिले के के काम गर्दै हुनुहुन्छ ?
संयुक्त खस क्षेत्री नेपालको महासचिवको हैसियतले नेपालको संविधानले विभेद गरेको आरक्षणको कोटा या त हटाउनु पर्ने या त वास्तविक आदिवासीहरू खस, क्षेत्री र आर्यलाई संविधान संशोधनमार्फत संविधानमा राखिएको अन्य हटाई आदिवासीमा सूचीकृत गर्नुपर्ने, राज्यले दिने हरेक सेवा सुविधामा अरूसरह आरक्षणको कोटा दिनुपर्ने भन्ने माग पूरा गराउन लाग्ने, टोल सुधार समितिको अध्यक्ष र नेकपाको पूर्वनगरकमिटीको उपाध्यक्षको नाताले नगरका जनताका समस्या समाधान गर्ने, विकास निर्माणका काम गर्ने, पार्टीले लगाए अह्राएका काम गर्ने, संगठन विस्तार गर्ने, विन्दवासीनी टोल सुधार समितिको अध्यक्षको नाताले टोलका सामाजिक काम गर्ने, राष्ट्रिय अभिभावक संघको केन्द्रीय सदस्यको नाताले आमअभिभावकको हित र चासोका काम गर्ने, विन्दवासिनी मन्दिर संरक्षण समितिको अध्यक्षको नाताले त्यो मन्दिरको संरक्षण र सम्वद्र्धन गरी धर्म संस्कृतिको विकास गर्ने र सामुदायिक प्रहरी साझेदारी कार्यक्रमको नगर सदस्यको नाताले बिनाबर्दीको प्रहरी भएर नगरको शान्ति सुरक्षामा नगर प्रहरीलाई सहयोग गर्नेलगायत आफ्ना निजी कामहरूमा व्यस्त रहने गरेको छु ।

पार्टी सम्पूर्ण रूपले एक भइसकेको छैन, तपाईंंहरूलाई जिम्मेवारी नै तोकिएको छैन पार्टी कमिटीका काम कसरी गरिरहनुभएको छ त ?
हो अहिले दुईवटा पार्टी एक भएका छन् तर एकताका सम्पूर्ण काम सम्पन्न भएका छैनन्, केन्द्रीय सचिवालय, केन्द्रीय कमिटी, प्रदेश कमिटी, जिल्ला संयोजक सहसंयोजक, इञ्चार्ज सहइञ्चार्ज, जनवर्गीय संगठनका इञ्चार्ज र सहइञ्चार्ज तोक्ने काम भएको छ तर सम्पूर्ण कमिटी फर्मेसन हुन सकेको छैन, विभागहरू बन्न सकेका छैन, अर्थात एकताका बाँकी काम पूरा हुनसकेका छैनन् । त्यसैगरी तल्ला कमिटीहरू बनिसकेका छैनन्, थुप्रै नेता कार्यकर्ताहरू जिम्मेवारीविहीन भएका छन् तर पार्टीका सबै संरचना बन्ने तयारीमा छन्, यहाँ पनि बन्छ नै यद्यपि, म पूर्वनगरकमिटी उपाध्यक्ष भएर काम गरिसकेको हुनाले र पहिले पनि विभिन्न भूमिकामा, समाजसेवीको रूपमा जनताका दुःख सुखमा समाजसेवाका काम गरिरहेको हुनाले अहिले पनि बिनापद, बिनाजिम्मेवारी त्यसैगरी हिजोकै रूपमा सक्रियताका साथ काम गरिरहेको छु । इच्छाशक्ति भए जनताका काम गर्न पद चाहिँदैन भन्ने मेरो मान्यता छ ।

यहाँको पार्टी संगठन कसरी चलिरहेको छ त ?
यो चाँगुनारायण नगरपालिकामा ९ वटा वडाहरू छन् । यहाँ सबै वडामा हाम्रो पार्टीको संगठन राम्रो छ । यो नगरपालिकामा मेयर उपमेयरलगायत हाम्रो बहुमत छ । संगठन विस्तारमा पनि हामी राम्रैसँगले खटिरहेका छौं, विस्तार पनि भइरहेकै छ । तत्काल हाम्रो पार्टीको एकताको काम पूरा भइनसकेकोले तत्काल सदस्यता वितरण नभए पनि हामी जनतालाई बुझाउने, पार्टी प्रवेश गराउने काममा लागि नै रहेका छौं । म दावाका साथ भन्छु हामी यो नगरपालिकामा आउने निर्वाचनमा पनि संघ, प्रदेशसहित ९ वटै वडामा जित्ने छांै, तीनै तहका सरकार बनाउने छौं । यसैको आलोकमा पार्टीलाई सशक्त बनाउने छौं । यहाँ हामीले त्यो ढंगले सबै काम गरिरहेका छांै ।

तपाईं २०५४ सालमै एमालेबाट गाविस अध्यक्षमा निर्वाचित भएर काम गरी सक्नुभएको छ । जनताका समस्या सबै थाहा छ, समस्याचाहिँ के छन नि ?
हो, मलाई पार्टीले २०५४ सालमा दुवाकोट गाविसको अध्यक्षमा प्रत्यासी बनाएको थियो तर तत्कालीन अवस्थामा हाम्रो पार्टीको सांगठानिक अवस्था कमजोर भएको हुनाले मैले थोरै मतले पराजित हुनु परे पनि केही वडा हामीले जितेका थियौं । हामीले हारे पनि जनतासँगको सम्बन्ध राम्रो बनाएका कारण हामीले त्यसपछिका निर्वाचनमा सफलता हात पार्दै गएका छौं । यहाँका जनताको मूल समस्या सडक, बिजुली, पानी, ढल, फोहोरमैला र भट्टाको व्यवस्थापन, जग्गासम्बन्धी काम, मठमन्दिरको संरक्षण, रोजगारी, शिक्षा र स्वास्थ्यको सुधार, प्रभावकारी सेवा प्रवाहलगायत भौतिक पूर्वाधार निर्माणका काम मुख्य समस्या हुन् ।

यो कसरी पूरा होला त ?
यो सरकार बनेकै जनताका यिनै काम पूरा गर्नका लागि हो । हाम्रो एकलौटी पाँचवर्षे बलियो सरकार बनेको हुनाले यी सबै काम क्रमिक रूपमा सम्पन्न हुन थालेका छन्, हुँदै जान्छन् । यसमा ढुक्क रहन र सरकारका हरेक कामलाई साथ दिन म जनतामा आग्रह गर्न चाहन्छु ।

तपाईं संयुक्त खस क्षेत्री नेपालको महासचिव पनि हुनुहुन्छ, यसको किन आवश्यकता प¥यो, यो संस्थामा रहेर अहिले के गर्दै हुनुहुन्छ बताइदिनुस् न ।
समग्र खस क्षेत्री समुदायको एकीकरणका निम्ति सबै क्षेत्रीहरूका संगठनलाई एकीकरण गरेर २०६९ साल पौष २८ गते यो संगठनको स्थापना भएको हो । म स्थापनाकालदेखि विभिन्न पदीय हैसियतमा काम गर्दै गत साल पुस १६ गतेबाट यो पदीय मर्यादामा छु । नेपालको अन्तरिम संविधान २०६३ ले इतिहासको उषाकालदेखि मुलुकका विभिन्न भूभागमा बसोवास गर्दै आएका राष्ट्र र राष्ट्रियताका लागि जीवन बलिदान गर्ने आधा करोडभन्दा बढी संख्यामा रहेका खस क्षेत्री समुुदायमाथि गरेको संवैधानिक विभेदविरुद्ध र खस क्षेत्री समुदायको ऐतिहासिक पहिचान, अस्तित्व रक्षा तथा आत्मसम्मानका साथ जीवन बिताउन पाउने अधिकार प्राप्तिको लागि विभिन्न थर भएका क्षेत्री समुदायहरू तथा तिनीहरूका संघ संस्था एक आपसमा आबद्ध भई पारस्पारिक सहयोग अभिवृद्धि गरी क्षेत्री समुदायको उत्पत्ति विकासक्रम, धर्म संस्कृति, रीति रिवाजसमेतको अध्ययन अनुुसन्धान गन, गरिबी र पछौटेपन हटाउने उद्देश्य र आवश्यकताले यो संगठनको स्थापना भएको हो । यो संगठनमा रहेर मलगायत हाम्रो संगठनले हाम्रो समुदायलाई संविधानसभाको निर्वाचन समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीअन्तर्गत अन्यको सूचीमा राखी राज्यको पुनर्संरचना र नयाँ संविधान निर्माणको अवसरबाट वञ्चित गरी दोश्रो दर्जाको नागरिकजस्तो व्यवहार गरेकोले समग्र खस क्षेत्री जातिलाई अन्यको सूचीबाट हटाई संविधानमै बेग्लै आदिवासीको सूचीमा सूचीकृत गर्न पहलकदमी लिने र आईएलओ १६९ अन्तर्गत १४२ बुँदामा समेटिएका हक अधिकार प्राप्त गर्ने, सुरुमा हाम्रो संगठनले लिएको घोषित माग पूरा गराउने कार्यमा संठनको विधान र परिधिभित्र रहेर सबैको सल्लाह सुझावअनुसार आफूले सकेको र संगठनले लगाएको काम गरिरहेको छु । यही सन्दर्भमा देशभरिका खस क्षेत्रीहरूका गाउँबस्तीका जाने उहाँहरूका समस्याको पहिचाहन गर्ने, सिखलगायत आर्य समुदायलाई पनि यो अभियानमा समेट्ने जस्ता काम गरिरहेको छु, गरिरहेका छौं ।

यो संगठन कस्तो प्रकृतिको हो ?
यो खस क्षेत्री समुदाय र हामीजस्तै बहिष्करणमा परेको अर्को जात ब्राम्हणलाई भएको अन्याय र विभेदको अन्त्य गर्ने नितान्त स्वतन्त्र संगठन हो । यसले अन्यायमा परेका ब्राम्हण, क्षेत्री, ठकुरी, गिरी, दशनामीहरूलाई अधिकार दिलाउनका लागि माग राख्ने, दबाब सिर्जना गर्ने, आन्दोलन गर्ने, त्यसका लागि सबै विचार समूह र अन्य सबैलाई समेटर एकीकृत गरेको स्वतन्त्र शक्तिको मूल प्रवाहयुक्त संगठन हो । यहाँ पार्टीका गतिविधि र विचारहरू हुँदैनन् यो हामीले प्रष्ट भनेका छांै, त्यहीअनुसार गरेका पनि छांै ।

मताधिकारका विचारहरू त होलान् यहाँ स्वतन्त्र रहन सक्नुहोला त ?
सकिन्छ, हामी राजनीतिक प्राणी त हौं तर हामी राजनीति गर्ने स्थान अन्तै छ । हामी त्यहाँ गएर राजनीति गर्छौ तर यहाँ हामी नितान्त संसारभर रहेका खस क्षेत्रीहरूको हित र अधिकारका काम गर्छौं । यहाँभित्र कुनै दर्शन, इज्म र वाद हुँदैन । क्षेत्रीको नाममा यहाँ अन्य गतिविधि हुँदैनन् तर क्षेत्रीको हक, हित र अधिकारका लागि खोलिएका जुनसुकै संघसंस्था वा संगठलाई एकीकृत गर्ने उसका मुद्धा बोक्ने काम हामी गर्छौं ।

त्यसो गर्दा तपाईंहरूलाई पार्टीले समस्या पार्दैन ?
पार्दैन, हामी त्यहाँ रहँदा पार्टीका हितविपरीतका गतिविधि कोहि गर्दैनांै, बरू देश, जनता र सबै पार्टीहरूलाई नै फाइदा पुग्ने र पार्टीले गर्नुपर्ने नै काम गर्छौं । हामी के कुरामा सचेत छौं भने हामी यो स्वतन्त्र संस्थालाई राजनीतिमा जोड्दैनौं, पार्टीमा बसेर स्वतन्त्र संस्थाको अहित हुने, संस्थालाई जोड्ने काम गर्दैनौ, जातीय सद्भाव खल्बल्याउने खालका कुनै गतिविधि गर्दैनौं । यहाँभित्र राजनीतिक रंग आउन दिँदैनौं अर्थात हामी राजनीति गर्न पार्टीमा जान्छौं समग्र क्षेत्री र आर्यको हित गर्न यो संस्थामा आउँछौ र काम गर्छौं । यहाँभित्र हामी सबै विचारका मान्छे छौं तर भित्र विचारको द्वन्द्व, विचारको बहस हुन दिँदैनौं । यी दुवैमा हाम्रो फरक फरक भूमिका हुन्छ । यसर्थ हामीलाई कुनै समस्या पर्दैन ।

संगठन कसरी सञ्चालन गर्नुहुन्छ, आर्थिक कहाँबाट जुट्छ ?
सबै खस क्षेत्री हाम्रा सदस्य हुन्, हामी उनीहरूलाई सदस्य बनाउँछांै, त्यसमा पनि एक घर एक सदस्यको नीति बनाएका छांै र उनीहरूसँग सामान्य सदस्यता शुल्क लिन्छौं । केही भैपरी आउने समस्यामा कार्यसमितिको बैठक बसेर पदाधिकारी र सदस्यबाट अतिरिक्त शुल्क उठाउँछौ । हाम्रो आर्थिक श्रोत यही हो । हामी कसैसँग चन्दा माग्दैनौं, कसैलाई जबर्जस्ती गर्दैनौं, कुनै विदेशी संस्थासँग पनि चन्दा माग्दैनौं । सबैलाई समेट्छांै, सबैको सहयोगले यो संगठन अगाडि बढाउँदै छौ ।

यसबाहेक तपाईंले कुन कुन क्षत्रमा रहेर काम गर्नुभयो ?
नेपाल सरकारको राष्ट्रिय क्षयरोग केन्द्रमा १६ वर्ष काम गरेँ । त्यहाँबाट उपदानमा निस्किएर राजनीतिमा लागेँ । पूर्णकालीन कार्यकर्ता भएर राजनीति गरेँ, २०५४ सालमा तत्कालीन नेकपा एमालेबाट टिकट पाएर गाविस अध्यक्षमा चुनाव लडेँ । त्यहाँदेखि अहिलेसम्म म नेकपाको कार्यकर्ताको भूमिकामा विभिन्न पदमा रहेर काम गरिरहेको छु । त्यसबाहेक सामाजिक काममा पनि लागिरहेको छु । त्यसअन्तर्गत लकाई खड्का कुल देवता मन्दिर संरक्षण समितिको अध्यक्ष छु । त्यहाँ मेरै सक्रियतामा कुल देवताको मन्दिरसमेत निर्माण गरेका छौं । त्यसैगरी नेपाल अभिभावक संघको केन्द्रीय सदस्य र जिल्ला समन्वय समितिअन्तर्गत एउटा इकाई छ, त्यसको राष्ट्रिय पढाइ कार्यक्रमको जिल्ला सदस्य पनि भएकोले शैक्षिक संस्थामा भएका विकृति विसंगतिका विरुद्ध पनि मैले थुप्रै काम गरेको छु, सुधारका काम गरेको छु । लागू औषधविरुद्धको राष्ट्रिय अभियान समितिको जिल्ला सदस्य र प्रहरी साझेदारी अभियान नेपालको नगरकमिटी सदस्य रहेर सामाजिक हिंसा, घरेलु हिसाविरुद्ध काम गरिरहेको छु । यिनै संघ संस्थामार्फत म जनताका घरघरमा गएर काम गरिरहेको छु, गरिरहने छु ।

स्थानीय जनप्रतिनिधिले त जनताका हितमा भन्दा ठेक्कापट्टामा,कमिसनमा बढ्ता ध्यान दिन थालेको, आँफै डोजर किनेर आफैँलाई ठेक्का पारेर ऐनविपरीत काम गरिरहेका छन् भन्छन् नि हो ?
यो कुरा धेरै हदसम्म सत्य हो । आंशिकले यसो नगर्लान् तर अधिकांशले यसो गर्न थालेको, आफू र पार्टीलाई बदनाम गर्न थालेको देखिन थालेको छ । तपाईंहरूकै मिडियामा देखिन थालेको छ, यो दुःखदायी विषय हो । यसमा सरकारको कडा निगरानी र नियन्त्रण हुनु जरुरी छ । यसो भएन भने पार्टीका नेता कार्यकर्ताले त दुःख पाउँछन्, पाउँछन् सिंगो मुलुकका जनताले दुःख पाउँछन् । यसमा सचेतता अपनाउनु पर्छ । यसको अन्त्य गर्न हिजोको कम्युनिस्ट आचरणको विकास गर्नुपर्छ । त्यसका लािग प्रशिक्षण दिनुपर्छ, पार्टी नेतृत्वले पार्टीको विधि विधानमा रहेर कडाईका साथ पार्टी नेता कार्यकर्तालाई हिँडाउनु पर्छ । पार्टीबाट निर्वाचित जनप्रतिनिधिलाई पार्टीले लगाम लगाउनुपर्छ, अनुशासनमा राख्नुपर्छ, पदीय आचरणविपरीत आर्थिक चलखेलमा लाग्न दिनु हुँदैन । पार्टीलाई पनि विधि विधानमा सञ्चालन गर्नुपर्छ, गुटको अन्त्य गर्नुपर्छ । अवसरको वितरण प्रणाली बलियो र विधिसम्मत बनाउनुपर्छ । राम्रो गर्नेलाई पुरस्कार र नराम्रो गर्नेलाई कडा दण्डको नीति कडाईका साथ कार्यान्वयन गर्नुपर्छ । ठूलालाई चैन, सानालाई ऐन हुनुहुँदैन । यसो भयो भने सबै कुरा ठीक ठाउँमा आउँछ अनि ‘समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली’ को ऐतिहासिक अभियान बल्ल पूरा हुन्छ । यो अभियानमा नेकपाका सबै नेता कार्यकर्ता, राष्ट्रसेवक कर्मचारी र जनता लागौं । यिनै भनाइ राख्दै मेरा विचारहरू जनतासम्म पु¥याउने लोकप्रिय सञ्चार संस्था छलफल साप्ताहिक र यसको सम्पादन मण्डलको टिमलाई हार्दिक धन्यवाद दिन चाहन्छु ।

हामी कोहीपनि आफैँ नकारात्मक हुनुहुँदैन


जुलि कुमारी महतो नेकपाकी केन्द्रीय सदस्य, सभासद् एवं धनुषा जिल्लाकी सहईन्चार्ज हुनुहुन्छ । पार्टीको भातृसंगठन अनेम संघबाट राजनीति गर्दै आउनुभएकी उहाँ समानुपातिक तर्फबाट सांसदको जिम्मेवारीमा आउनुभएको हो । यसभन्दा अगाडि नै सभासद्को जिम्मेवारी वहन गरेर विकास निर्माणमा पार्टीलाई योगदान दिइसक्नुभएकी जुलि पार्टीका बिभिन्न मोर्चामा काम गर्दै केन्द्रीय सदस्य र जिल्ला सहईञ्चार्जको भूमिकामा आउनुभएको हो । जस्तो सुकै सँग पनि अगाडि बढ्ने महतोसँग नेपालको पछिल्लो राष्ट्रिय राजनीति, पार्टीका गतिविधि र विकास निर्माणका
बारेमा छलफलले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंशः

यहाँले भर्खरै जिल्ला सहइञ्चार्जको जिम्मेवारी पाउनु भएको छ, पार्टी र संसद्का गतिविधिहरू के कसरी अगाडी बढाइरहनु भएको छ ?
मलाई पार्टीले भर्खरै जिल्ला सहइञ्चार्जको जिम्मेवारी दिएको छ । अहिले दुईवटा पार्टी एक भएका छन् तर एकताका सम्पूर्ण काम सम्पन्न भइसकेका छैनन्, टुंगिने तरखरमा छन् । केन्द्रीय सचिवालय, केन्द्रीय कमिटी, प्रदेश कमिटी, जिल्ला संयोजक सहसंयोजक, जिल्ला इञ्चार्ज सहइञ्चार्ज, जनवर्गीय संगठनका संयोजक र सहसंयोजक तोक्ने काम भएको छ । अब केही दिनमा विभागको एकताको काम टुंगिन्छ । त्यसपछि हामी तल नगर कमिटी, वडा कमिटी निर्माणका काम सम्पन्न गरेर संगठन विस्तारमा लाग्ने भनेर पार्टी सचिवालयले घोषणा गरिसकेको छ । यिनै काममा लाग्ने जिल्लाका कार्यकर्ता र जनताका बीचमा जानेलगायतका काम पार्टीको जिल्ला सहइञ्चार्जको रूपमा गरिरहेको छु । यता संसद्मा हालै आएको अविरल वर्षाका कारण बाढीपहिरो र डुबान भएर धेरै जनता मरेका छन्, देश शोकमा डुबेको छ, यो बेला तपार्ईंंमार्फत म ती सबै स्वर्गीय जनताप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली र शोेकाकुल परिवारजनप्रति समवेदना व्यक्त गर्न चाहन्छु । यो कुरा मैले संसद्मा पनि गरिसकेको छु, पीडितलाई राहतको व्यवस्था गर्न सरकारसँग माग पनि गरिसकेको छु । यो बेलामा म त्यहाँ जाने जनताका अवस्था बुझ्ने, जनताका कुरा सदनमा ल्याएर सरकारलाई भन्ने, अबका दिनमा यस्तो समस्याबाट कसरी मुक्त हुने भन्ने बारेमा सबैसँग छलफल गरेर त्यो कुरा संसद्मा राख्ने, आफूले सकेको सहयोग जनतालाई गर्ने, संघीय संसद्का कानुन बनाउने, जिल्लाका विकास निर्माणका काम गर्नेजस्ता कामहरू गरिरहेको छु ।

तपार्ईंंको पार्टीको सरकारले काम कस्तो गर्दैछ ?
हाम्रो पार्टीको सरकारले राम्ररी काम गरिरहेको छ । समृद्ध नेपाल, सुखी नेपालीको राष्ट्रिय अभियान पूरा हुने गरी काम गरिरहेको छ, कतिपयको परिणाम देखिन पनि थालेको छ कतिपयको अब केही समयपछि देखिने छ । भर्खरै भारतबाट पाइपलाइनबाट अमलेखगञ्जसम्म तेल ल्याउने कामको उद्घाटन नै भइसक्यो, पानीजहाज सञ्चालनको तयारी हुँदैछ, रेल सञ्चालनका लागि काम हुँदैछन्, हवाईमैदान, बाटाघाटा बन्ने, स्तरोन्नति हुने काम तीव्र गतिमा भइरहेको छ, कानुन निर्माणदेखि, अनुगमन, नियमन, विकास निर्माण, शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रको सुधारका कामहरू भइरहेका छन् । अन्य सयौं कामहरूको र विकासको लागि ट्र्याक खोल्ने काम गरिरहेको छ, अझ राम्रो गर्ने योजना बनाइरहेको छ ।

तपाईंले सरकारले राम्रो काम गरिरहेको छ भनिरहँदा प्रतिपक्षलगायत तपार्ईंकै पार्टीका नेताले समेत सरकारले राम्रो काम गर्न सकेन, विवादस्पद काम बढी ग¥यो, जनताका हितमा काम गर्न सकेन्, पार्टी विधिमा चलेन्, सल्लाहाकार र विज्ञले राम्ररी काम गर्न सकेनन् भन्ने चर्चा व्यापक छ त ?
यो विरोधीले भन्ने गरेको बनिबनाऊ भनाइ हो भ्रमको खेती हो । राम्रोलाई राम्रो र नराम्रोलाई नराम्रो भन्न नसक्नेहरूको आग्रहपूर्ण भनाइ हो । यस्ता भ्रमपूर्ण र तथ्यभन्दा बाहिरका कुरालाई त कठै भन्नबाहेक के पो सकिन्छ र ? तर सरकारले देखिने गरी अनुभूत गर्ने गरी काम गर्दैछ, जुन कुराको एक दुईवटा उदाहरण मैले माथि नै दिइसकेँ । हो जनताका अपेक्षा धेरै छन्, गर्नु धेरै छ, हाम्रै छिमेकको विकासको रफ्तार त्यस्तो तीव्र्र छ, हामी त्यसमा धेरै तल छांै, धेरै तीव्र्र गतिमा अगाडी बढ्नुछ । हामीलाई यसो त्यसो भन्ने छुट छैन, यो कारणले हामीले गर्न सकेका छैनौं भन्ने छुट छैन तर हामीले गर्दै नगरेको कामै नभएको, गलत मात्रै गरेको भन्ने कुरा होइन । यो पूर्वाग्रहपूर्ण भनाइ हो किनकी आज जुन सपना देखाउने प्रधानमन्त्री मुलुकले पाएको छ, सबैभन्दा अब्बल नेता छानेर हामीले प्रधानमन्त्री बनाएका छांै, यो ठूलो कुरा हो । मुलुकका पौने तीन लाख जनतालाई आशा र सपना देखाउने सरकार यही हो, भरोसा दिने सरकार यही हो । कुनै पनि नेताले देश निर्माणको सपना नदेखी विकास निर्माणको काम सम्पन्न गर्न सक्दैन । यो सरकारले पनि काम गरिरहेको छ, विकास निर्माणका काम भइरहेका छन्, सडकलगायत भौतिक पूर्वाधार निर्माणका काम गरिरहेको छ, पाइपबाट तेल ल्याउने काम भइसकेको छ,राष्ट्रियताको सवालमा छलाङ मारेर काम गरेको छ । गुठीलगायत जति पनि विधेयक आएका छन् ती जनताकै हितमा आएका थिए, जनतालाई विषादीयुक्त तरकारी खुआउनु हुन्न भनेर नै प्रधानमन्त्रीले विषादी परीक्षण गर्न भन्नुभएको थियो तर हाम्रो प्रविधियुक्त ल्याब आवश्यकताअनुसार नहुँदा तरकारी खेर नजाओस् भनेर छाडेको हो परीक्षण नै रोक्न लगाएको होइन । सम्बन्धित निकायका उच्च प्रशासकले राम्ररी काम नगर्दिँदाखेरी प्रमले जनताको अगाडी झुकेर माफी माग्नुभयो यो जनताप्रति उत्तरदायी भएको उदाहरण हो, इमान्दारीपूर्ण कर्म हो । यो सरकारले सुन तस्करहरूलाई तह लगाउन खोज्यो, सिण्डिकेटको अन्त्य ग¥यो, जनताका हितमा गुठीलगायत विभिन्न विधेयकहरू ल्याएर यहाँभित्र भएका बेथिति रोक्न खोज्यो, शिक्षा र स्वास्थ्यका विषयमा विधेयक ल्याउन खोजिरहेको छ, सेयर बजारलाई राम्रो बनाउन खोज्यो, विषादी तरकारी, सडक पुल बनाउन ढिला गर्नेहरूलाई कानुन बनाएर तह लगाउन खोजिरहेको छ, कर्मचारीको समायोजन सक्यो, प्रदेश संरचना निर्माण गरिसक्यो, शिक्षा र स्वास्थ्यमा सुधारका प्रयास देखिँदैछन् । यसर्थ यी सबै कुरा भ्रम र आग्रहपूर्ण भनाइ हुन् । यो देशमा सबैभन्दा बढी शासन गर्ने पार्टी नेपाली कांग्रेस हो उसले यत्रो समय किन गर्न सकेन, गर्न नसकेको मात्र होइन, भएको पोख्यो, समाप्त पा¥यो, बिगा¥यो हाम्रो मुलक नै कमजोर पा¥यो । हिजो हामीलाई छोड्ने बेलासम्म बिगारी रह्यो, लुटिरह्यो, त्यसलाई हाम्रो सरकारले राम्रो बनाइरहेको छ भने हामीले कसरी नराम्रो ग¥यौं ? त्यसैले प्रतिपक्षले पनि राम्रोलाई राम्रो भन्न सक्नुपर्छ, अनिमात्र त्यो राजनीतिक संस्कार भएको पार्टी बन्न सक्छ । तर, कांग्रेस त्यो खालको पार्टी होइन, आरोप मात्र लगाउने पार्टी हो, देश पीडामा भएको बेला जनता बाढीपहिरो र डुबानमा परेर मरिरहेको बेला संसद् अवरुद्ध गरिरहेको छ । राहत र उद्धारमा खटिरहेको छैन । यो देख्दा दुःख लाग्छ । हाम्रा पार्टीका नेता कार्यकर्ताले यस्ता कुरा गरेका छैनन्, जति गरिएको छ, त्यसलाई अझ बढाऔं, जनताको अपेक्षाअनुसार गरौं, हाम्रो घोषणापत्रअनुसार गरौं भन्नुभएको हो । यसो भन्नु नराम्रो होइन । हाम्रो समाजमा विभिन्न खालका सोच चिन्तन भएका सामन्तवादी विचार भएका नजताको हित नचाहने सरकारलाई असफल बनाएर स्वार्थसिद्ध गर्न चाहने, अर्काको इसारामा चल्न खोज्ने तत्वहरू प्रशस्त छन् । यस्ता तत्वहरूलाई के कुरा मन पर्छ, पर्दैन यो बुझ्न सकिने कुरा भएन । कामहरू भएका छन्, हुन्छन्, सरकारले राम्रै गरिरहेको छ । कतिपय घटनाले सरकारलाई सतर्क हुनुपर्ने, विचार पु¥याएर काम गर्नुपर्ने, कुनै पनि निर्णय गर्दा अध्ययन गरेर, तलसम्म बुझेर गर्नुपर्छ,अलि तयारीपूर्वक अगाडी बढ्नु पर्ने रहेछ भन्ने पाठ सिकाएको छ । अर्को कुरा पार्टीको सबै एकता प्रक्रिया सम्पन्न नहुँदा पनि त्यसले सरकारका कामलाई जस्ताको तस्तै जनतामा लैजान असहज भयो, नेता कार्यकर्ताहरू कामविहीन भए जसले पार्टी र सरकारलाई क्षति भयो तर अब यसलाई पार्टीले टुंग्याउन लागेको हुनाले केही दिनमा सबै कुरा मिल्नेछ, पार्टी र सरकार सशक्त रूपमा अगाडी बढ्नेछ, विधिमै पार्टी र सरकार चल्नेछ ।

यहाँले यसो भनिरहँदा ठेकदारले सडक, पुल वर्षौदेखि ठेक्का लिएर बनाएका छैनन् तरकारीमा विषादी र मूल्यवृद्धि त्यतिकै छ, सिण्डिकेट हटेको छैन, तरकारी बिचौलिया र भूमाफियालाई कारबाही गरेको देखिँदैन तपार्ईंहरूले यस्ता विषयलाई संसद्मा उठाउनुहुन्न ?
किन नउठाउनु, राम्रा कुरा जनताका हितमा हुने कुरा हामीले उठाई नै रहेका हुन्छौ । भूमाफियालाई हित हुने गरी हिजो बनेको ऐन यो सरकारले संशोधन नै गरेर निमावली बनाएर जग्गाको कारोबार सरकारले रोकिसक्यो, अहिले जग्गा प्लटिङ गरेर बेच्न पाइँदैन । अहिले सरकारले जारी गरेको मूल्य लिएर र मापदण्डभित्र रहेर ऐन कानुनको परिधिभित्र रहेर पारदर्शी बनेर राज्यलाई कर तिरेर काम गर्नुपर्छ, अब हिजोको जस्तो चल्नेवाला छैन । जहाँसम्म सिण्डिकेटको कुरा छ, सिण्डिकेटको अन्त्य भइसक्यो । अहिले यातायत व्यवसाय सञ्चालन गर्न सरकारको सम्बन्धित निकायमा दर्ता गरेर, रूट परमिट लिएर तोकेको भाडा लिएर कर तिरेर एउटा मात्रै गाडी किनेर पनि सञ्चालन गर्न सबैले पाउँछन । तर, कतिपयले सिण्डिकेट भनेको गाडी फालाफाल रूटमा चल्ने, सस्तोमा राम्रा राम्रा गाडीमा चढ्न पाउने, भन्नेबित्तिकै गाडी आइहाल्ने भन्ने कुरा बुझेको देखिन्छ, त्यो होइन । त्यो चाहिँ विकास र सुविधा हो त्यस्तो प्राप्तिको माग गर्नु कल्पना गर्नु, त्यस्तो होस् भन्ने चाहना राख्नु ठीक हो त्यसैका लागि सरकार पनि लागिरहेको छ तर तत्कालै त्यो गरिहाल्नु प¥यो, त्यसो नगरी हुँदैहुँदैन, त्यस्तो नगरे कामै नभएको ठहर्छ, सरकारले सेण्डिकेट नै तोड्न सकेन भन्नु आकाशतिर फर्केर थुक्नुजस्तै हो । त्यसैगरी तरकारीलगायत अन्य वस्तुको मूल्य सरकारले बढाएको होइन, हाम्रोमा उत्पादनको कमी भएर बाहिरबाट आयात गर्नुपर्दा वा नेपालमै पनि उत्पादनमा कमी आएको कारणले माग र पूर्तिको सन्तुलन नमिल्दा, मागभन्दा आपूर्ति कम हुँदा मूल्य वृद्धि भएको हो । यसलाई पनि सरकारसँग जोडेर सरकारलाई दोष लगाउने प्रवृत्ति बढेको छ, यो गलत कुरा हो । मूल्यवृद्धि रोक्न खोज्दा, काम ठेक्कामा लिएर वर्षौसम्म पूरा नगर्ने काम रोक्न खोज्नेहरूलाई कारबाही गर्न खोज्दा दलाल र बिचौलियाहरूले सरकारलाई चारतिरबाट घेराबन्दी गरेर रोक्न खोजेको, मन्त्रीहरूलाई दोषारोपण गरेको, काम गर्न नदिन खोजेको त देखि हाल्नुभयो । यसलाई हेर्दा यस्ता व्यक्तिबाट जोगिएर विकासको प्रतिफल जनतालाई दिन सरकारलाई निकै कठिन भइरहेको छ तर पनि सस्ता विषयलाई सरकारले रोक्छ, मूल्यमा एकरूपता कायम गर्छ नै, किनेको मूल्यको एक चौथाई मूल्य राखेर कर छलेर जग्गा पास गर्नेहरूका अब दिन छैनन् । स्पष्ट देखाएर किनेको वास्तविक मूल्यको कर सरकारलाई तिरेर जग्गा पास हुने सिस्टमको हामीले व्यवस्था गरिसकेका छौं । झोलामा खोला हालेर कमिसन खाँदै हिड्ने, र समयमा काम नगर्ने ठेकेदारलाई कारबाहीस्वरूप जरिवाना भइरहेको छ । यी सबै समस्या हटाएर सरकारले विकास गर्छ विकासले गति लिन्छ , प्रधानमन्त्रीको काम र उद्देश्यमा एक इन्च पनि तलमाथि छैन । सबै कुरा राम्रो गर्नका लागि हो, कांग्रेसले वर्षौदेखि थुपारेको विकृति विसंगति समाप्त पार्न खोजेको हो, मिडियाको विषयमा पनि त्यही होे कामहरू भएका छन्, हुन्छन्, सरकारले राम्रै गरिरहेको छ । तर यो घटनाले सरकारलाई सतर्क हुनुपर्ने, विचार पु¥याएर काम गर्नुपर्ने, विचार पु¥याएर, हरेक निर्णय गर्दा अध्ययन गरेर तलसम्म बुझेर बुझेर, अलि तयारीपूर्वक अगाडी बढ्नुपर्ने रहेछ भन्ने पाठ सिकाएको छ । हो सरकार नेकपाको दुई तिहाईको छ तर हामीले कहीँ दम्भ, घमण्ड, अधिनायकवाद देखाएका छैनौं बरू कांग्रेसले जन निर्वाचित सरकारलाई यो गर्न दिन्न त्यो गर्न दिन्न, यो गर्न पाउँदैनस् भनेर जनतालाई गलत ढंगले उपयोग गरिरहेको छ, गलत सूचनाका आधारमा आन्दोलन गर्न खोजिरहेको छ, सञ्चारमाध्यमलाई गलत ढंगले उपयोग गरिरहेको छ । उसले अधिनायकवादी व्यवहार देखाइरहेको छ जसका कारणले यी समस्या आइरहेका छन् । समयमा पार्टीको एकता प्रकृया सम्पन्न नहुँदा पनि त्यसले सरकारका कामलाई जस्ताको तस्तै जनतामा लैजान असहज भएको छ, नेता कार्यकर्ताहरू कामविहीन भएका छन् जसले पार्टी र सरकारलाई क्षति भएको छ । यसलाई पार्टी सचिवालयले चाँडै टुंग्याउन खोजेको छ, चाँडो टुंग्याउनु पर्छ । यसर्थ सरकार विधिमै चलेको छ, काममै लागेको छ, यसमा कसैले शंका गर्नुपर्ने कारण छैन ।

सरकारले भ्रष्टाचार रोक्न सकिरहेको छैन नि ?
सरकारले गर्न खोजेको छ, गर्दैछ, गर्न खोजेको कुरा देखिन पनि थालेका छन् । विभिन्न निकायका भ्रष्टाचारीहरू पक्राउ पर्न थालेबाट प्रस्ट हुन्छ । फेरि भ्रष्टाचार एउटा प्रधानमन्त्रीले माथिबाट भन्दैमा रोकिने होइन, यो त तलदेखि माथिसम्म नै क्यान्सरको रूपमा छ । यसलाई निमूर्ल पार्न ठेकेदारले गरेको अनियमिततामा निगरानी गर्नुप¥यो, कर्मचारीले गरेको काममा निगरानी गर्नुप¥यो अन्य जहाँकहीँमा भए पनि निगरानी गर्नुपर्छ । जसले यो कामको जिम्मेवारी लिएको छ, उसले त्यो जिम्मेवारी इमान्दारीताका साथ पूरा गर्नुपर्छ । एउटा निकाय वा व्यक्तिले गरेको कामको भागीदार प्रधानमन्त्रीले लिने कुरा हुँदैन, जसले गरेको हो उसैले लिनुपर्छ । तर अहिले यसको ठीक उल्टो भइरहेको छ । एउटाले काम बिगार्ने प्रधानमन्त्रीलाई दोष दिने कुराले हामी विकास र समृद्धिमा अघि बढ्न सक्दैनौं । यसर्थ यसतर्फ सबैको ध्यान जानुपर्छ । यसो भयो भने भ्रष्टाचार नियन्त्रण हुन्छ । संगठनले आफनो रोललाई नयाँ ढंगले डिफाइन गरेर अगाडि बढ्नुपर्छ । आज राष्ट्रले हामी सबैबाट यही भूमिका खोजिरहेको छ, त्यो पूरा गर्नुपर्छ ।

मन्त्री फेर्ने कुरा सुन्नमा आएको छ, काम प्रभावकारी नभएर हो वा अन्य आवश्यकताले यो काम भएको होला ?
मन्त्रीहरूको कामबाट प्रधानमन्त्री असन्तुष्ट हुनुभएको मैले सुनेको छैन र मैले फेरि मन्त्रीहरूको हेरफेर हुँदैछ भन्ने कुरा पनि सुनेको छैन । यहाँले आधिकारिक रूपमा पार्टीबाट जानकारी पाउनुभएको भए म भन्न सक्दिनँ त्यो त प्रधानमन्त्रीको स्वविवेकीय कुरा भयो । उहाँलाई आवश्यकताको महसुस भयो, मन्त्री नफेरि सरकारको गति अगाडि बढ्न सकेन भने, त्यो खालको अनूभुति प्रमलाई भयो भने हुन सक्छ । यो प्रधानमन्त्रीको अधिकार क्षेत्रभित्रको कुरा हो तर मन्त्रीले काम गर्न सकेनन् मेरो उद्देश्यअनुसार काम गर्न सकेन्न भन्ने अनुभूति प्रधानमन्त्रीलाई हुने गरी कुनै मन्त्रीले काम गरे होलान् र प्रधानमन्त्रीले त्यस्तो फिल गर्नुभयो भन्ने मलाई लाग्दैन । तत्काल यस्तो सम्भावना होला जस्तो मलाई लाग्दैन र त्यस सम्बन्धमा यस्तो आधिकारिक कुरा भएको मेरो जानकारीमा पनि छैन, प्रमले भनेको पनि सुनेको छैन । तपार्ईंले मिडियामा सुन्नुभएको हो भने त्यो हल्ला हो, झुठा हो ।

मन्त्रालयका हरेक काम तपार्ईंबाट हुन्छन् भन्छन नि हो ?
म मन्त्रीको श्रीमती भएर उहाँका काम गरेको पनि होइन, त्यस्तो गरेको पनि छैन, यो पूर्वाग्रहीहरूले लगाउने आरोप हो । म तपार्ईंको लोकप्रिय सञ्चार माध्यमबाटै त्यसको खण्डन गर्न चाहन्छु । म पहिले सचेत नागरिक हुँ, त्यसपछि नेकपाको सांसद हुँ, जनताको जनप्रतिनिधि हुँ, विकास निर्माणमा योगदान गर्न सक्ने राजनीतिक प्राणी हुँ । यसर्थ मैले यो राम्रो,यो नराम्रो, यो ठीक, यो बेठीक भन्ने अधिकार पनि राख्छु, हैसियत पनि राख्छु, त्यो मेरो जिम्मेवारी र कर्तव्य पनि हो तर मेरो श्रीमान्को मन्त्रालयमा होइन नेपाल सरकारका सबै निकाय र संघ संस्थामा । यो मैले मन्त्राणी भएर भनेको होइन जिम्मेवार पार्टीको जिम्मेवार सांसद र जिम्मेवार कार्यकर्ता भएर भनेको हुँ । तर यहाँले भनेजस्तो श्रीमान्को मन्त्रालयमा मात्र काम गरी बस्ने, निर्देशन दिँदै हिँड्ने होइन, जहाँ बेठीक काम हुन्छ त्यहाँ भनिहाल्छु । त्यो कुरा त म मन्त्रालयमा मात्र होइन सदनमा समेत उठाउँछु, सरकारसँग उठाउँछु, सरकारलाई नराम्रो नगर्न भन्छु, राम्रो गर्न सहयोग गर्छु, जनताको हित र विकास निर्माणमा सरकार र सम्बन्धित निकायलाई सहयोग गर्छु, यो त मेरो दायित्व नै हो नि । तर यहाँले भनेजस्तो मन्त्राणी भएर फुर्ति देखाउने उद्देश्यले होइन । यो कुरामा त मैले अलि अस्ति वर्षा, बाढी, पहिरोेमा निर्देशन दिएर,राहत लिएर आफैँ जनताकहाँ गएँ, दुःखमा साथ दिएँ, कहिले शिक्षा राम्रो बनाउन, शिक्षामा भएका बेथिति हटाउन शिक्षामन्त्रीसँग गएर भन्छु, स्वास्थ्यमन्त्रीसँग स्वास्थ्य क्षेत्रका बेथिति हटाउन भन्छु, कहिले एक्लै गएर भन्छु, कहिले जनताको डेलिगेसन लिएर गएर भन्छु । अन्य मन्त्रालयमा पनि भन्छु, कुनै मन्त्रालयको काम राम्रो लागेन भने यो भएन यसो गर्नुस् भनेर सुधारको कुरा पनि भन्छु । यो मेरो जिम्मेवारीभित्र पर्ने कुरा हो तर कतिपयले मलाई मन्त्रीसँग जोडेर भन्नुहुन्छ, लेख्नुहुन्छ कतिले मेरो दाइसँग जोडेर भन्नुहुन्छ, लेख्नुहुन्छ घरीघरी त्यसले मलाई पीडा दिन्छ फेरि आँफै सोचेर हेर्छु म भाग्यमानी भएको ठानेर गर्व पनि गर्छु । यद्यपि म क्षमताबाट, कामबाट, निरन्तरताबाट, मेहनत गरेर, जनताको काम गरेर, जनताको मायाबाट र पार्टीलाई यसले जिम्मेवारी पाए पूरा गर्न सक्छ भन्ने विश्वास दिलाएर यहाँ आएको कुरा बिर्सिएर अन्यथा भन्दिँदा भने दुःख पनि लाग्छ । यसर्थ यस्ता कुरामा मेरो त्याग र संघर्षमा भने यहाँहरूजस्ता सञ्चार क्षेत्रका साथीहरूको सुदृष्टि हुनुपर्छ, आग्रह रहनुहुँदैन सत्य, निष्ठा र संघर्षको मूल्यांकन सही र न्यायोचित ढंगले गरिदिनुपर्छ, न्याय मर्न दिनुहुँदैन, काम गर्नेको मूल्यांकन नहुने परिस्थिति हुनुहुँदैन म यो आग्रह पनि यहाँमार्फत सबैलाई गर्न चाहन्छु ।

सांसदले अलि बढी लोभ गरिरहेका छन् कर्मचारीजस्तो दसैं खर्च नै माग्न थाले भन्ने छ नि ?
यो भनाइ राम्रो होइन । अर्को कुरा अहिले कतिपयले सांसदहरूलाई हेर्ने दृष्टिकोण नकरात्मक बनाइरहेका छन् । यो पनि नेगेटिभ धारणा हो । सांसदले त्यस्तो लोभ गरेजस्तो मलाई लाग्दैन । सांसदले अफिसियल रूपमा हामीलाई दसैंपेश्की चाहियो भनेर भनेको कहीँ छैन, मैले त सुनेको पनि छैन । सांसदप्रति यस्तो नकरात्मक धारणा बनाउनु राम्रो होइन । हरेक दुःख पर्दा सांसद चाहिन्छ, सानादेखि ठूला समस्यामा सांसद खोज्ने, जन्म, मृत्युु, विवाह, व्रतबन्ध, समस्यामा सांसद खोज्ने, बिरामी हुँदा सांसदको सहयोग चाहिने, विकास निर्माणमा सांसद चाहिने, जेल र हिरासतमा रहँदासम्म सांसदको खोजिहुने सांसदले अलिकति केही चिज राज्यबाट लिन खोज्यो, राज्यले दिन खोज्यो भने रिँगटा चल्ने उल्टीजस्तो हुने रोगबाट औषधि खाएर भए पनि मुक्त हुनुपर्छ । सांसदको पनि जीवन हुन्छ, आवश्यकता हुन्छन्, मन हुन्छ, सांसदको के सुविधा छ ? राज्यले के दिएको छ र ? सांसदको तलब भत्ता मुस्किलले २५ हजार बाँच्छ । त्यतिले घर चलाउने कि आफ्ना आवश्यकता पूरा गर्ने कि, कार्यकर्तालाई हेर्ने कि आफन्तलाई हेर्ने कि, चन्दा माग्नेलाई दिने कि, जिल्ला पुगेर जनताका सुखदुःख बुझेर आउने कि के गर्ने ? यस्तो हालतमा सांसद छन्, सरकारले त अन्य त्यस्तो सुविधा त केही दिएको त छैन । एकपटक ल्यापटपको कुरा आएको थियो तर सांसदले नै चाहिँदैन भन्नुभएको हो । त्यसैले सांसदको विषयमा नकारात्मक धाराणा बनाउनु बेकार हो, त्यो दिमागी समस्या हो । एउटा सांसदले सारा कुरा समपर्ण गरेर, जनताकै लागि काम गर्ने भनेर, लाखौ दुःख कष्ट सहेर, घरपरिवार समाप्त पारेर, निरंकुशताको विरुद्ध लडेर अझ भन्नु पर्दा जनप्रतिनिधिले जीवन नै बलिदान दिने गरी कसम खाएर आएका छन् । यस्ता जनप्रतिनिधिलाई यो हदसम्मको नेगेटिभ धाराणा राख्नु राम्रो होइन, विवेकको उपयोग होइन ।