संसदको हिउँदे अधिवेशन हिजो देखि शुरु



काठमाडौ : संसदको ५ औं तथा हिउँदे अधिवेशन हिजो देखि शुरु भएको छ । शुक्रबार दिउँसो ४ बजे राष्ट्रपति विद्या भण्डारीले संसद बैठकलाई सम्बोधन गर्नुभएको थियो । उपसभामुख शिवमाया तुम्बाहाङफेले बैठकको अध्यक्षता गर्नु भएको थियो । सभामुख नभएको अवस्थामा उपसभामुखले बैठकको अध्यक्षता गर्ने संवैधानिक व्यवस्था छ । संविधानको धारा ९१ को उपधारा ९४ मा प्रतिनिधिसभाको सभामुखको अनुपस्थितिमा उपसभामुखले अध्यक्षता गर्ने व्यवस्था छ । प्रतिनिधिसभा नियमावलीमा भने बैठकको प्रारम्भ र स्थगन सभामुखले मात्र गर्न पाउने प्रावधान छ । संसदीय अभ्यास पनि बैठकको प्रारम्भ र स्थगन सभामुखले नै गर्दै आएको अवस्था छ । यस्तोमा उपसभामुखले अध्यक्षता गर्ने कि नगर्ने भन्ने अन्योल थियो । तर हिजो शुक्रबार सुरु भएको संसद् अधिवेशनको अध्यक्षता उपसभामुखले नै गर्ने टुंगो लागेको थियो । नियमावलीभन्दा संविधान माथि हुने भन्दै उपसभामुखलाई अध्यक्षता गराउन सत्तारुढ दल नेकपा तयार भएको थियो । यौन दुव्र्यवहार आरोपमा सभामुख कृष्णबहादुर महराले राजीनामा दिएपछि उपसभामुख तुम्बाहाङफेले प्रतिनिधिसभाबाट पारित ५ विधेयक प्रमाणीकरण गर्नुभएको छैन । विधेयक प्रमाणीकरण नहुँदा कानुन बन्न सकेका छैनन् । सभामुख पद लिन सत्तासीन नेकपाले उपसभामुख तुम्बाहाङफेलाई राजीनामा गर्न भनिसकेको छ । पहिलो बैठकको अध्यक्षता गरेर राजीनामा दिने तयारीमा तुम्बाहाङफे रहेको उहाँको सचिवालयले जनाएको छ । सत्तारूढ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)ले संसदीय दलको बैठक हिजै आव्हान गरेको जनाएको छ । संसदमा कसरी प्रस्तुत हुने भन्ने बारेमा दलको बैठक बोलाइएको पार्टीले जनाएको छ । हिजो अपराह्न २ बजे संसद् भवनमै हुने दलको बैठकमा प्रधानमन्त्री तथा संसदीय दलका नेता केपी शर्मा ओली पनि सहभागी हुनुभएको थियो । बैठकलाई पार्टी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’लगायतका नेताले सांसदहरूलाई सम्बोधन गर्नुभएको थियो । दलको बैठक र संसद् अधिवेशनका कारण स्थायी कमिटीको हिजो शुक्रबारको बैठक स्थगित भएको थियो ।

निजामती सेवा सुधारमा आधिकारिक ट्रेड युनियनको भूमिका


पुण्यप्रसाद ढकाल, अध्यक्ष आधिकारिक ट्रेड युनियन

तत्कालीन प्रधानमन्त्री टंकप्रसाद आचार्यको समय २०१३ भाद्र २२ गते पहिलोपटक निजामती सेवा ऐन वैधानिक रूपमा लागू भयो । नेपालको इतिहासमा पहिलोपटक सरकारी सेवामा निजामती कर्मचारीहरूले कानुनद्वारा राष्ट्र र नेपाली जनताको सेवा प्रदान गर्ने अभियानको थालनी भयो । समयक्रमसँगै निजामती ऐनमा सुधारका कार्यहरू भएको पाइन्छ । निजामती सेवा ऐन, २०१३ लागू भएपछि त्यस ऐनलाई व्यवस्थित,मर्यादित र समयानुकूल सहज र सरल बनाई लागू गर्न निजामती सेवा नियमावली २०२१ तयार भई कार्यान्वयनमा ल्याएको पाइन्छ । तत्पश्चात प्रशासन सुधार आयोग, समिति र कार्यदलहरू (वेदानन्द झा आयोग २०२५, डा.भेषबहादुर थापाको प्रशासन सुधार २०३१, उच्चस्तरीय प्रशासन सुधार आयोग गिरिजाप्रसाद कोइराला २०४८ हुँदै अन्य समिति र कार्यदलहरूसमेत थुप्रै गठन भई निजामती प्रशासन लाई सुधार गरी जनमुखी बनाउने प्रयासहरू भएको पाइन्छ । राज्य शासन प्रणालीका महत्वपूर्ण तीनवटा कालखण्ड निरकुंस निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्था, बहुदलीय प्रजातान्त्रिक शासन प्रणाली र वर्तमान समय संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्त नेपालद्वारा मुलुकलाई ‘समृद्ध नेपाल सुखी नेपाली’ बनाउने मूल लक्ष्यका साथ अगाडि वढेको छ । देशको मुहार परिवर्तन गर्ने, नेपाल र नेपाली जनताको इज्जत र सम्मान विश्वमा स्थापित गर्ने कार्यमा निजामती सेवा र त्यसका अवयव नीति निर्माता, सहायक वर्ग र ट्रेड युनियनहरूको महत्वपूर्ण भूमिका अबको आवश्यकता देखिन्छ । सबै पात्रहरूको समन्वय, सहभागिता र साझेदारीबाट राष्ट्रले लिएको लक्ष्य पूरा हुने भएकोले यसतर्फ आवश्यक गृहकार्य र सोच निर्माण गरिनु पर्दछ ।

निजामती सेवालाई सार्वजनिक सेवाको माऊ कानुन (Mother Law) को रूपमा चित्रण गरिरहँदा यसको मूल्य आफैँमा महत्वपूर्ण हुन पुग्दछ । निजामती सेवालाई जति सम्मानित बनाउने प्रयास गरिन्छ त्यति नै यसबाट राष्ट्रले विकासको फड्को मार्ने हुन्छ । यस सेवालाई जनपक्षीय बनाउन कहाँ र कुन प्रक्रियाबाट अवरोध सिर्जना भएको छ भन्ने विषयमा सुक्ष्म अध्ययन, विश्लेषण र अनुसन्धान गर्न आवश्यक छ । यस्ता कार्यहरू विगतमा नभएका भने होइनन् तर पनि निजामती सेवाको जनशक्तिहरूबाट प्रदान गरिरहेका सेवाले जनता सन्तुष्ट बन्न सकिरहेका छैनन् । निजामती कर्मचारीको नाम सुन्नेवित्तिकै जनताले निधार खुम्च्याइरहेका छन् र सत्तोसराप गरिरहेका छन्, यसलाई मनन् गरिनु पर्दछ । यस्तो अवस्था राष्ट्रले लामो समयसम्म भोग गरिसकेको छ । मुलुकको वर्तमान अवस्थालाई हेर्दा जनताले यस शासन प्रणालीबाट उन्नति र प्रगतिको अपेक्षा गरेका छन् । संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको संविधान २०७२ असोज ३ गते जनताद्वारा छनौट गरेका जन प्रतिनिधिहरूको संविधानसभाबाट निर्माण भई नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको नेतृत्वमा शासन सञ्चालन भइरहेको छ । तर पनि जनअपेक्षाअनुसार सरकार र निजामती प्रशासनको जनशक्तिले कार्य सम्पादन गर्न नसकेको गुनासाहरू बारम्बार प्रकट भइरहेका छन् । यसलाई राजनीतिक दलहरू, निजामती सेवामा कार्यरत उच्च नीति निर्माता र आधिकारिक ट्रेड युनियनले गम्भीरतापूर्वक आत्मसात गरी भावी गुरुयोजना,नीति र कार्यक्रमका साथ देशलाई दिशानिर्देश गर्नु पर्ने बेला आएको छ । समय वलवान हुन्छ भन्ने कुरालाई अवसरको रूपमा लिएर कार्य सम्पादनमा कुनै खालको मोलाहिजा नगरी देशको समृद्धि खोज्नु पर्दछ ।

संघीय निजामती विद्येयक :

निजामती सेवा राष्ट्रको ऐना भएकोले यसका काम कारबाहीप्रति सबैको चासो,चर्चा र चिन्ता हुनु पर्दछ । सबै पात्रहरूको सहयोग र समन्वयबाट यी कार्यहरूले मूर्तरूप लिने भएकोले त्यसतर्फ सबैको ध्यान पुग्नु पर्दछ । समन्वय र सहकार्यको अभाव सधैँभरि खड्किरहेको सार्वजनिक भएको छ । ऐन र नियमावलीहरूबाट उच्च,मध्यम र तल्लो वर्गबीचको खाडल आकाश जमिनको स्थिति रहेको कमजोरी औल्याइरहेको छ । सुधारका नाममा विभिन्न आयोग, समिति र कार्यदलहरूबाट प्रस्तुत भएका प्रतिवेदनहरूको हुबहु कार्यान्वयन नभएको महसुस गरिएको छ । सेवा प्रदायकहरूबाट जनसेवा प्रदानमा अतिरिक्त मूल्यको अपेक्षामा बढोत्तरी गरिरहेको अनुभूत भइरहेको छ । आफन्त र नजिकका नातेदारहरूलाई च्याप्ने र सुविधाको दोहनमा वृद्धि गरी अन्य जनशक्तिलाई पाखा र हेपाइको प्रवृत्तिमा वृद्धि भइरहेको सार्वजनिक भएको छ । सुगम र दुर्गममा काम गर्नेको मूल्यांकनमा स्पष्टता गरिएको छैन । कार्य सम्पादनमा राम्रा,असल र कामप्रति वेवास्ता गर्ने बीचको विभेदीकरण गरेर मूल्यांकन गर्ने कार्यको अभावमा सुधार हुन नसकेको गुनासो बढिरहेको छ । दण्ड र पुरस्कारमा अपेक्षित सुधार हुन सकिरहेको छैन । यस्ता विषय वस्तुहरूमा सरकारले गम्भीरता र कुनै मोलाहिजा नगरी आगामी योजनाहरू निर्माण गर्नसक्नु पर्दछ । अहिले पनि निजामती प्रशासनमा राजनीतिक शासन व्यवस्थामा आएको परिवर्तनअनुरूपका कार्य योजना,सोच र चिन्तनहरू निर्माण गर्न सकिरहेको स्थिति देखिँदैन । निजामती जनशक्तिलाई मानसिक रूपमा रोगी र थांनो बनाएर गाली गर्ने प्रवृतिमा संस्कारगत सुधार हुन सकेको छैन । संस्थाहरू छन् यद्यपि जिम्मेवार देखिँदैनन् भन्ने गुनासो रहिरहनु उपयुक्त हुँदैन । सबैले के बुझ्नुपर्छ भने विकास र समृद्धि अवधारणाको सार्थकता लोकतान्त्रिक राज्य प्रणालीमा मात्र सम्भव हुन्छ र यो नेपालले प्राप्त गरिसकेको छ । सेवामा कार्यरत रहनेले सार्वजनिक उत्तरदायित्वको आत्मानुभव गर्नु पर्दछ । इमान्दारिता र नैतिकतामा रहने प्रवृत्तिको संस्कार निर्माणमा जोड दिन सके नेपालजस्तो वैभवशाली इतिहास र संसारकै सौन्दर्यता भरिपूर्ण मुलुकको समृद्धिका लागि लामो समय पर्खनु पर्ने अवस्था छैन । केही समय त्याग,तपस्या र समर्पणको भावनामा जोड दिएर लगनशीलता देखाउने हो भने नेपाललाई स्वर्गको भूमि बनाउन सकिन्छ । यसतर्फ सबैले जिम्मेवार भूमिका निर्माण गरिनु पर्दछ ।

निजामती सेवा विद्यमान अवस्थामा संक्रमणबाट गुज्रिएको सार्वजनिक भएको छ । संघीय तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयको नेतृत्व परिवर्तन भएको छ । नयाँ नेतृत्वप्रति आस्था,विश्वास र अपेक्षा हुनु स्वभाविक छ । संघीय निजामती विद्येयक विगत एक वर्षदेखि संसद्को राज्यव्यवस्था तथा सुशासन समितिमा छलफलकै क्रममा रहेको छ । संघीय ऐन पारित नहुँदा प्रदेश र स्थानीय तहमा निर्माण हुने कानुनहरू अलपत्र परिरहेका छन् र गुनासका चांगहरूमा वृद्धि हुँदै गएको छ । संघीय कानुन निर्माणले अगुवाई र निर्देशित गरेपछि मात्र तल्ला तहका कानुन निर्माण हुने र संघीय कानुनसँग बाझिएमा त्यस्तो कानुन अमान्य हुने व्यवस्थाका कारणले पनि यस्ता कानुनहरू समयमै तयार गरी कार्यान्वयनमा जानु पर्दछ । संघीय निजामती विधेयक अल्झाएर छलफलकै क्रममा समय लम्बाउदै जानुले सरकारका लक्ष्य र उद्देश्यहरू परिपूर्ति हुन कठिन हुँदै जाने परिस्थिति सिर्जना भएको छ । ऐन कस्तो बनाउने भन्ने सम्बन्धमा धेरै विवाद हुन जरुरी छैन । संघीय निजामती विद्येयक छलफलमा कहाँ–कहाँ र कुन–कुन विषयमा समस्याहरू छन् ? ती विषयहरूमा सम्बन्धित सरोकारित पक्ष खासगरी आधिकारिक ट्रेड युनियनसँग अन्तर्संवाद गर्न हिच्किचाउनु हुँदैन । लेखक यस संस्थाको सिपाही भएकोले आफ्नो जिम्मेवारी र कर्तव्य ठान्दछ, छलफलका क्रममा उठिरहेका विषयहरू ट्रेड युनियन अधिकार,तीस वर्ष सेवा अवधि पुगेपछि अवकाश लिन सक्ने सर्त, पहिले गरेको सेवा अवधि जोडाउने उमेर हद समायोजन भएर प्रदेश र स्थानीय तहमा गएका निजामती कर्मचारीहरूको पहिचान, वृति विकास र सरुवा प्रणाली, श्रेणीगत र तहगत प्रणालीको अन्तर्घुलनलगायत विषयमा सरोकारित छ र संवादबाट टुंगोमा पु¥याउनु पर्दछ भन्ने मान्यता राख्न चाहन्छ । यस विषयमा संघीय मन्त्रालय र राज्यव्यवस्था तथा सुशासन समितिको नेतृत्वले सहकार्य र सहजीकरण गर्न कञ्जुस्याई गरिनुहुँदैन । समयले साथ दिएको बेला अवसरको उपयोग गर्न जान्ने नेतृत्व नै सफलता चुम्न पुग्ने विश्व इतिहासलाई सबैले स्मरण गरिनुपर्दछ ।

आधिकारिक ट्रेड युनियनको भूमीका:

वर्तमान निजामती सेवा ऐन, २०४९ को दोस्रो संशोधन २०६४ को दफा ५३ र निजामती सेवा नियमावली २०५० को नियम– ११७ (क) को व्यवस्थाअनुसार का.स.देखि शाखा अधिकृतसम्मले यो अधिकारको उपभोग गर्न पाएका छन् । निजामती कर्मचरीहरूको आधिकारिक ट्रेड युनियनको निर्वाचन १९ जेष्ठ २०७३ मा सम्पन्न भएको छ । आधिकारिक ट्रेड युनियन निर्वाचनले पक्कै पनि हामीलाई चुनौती, दायित्व र जिम्मेवारी थपिएको महसुस भएको छ । विचार, कार्य र मतहरूलाई विवेकसंगत ढंगबाट लैजान सक्दा मात्र भविष्यमा हामीले सोचेजस्तो परिणाम ल्याउन सकिने हुन्छ । आधिकारिक ट्रेड युनियनले टे«ड युनियनको अधिकार खोस्ने, अवहेलना र मूल्य मान्यतामाथि हमला हुने संभावित घटनाहरूप्रति सचेत रहन आवश्यक छ । ऐन, नियम र निर्देशिकाले समावेशी चरित्र बोकेकोमा थप सुधारको पहलकदमी गरिनु पर्दछ ।

ट्रेड युनियनको मूल्य, मान्यता र संस्कारलाई समृद्ध तुल्याउन संरक्षण र प्रवद्धन गर्ने मूल दायित्व र भूमिका आधिकारिक ट्रेड युनियन,राजनीतिक दलहरू र सरकार दुवैको जिम्मेवारी बनेको छ । यो पेसा, समाज, राष्ट्र र अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता स्थापित गर्ने पद्धति हो । यसका आफ्नै मूल्य, संस्कार, सिद्धान्त, विधि, प्रक्रिया र आचरणहरू हुन्छन् र सिंगो पेसा, संस्था र राष्ट्रलाई नेतृत्वसहितको दिशानिर्देश गर्ने कार्य हुन्छ । अबको निजामती प्रशासनभित्रको ट्रेड युनियन अधिकार धाक, धम्की र अहमतामा होइन, यसका मूल्य, मान्यता र संस्कृतिका आधारमा सञ्चालन हुन सक्नु पर्दछ ।

सामूहिक सौदाबाजी र विवादको समाधान:

तलब, भत्ता, सुविधा, बिदा, सामाजिक सुरक्षाका विषय, कार्यथलोको अवस्था, कार्यघण्टा र श्रमिक कल्याण आदि विषयमा श्रमिकहरूको तर्फबाट युनियन वा श्रमिकहरूले तोकेका प्रतिनिधिका समूहले व्यवस्थापन पक्षसँग गरिने द्विपक्षीय वार्ता र सम्झौता नै सामूहिक सौदाबाजी हो । नेपालको इतिहासमा पहिलोपटक सरकारी कर्मचारीले सामूहिक सौदाबाजी र सामाजिक छलफलका माध्यमबाट कर्मचारीका हितसम्बन्धी कुरामा विवाद लैजाने र समाधान खोज्ने व्यवस्था निजामती सेवा ऐन, २०६४ को दफा ५३ ले गरेको छ । निजामती सेवालाई जनमुखी बनाउन, कर्मचारीको मनोबल अभिवृद्धि गर्न र असल संस्कृतिको विकास गर्नु पर्दछ । सामूहिक सौदाबाजी र नीति निर्माणमा समेत आधिकारिक ट्रेड युनियनको सहभागिता राज्यद्वारा निर्मित कानुनले खोजेको छ । अधिकारलाई कर्तव्यसँग जोड्ने र असल प्रशासन बनाउने जिम्मेवारी हाम्रो काँधमा आएकोले यस क्षेत्रको भूमिकालाई सुदृढ बनाउन आवश्यक छ ।

अबको कार्यभार:

शून्यताबाट सुरुवात गर्नु पर्ने कार्यभारहरू र सुरुमा बसाउने संस्कारबाटै आधिकारिक ट्रेड युनियनको भविष्य निर्धारण हुने कुरा बिर्सनु हुँदैन । हाम्रा योजना, कार्यनीति र दिशानिर्देशबाट मात्र ट्रेड युनियनको सुनिश्चितता हुने भएकोले यथासक्य छिटो यी कार्यहरू सम्पन्न गर्न आवश्यक छ । हाम्रो देशको सार्वजनिक प्रशासनको विकास र समृद्धि हामीले खोजेको र रोजेको जस्तो बनाउन हाम्रै पहल र प्रयास महत्वपूर्ण हुनेछ । सेवाग्राहीमा रहेका नकारात्मक धारणामा परिवर्तन गर्न सक्नु पर्दछ । राजनीति र प्रशासनबीच देखिएको खाडललाई न्यून बनाई समन्वय, सहकार्य र साझेदारीमा जोड दिन सक्नु पर्दछ । ट्रेड युनियन–राजनीतिक दल, सरकार र उच्च प्रशासकका रचनात्मक र सिर्जनात्मक सहयोगी हुन् भन्ने संस्कृति निर्माण गर्न आवश्यक छ । सेवा प्रदायक र सेवाग्राहीबीचको दुरीमा कमी ल्याई समृद्ध राष्ट्र निर्माण गर्न सक्नु पर्दछ । आधिकारिक ट्रेड युनियनलाई साझा संस्थाको रूपमा स्थापित गरी, राजनीति, सरकार,प्रशासन र सेवाग्राहीबीच आपसी समन्वय निर्माण गरी अब संघीय निजामती विधेयकमा रहेका मूलभूत बुँदामा सम्बन्धित सरोकारित पक्षलाई समावेश गरी निष्कर्ष निकाल्न सकिएमा मुलुक सही रूपमा अगाडि बढ्न सक्ने आमधारणा सार्वजनिक भएकोप्रति सबैको चेतना पुगोस् ।

नेकपामा निजि स्वार्थ पुरा गर्ने दिन सकियाे : देबराज घिमिरे


देबराज घिमिरे, नेकपा अध्यक्ष ( प्रदेश नं १)

हालै सम्पन्न उपनिर्बाचनमा नेकपाले पहिले एउटै पार्टी हुँदा जितिरहेका केहि महत्वपूर्ण ठाउँहरु गुमायको छ, के कारणले हो ?

हामीले हारेका मात्रै छैनौ पहिले पहिले काँग्रेसले जितिरहेका बलिया बलिया ठाउँमा पनि हामीले अहिले जितेका छौ । प्रतिसतको हिसाबले अहिले पनि हामीले दुई तिहाँई नै जितेका छौ । पार्टी एकता हुँदैमा जितिहाल्ने र पार्टी एकता नहुँदैमा कमजोर भैहाल्ने भन्ने कुरा सरल सिद्धान्त मात्र हो । निर्बाचनमा धेरै फ्याक्टरले काम गर्छन । पार्टी कमिटीहरु जनताको बिचमा कतिको स्थापित छन, सरकाले गरेका कामहरु, निर्णयहरु जनताको बिचमा कतिको प्रभाबकारि ढंगले गैरहेको छ,पार्टीले कतिको पु¥याईरहेका छन, त्यसको परिणाम कतिको आईरहेको छ भन्ने जस्ता प्राबिधिक पक्षहरु पनि जोडिएका हुन्छन । त्यसैले गर्दा अहिलेको परिणामलाई हेर्दा नेकपा धेरै उत्साहित हुने अबस्था पनि छैन र निरुत्साहित नै भैहाल्नुपर्ने अबस्था पनि छैन । तर यो निबाएचनबाट शिक्षा लिएर अब हामीले भोलीकालागि गर्नुपर्ने कामहरु के के हुन कसरी जानुपर्छ भन्ने कुरालाई अलि ध्यानदिनु पर्ने अबस्था छ । जहाँसम्म हाम्रो पार्टीले पहिले जितिरहेका ठाउँहरु किन गुमायो भन्ने कुरा छ यसमा हामी काँहि उम्मेद्धारको विवादले र काँहि पार्टी कमिटी एकता नहुँदाको समस्याले हार हुन पुगेको देखिन्छ ।

१ नं प्रदेशमा नेकपाको अबस्था चाहिँ कस्तो छ त ?

समग्रताका हर्ने हो भने १ नं प्रदेशका नेकपाको अबस्था बिगतमा भन्दा बलियो भएर आएको छ, यसो भनिरहँदा सबैभन्दा बलियो क्षेत्र धरान उपमहानगरपालिका हार्नुभयो नि त कसरी बलियो भयो त पार्टी भन्ने प्रश्न तपाईले गर्न सक्नुहुन्छ,हो यो क्षेत्र हार्नु हाम्रालागि ठुलो घाटा हो, ठुलो क्षति हो, यसले हामीलाई गम्भिर पनि बनाएको छ, ठुुलो लेसन पनि दिएको छ तर यहाँ हाम्रो पार्टी कमजोर भएर जनताले हामीलाई नपत्याएर, हेला गरेर हारेका हैनौ । यहाँ हार्नुका पछाडि यहाँ पार्टी एकता गर्ने कार्य ढिला भयो, यहाँ उपनिर्बाचन छ पार्टी एकताका काम सम्पन्न गरीहाल्नुपर्छ भनेर काम गर्ने खोज्दा खोज्दै आन्तरिक विवादका कारणले पार्टी कमिटी बनाउने र जनतामा जाँदा सिँगो पार्टी कमिटी जोश र उत्साहाका साथ जाने काममा ढिलाई भयो यो एउटा कारण बन्यो भने अर्को हामीले त्यहाँ सँधै जितिरहेकै ठाउँ हो जितिहालिन्छ नी भन्ने अतिबिश्वासले पनि समस्या भयो । किनकि त्यहाँको स्थानिय पार्टी कमिटीले त्यहाँको बस्तुस्थिति बुझने, कमिकमजोरिहरु सच्याउने, बिरोधिका भ्रमहरु चिर्ने यसमा आफुले नसकेको अबस्थामा माथिल्लो कमिटीलाई रिपोटिङ गर्ने, तदनुरुपका चुनाबि रणनीतिहरु बनाउने काम समयमा भएनन् माथिल्लो कमिटीलाई पनि थाहा दिईएन । जुन बेला हामीलाई त्यस्ता कमिकमजोरिहरु थाहा भयो जुन अबस्थामा समय सकिसकेको थियो,छोटो समयमा ति कुराहरुको ब्यबस्थापन गर्न सकिएन । त्यसैले गर्दा हामीले धरान हार्न पुग्यौ तर त्यहाँ हार खेप्नुपरे पनि काँग्रेसको गढ क्षेत्र पाँचथरको फाल्गुनन्द गाउँपालिका र फिदिम नगरपालिकाको वडामा र धरानकै वडा नं ७ को वडा अध्यक्षमा हामीले नै जितेका छौ । भोजपुर,खोटाङ लगाएत पुर्बका अन्य सबै ठाउँमा हामीले नै जितेका छौ । देशका अन्य क्षेत्रका धेरै जसो ठाउँ हामीले नै जितेका छौ । यसका पछाडिका कारण पार्टीको लोकप्रीयता, हाम्रो सरकारले गरेका बिकास निमार्णका काम जनहितका कामलाई हामीले जस्ताको तस्तै जनतामा लानसक्यो, त्यहाँको पार्टी कमिटीले मेहनतका साथ काम ग¥यो,सरकारका काम, पार्टीको अबस्था र कामलाई बुझाउन सफल भयो फलस्वरुप त्यहाँ हामीले निर्बाचन शानदार रुपमा जित्यौ । यसबाट के बुझनुपर्छ भने हामी कमजोर भएर हाम्रो सरकारले काम नगरेर, पार्टी कमजोर भएर हामीले कहिँ पनि हारेका हैनौ बरु के हो भने जहाँ हामीले मेहनतकासाथ काम ग¥यो, एकताबद्ध भएर काम ग¥यौ,जहाँ समयमा कमिटीहरु बनेर नेताकार्यकर्ता आफनो दायित्वपुरा गर्न राम्ररी लागे, कमिटीहरुले जनताको बिश्वास जितेर काम गर्न सके, बिरोधिका भ्रम चिर्न सके, पार्टी र सरकारका काम कुरालाई जनतामा घनिभूत ढंगले लान सके त्यहाँ हामीले सबै ठाउँमा जितेका छौ । त्यसो हुन नसकेका ठाउँमा हामीले पराजय भोगका छौ । यो पराजयबाट हामीले सबक सिकेका छौ, शिक्षा आर्जन गरेका छौ, जुन शिक्षाका आधारमा हामी भोलिका दिनमा पार्टीलाई बलसालि बनाउने छौ, जनआधारित बनाउने छौ,पार्टी कमिटीहरुलाई त्यसै अनुसार परिचालन गर्ने छौ र भोलिका दिनमा नेकपालाई जनताको भरपर्दो र बलियो पार्टी बनाउँदै सबै क्षेत्रमा निर्बाचन जित्न सक्ने गरीको तयारी गर्छौ, त्यहि अनुसारको रणनीति बनाउँछौ । यो निर्बाचनबाट परेको धक्काको सामना गर्दै गुमेका ठाउँहरु आगामि निर्बाचनमा जस्ताको तस्तै ल्याउने गरीका योजना बनाएर काम गर्ने छौ ।

दुईपार्टीका नेताकार्यकर्ता बिचको अन्र्तघुलन चाहिँ कतिको छ तपाईलाई काम गर्न कतिको सजह छ ?

हामीले साँगठानिक एकताका कामहरु भखर भखर मात्रै सक्दैहौ । १ नं प्रदेशमा १४ वटा जिल्ला छन, एक महानगरपालिका छ, त्यसलाई पनि पार्टीले जिल्ला कमिटी सरहको मान्यता दिएको छ यसो गर्दा १५ वटा जिल्ला भए । यसमध्य ताप्लेजुङ, इलाम, पाँचथर र झापा जस्ता जिल्लाहरुमा पार्टीका नेता कार्यकर्ताहरुको अन्र्तघुलनको का राम्ररी नै अगाडि बढिरहेको छ । त्यहाँ अहिलेका सामुहिक बिषयकाहरु, पार्टीको भाबि कार्यदिशा के हो, हाम्रा तात्कालिक कार्यभारहरु के हुन,तात्कालिक र दिर्घकालिन योजना कस्ता बनाउनुपर्छ भन्ने बारेका जिल्ला तहका प्रशिक्षणका कार्यक्रमहरु सम्पन्न भएका छन, क्षेत्रिय र प्रदेश स्तरका पनि प्रशिक्षणहरु भैसकेका छन । गाउँ र नगरका टोलटोलमा पनि सकिएका छन । यसले हाम्रो पार्टी नेकपाका नेता कार्यकर्तामा अन्र्तघुलनको मात्रा बढेको छ, एकले अर्कालाई चिन्ने र बुझने अबसर मिलेको छ, हिजो फरक फरक नीति, सिद्धान्त, बिचार, कार्यशैलि र ब्यबहारबाट आएका दुई पार्टी एक हुँदा यसका नेताकार्यकर्ता बिचमा भाबनान्मक एकता हुन केहि समय लागेको मात्रै हो, अहिले दुई पार्टीका नेताकार्यकर्ताका बिचमा उठ बस बिचार बिमर्स भैरको हुनाले अन्र्तघुलनको समस्या छैन । एक अर्कामा अन्र्तघुलित भैसकेका छन । अझ यसलाई घनिभूत बनाउन पार्टी स्कूल बिभागले नै करिकुलम बनाएर त्यसैका आधारमा तल प्रशिक्षणहरु दिने र त्यसकै आधारमा योजना बनाएर पार्टी काममा लगाउने गर्नुपर्छ । यस्ता काम कुराले अन्र्तघुलनलाई अझ बलियो बनाउँने छ । अब पार्टी एकताका काम करिब करिब टुङगिएको अबस्था छ, केहि थोरै बाँकि काम अब चाँडै सकिन्छ । यो एक भएको पार्टीलाई बैचारिक, शैद्धान्तिक रुपबाट अगाडि बढाउने, कार्यकर्ताहरुलाई प्रशिक्षित गर्ने र राजनीतिक रुपबाट दिशानिर्देश गर्ने काम बाँकि छ । यो काम हामी अधिबेशन र महाधिबेशनबाट सम्पन्न गर्छौ । त्यसले आम नेताकार्यकर्ता बिच भाबनात्मक एकता बढछ, नेता कार्यकर्ताका बिच अन्र्तघुलन कायम गर्छ र पार्टीलाई ब्यबस्थित र सुदृढ बनाएर लैजान्छ । यसर्थ हामी बिचमा र हाम्रा कार्यकर्ताको बिचमा कुनै समस्या छैन, मलाई काम गर्न पनि कुनै कठिनाई छैन सबैको सहयोग नै छ । सामुहिक काम गर्दा सानातिना समस्या, उल्झनहरु आउँछन,त्यसलाई चिर्दै काम गर्दै अगाडि बढनुपर्छ । म त्यसैगरी अगाडि बढिरहेको छु, पार्टी कामलाई पनि त्यसै गरी अगाडि बढाईरहेको छु । मलाई आशा छ, अब यो पार्टी रसायन लागाएर दुई पार्टी मिलाएको जस्तो नदेखि रसायन नै भएको एउटै पार्टी र एउटै पार्टीका नेता कार्यकर्ता भएको देखिने छ ।

१ नं प्रदेशको पार्टी प्रमुखको रुपमा यहाँले के. कस्ता काम अगाडि बढाई रहनुभएको छ ?

धेरै कुरा गर्न सोच्दा सोच्दै पनि अहिले सम्म मुलत एकिकरणकै काम टुङग्याउने काममा हाम्रो समय बित्यो । जिल्ला कमिटी बनाउने काम सकियको छ, गाउँ, नगर कमिटीहरु बनाउने र प्रदेश कमिटीलाई कार्य बिभाजन गर्ने काम बाँकि छ । यसको कार्य बिभाजन गर्दा सचिवालय बनाउने, बिभागिय कामको जिम्मेवारी तोक्ने,बिभागहरु बनाउने, कार्यलय बनाउने र कामहरुलाई ब्यबस्थित ढंगले लाने काममा अब हामी लाग्ने छौ । केहि कुरा केन्द्रीय स्तरबाटै नीतिगत निर्णय गर्न बाँकिभएर काम सकिएका छैनन् भने धेरै काम साँगठानीक एकता गर्ने कामको ब्यस्तताले गर्दा प्रदेशको जिम्मेवारी तय गर्ने काम सम्पन्न गर्न ढिला भैरहेको छ । अब हामी हाम्रा जननिर्बाचित प्रतिनिधिहरुले जनताको काम के कसरी गरिरहेका छन त्यो कुरा हेरेर समिक्षा गरेर राम्रो भएका ठाउँमा थप राम्रो पार्न र नराम्रो भएका ठाउँमा सुधार गरेर प्रभाबकारी काम गराउन लाग्ने छौ भने अर्को तिर मालेमाबादको मार्गदर्शनमा हाम्रो ठोस बस्तुगत परिस्थितिमा त्यसलाई मौलिक ढंगले कसरी संयोजन गर्न सकिन्छ गर्नुपर्छ । नेपालको समाजबादी बाटो कस्तो हुन्छ, समाजबादको आधार निमार्ण गर्नकालागि शिक्षा, स्वास्थ्य,सामाजिक क्षेत्रका के के हुन, बिकास निमार्णका काम के कसरी गर्नुपर्छ भन्ने लगाएतका योजना अब हामी बनाउँछौ । निर्बाचित निकायहरुलाई प्रभाबकारी बनाउने काममा पुरै ध्यान दिने छौ । स्थानिय र प्रदेश सरकारका प्रतिनिधि र कार्यकर्ताहरुलाई प्रशिक्षण दिने, तदनुरुपका योजना बनाउने कार्यान्वयनमा लैजाने लगाएतका काम योजनाबद्ध रुपले गर्नेछौ ।

पार्टी भित्र अहिले पनि शैद्धान्ति, बैचारिक र कार्यक्रमीक रुपमै भिन्न मतहरु छन,त्यसले गर्दा पार्टीमा अनुसाशन हिन काम भैरहेका छन,त्यसले पार्टीमा समस्या पारिरहेको छ भन्ने सुनिन्छ साँच्चै यस्तै छ पार्टी भित्र ?

हाम्रो पार्टीमा मात्र होइन पुँजिबादी पार्टी नेपाली काँग्रेसमा पनि खास खास बेलामा यस्ता समस्याहरु देखिने गरेका छन । हुन त मल्टि पार्टी डेमोक्रेसिमा खासखास बेला पक्षबिपक्ष देखिनु स्वभाविक नै मानिन्छ किनकि हामी कम्युनिष्ट पार्टी भित्र पनि चुन्ने चुनिने लोकतान्त्रिक अभ्यास गरीरहेका छौ । यस्तो बेला यस्ता समस्याहरु आउनु स्वभाबिक नै मान्नुपर्छ । यस्तो बेलामा कहिले बिचारमा आधारित भएर, कहिले नीति, शिदान्तमा आधारित भएर, कहिले कार्यक्रममा आधारित भएर, कहिले नेतृत्व कसलाई बनाउने भन्ने आधारमा, कहिले ब्यत्तिगत स्वास्र्थका आधा।मा समेत बिचार समुह बन्ने,नेता केन्द्रीत भएर बाँडिने त्यसका आधारमा पार्टीभित्र निर्बाचनमा प्रतिस्पर्धा गर्ने हुन्छ । यसो हुनु अस्वभाबिक हैन तर खास समय सकियपछि अर्थात निर्बाचनमा प्रतिस्पर्धा भएर मतपरिणाम आइसकेपछि चुन्ने चुनिनेकाम सम्पन्न भैसकेपछि चाहिँ पहिलेकै तुष पालिरहेने त्यो ढंगले प्रस्तुत हुने,यो हिजोे यता थियो, यो हिजो त्यता थियो भन्ने र त्यसबाट गाइडेड भएर ब्यबहार गर्ने कुरा राम्रो होइन । यस्तो नहुनु राम्रो हो तर नेपालका सबै पार्टीहरुमा यो समस्या छ,यसले आम पार्टीमा समास्या पारेको पनि छ । तर पनि हाम्रो पार्टीमा यो अहिले यसस्या छ । निर्बाचनमा हारजित भएपछि चुन्ने चुनिने काम सम्पन्न भएपछि पार्टीको अपिसियल नीति, निर्णय र लाईनहरु जे हुन त्यसको पक्षमा सबैले हिँडनुपर्छ भन्ने कुराको हेक्का सबैले राख्नुपर्छ । चुनिनेले पनि अहंकार राख्नुहुँर्दैन, हार्नेले पनि रिसिबि र तुष राख्नुहुँदैन । एकले अर्कालाई हेला होचो गर्ने अनाबाश्यक टिप्पणीहरु गर्ने काम गर्नुहुँदैन । कसैले पनि पार्टीको हितमा असर पु¥याउने काम गर्नुहुँदैन । यद्यपि यो समस्या हाम्रो प्रदेशमा पनि छ तर यसले हामीलाई असर गर्ने पार्टीका कामै बिगार्ने,जबजमै समस्या पार्ने गरिका छैनन् । हिजो हामीले एउटा शैद्धान्तिक धरातलमा पार्टी कार्यकर्तालाई दिक्षित ग¥यौ । त्यो बेला हामीसँग जननेता मदन भण्डारिले प्रतिपादन गर्नुभएको जनताको बहुदलिय जनबादको कार्यक्रम थियो, त्यहि शैद्धान्तिक कार्यक्रमको आलोकमा राजनीतिक कार्यनीति स्पष्ट रुपले अगाडि बढेको थियो । अहिले दुई पार्टी एक गर्ने सन्दर्भमा हामीले त्यसैको निरन्तरताको रुपमा दुबैको हित र बिचारमा आधारित भएर जनताको जनबाद भनेका छौ । तर राजनीतिक रुपमा यसको औचित्य स्थापित गर्न सकेका छैनौ । एउटा जिबन्त पार्टीभित्र यस्तो हुन्छ । तर हामी यो समस्यालाई पर्गेल्नै नसक्ने अबस्थामा भने छैनौ । यो कुरा यहि उपनिर्बाचनबाट पनि के प्रस्ट हुन्छ भने पार्टीले लिएको अफिसिएल लाइनलाई सबैले मान्छन, पार्टीले दिएको निर्देशन हुबहु कार्यान्वयन हुन्छ, पार्टीको नीति,बिचार र कार्यक्रम सबैले बोक्छन, पार्टीले लिएको अडानमा सबै एक जुटहुन्छन र पार्टीको हितमा सबै एक हुन्छन । कतिपय पार्टी नेता कार्यकर्ता ब्यत्तिगत स्वार्थकालागि निश्चित समुह र नेतालाई जोडने, नीतिगत लेप लगाउने,ढाकछोपहरु गर्ने र त्यस्ता बिभाजनबाट आफना स्वार्थपुरा गर्ने कोसिसहरु थुप्रै देखापरेका छन । यस्ता समस्याको अन्त्यकोलागि अध्यक्षको नाताले म बिना आग्रह पुर्बाग्रह हरपल लागिरहेको छु,सिँगो पार्टी लागिरहेको छ, म सबैलाई बिश्वास दिलाउन चाहन्छु कि हामी यस्ता कुराको अन्त्य गरेरै छाडछौ । १ नं प्रदेशमा अहिले यस्तो छैन हुनपनि दिईने छैन,पहिले भैरहेकालाई पनि न्यूनिकरण गर्दै लगिरहेका छौ ।

अहिले पनि नेकपा भित्र एउटै पार्टीकै जस्तो ब्यबहार एकले अर्कामा गरेजस्तो देखिन्न यसको अन्त्य कसरी होला त ?


यो पार्टीका नेता कार्यकर्ताको अन्र्तघुलनलाई बिभिन्न कार्यक्रम, प्रशिक्षण मार्फत धनिभूत बनाउनुपर्छ , बैचारिक, शैद्धान्तिक र दार्शनिक रुपबाट पार्टी कार्यकर्तालाई दिक्षित गर्ने काम र राजनीतिक रुपबाट दिशानिर्देश गर्ने काम गर्नुपर्छ, महाधिबेशन चाँडोभन्दा चाँडो सम्पन्न गर्नुपर्छ, पार्टी कार्यकर्ताहरुलाई बलसाली नाउनकालागि सयौ पार्टी प्रशिक्षणका कक्षाहरु सञ्चालन गर्नुपर्छ,पार्टीका नेता कार्यकर्तालाई ब्यबहार मार्फत एक अर्कालाई चिन्ने चिनाउने काम गर्नुपर्छ र ब्यबहार बाटै पार्टीलाई सुदृढ गर्नेकाम गर्नुपर्छ । हिजो निर्बाचन लड्ने कुरामा हामी एक आपसमा अन्र्तघुलन भयौ तर शैद्धान्तिक बैचारिक र ब्यबहारिक रुपमा अझ अन्र्तघुलन हुन बाँकि नै छ । अझै दुईपार्टीका बिचमा तलसम्म एकता गर्ने, अन्र्तघुलन गर्ने, शैद्धान्तिकिकरण गर्ने, सँगठन बिस्तार गर्ने र बिकास निमार्णका काममा लगाउन बाँकि नै छ, परिणाम निकाल्न बाँकि नै छ, पार्टीका कमिकमजोरी पहिचाहन गरेर हल गर्ने काम गर्न बाँकि नै छ । यि सबै काम सँगसँगै अगाडि बढाउनुपर्ने छ । पार्टीका जुन कार्यकर्ता हिजो देखि निष्ठापूर्बक इमान्दारिताकासाथ लाग्नुभएको छ, चाहे जिम्मेवारि पाउँदा होस वा नपाउँदा होस उहाँहरु निरन्तर रुपमा पार्टी संगठन र जनताका हितमा लागिरहनुभएको छ ।

नेकपाका नेता कार्यकर्ता नीति, शिद्धान्त, मूल्य, मान्यता र कम्युनिष्ट आचरणमा छैनन्, उनीहरुको अनुसाशन,आचरणमा र बर्गियतामा स्खलन आईरहेको छ, अबसरको न्यायोचित बितरण छैन, बिचार समुहका आधारमा मेरो तेरो भन्ने गरिन्छ, भन्छन नी नेकपाकै नेता कार्यकर्ता त्यस्तै हो ?

यहाँले उठाउनु भएको बिषय प्रति म अलि गम्भिर छु । मैले १ नं प्रदेशको पार्टी अध्यक्ष भएर काम गर्ने सन्दर्भमा के देखिरहेको छु भने मान्छेहरुका निजि स्वार्थहरु पुरा गर्नकालागि अनेक खालका प्रयार र प्रयत्नहरु बिभिन्न ठाउँहरुमा हुनेगरेका छन । पार्टीका उदेद्द पुरा गर्ने भन्ने काम आफ्नो स्वार्थमा गर्ने कतिपय ठाउँमा भैरहेको छ । त्यतिमात्र होइन आफ्ना निजि स्वार्थ पुरा गर्ने नीतिगत लेप लगाउने, गुटले गर्नदिएन भन्ने यसलाई असहयोग गर्नुपर्छ, सफल हुनदिनुहुँदैन भन्ने र देश र जनतालाई धोका दिनेकाम भैरहेको छ । यो निक्कै खतरनाक बिषय हो । त्यसैले मैले पार्टी अध्यक्षको नाताले आफना आकाँक्षा पूर्ति गर्नको लागि पार्टीलाई देखाउने, पार्टीको हित बिपरितका गतिबिधिहरु गर्ने प्रबृत्तिहरुलाई निस्कृय पार्ने नियन्त्रण गर्न काममा आबाश्यक पर्छभने कठोर कदम समेत चाल्ने, पार्टी हितकोलागि काम गर्न योग्य छ तर हिजो यो उ गुटमा थियो उसलाई जिम्मेवारिमा ल्याउनुहुून्न भन्ने कुराको अन्त्य गरी काम गर्ने योग्य कार्यकर्तालाई जिम्मेवारिमा ल्याउने र काम दिने योजना बनाएको छु । त्यसैले अब गुटको लेपनभित्र निजि आकाँक्षाहरु पुर्ति गर्ने काम हाम्रो पार्टीभित्र हुने छैन ।

पार्टी अध्यक्षद्धोयको जिम्मेवारी हेरफेर भएको छ तर पनि पार्टी एकताका सम्पुर्ण काम सम्पन्न हुन सकेका छैनन् किन हो के ले समस्या बनाईरहेको छ ?

अहिले यो बिषयलाई पुर्णरुपमा बन्द गरिएको छ । हिजो तत्कालिन नेकपा एमालेले लिएको नीति,सिद्धान्त र कार्यक्रम जनताको बहुदलिय जनबाद हो भने तत्कालिन नेकपा एमाओबादिले लिएको २१ औ सताब्दिको जनबाद हो । अहिले यी दुबैलाई मिसाएर जनताको जनबाद भनिएको छ । त्यसैले अहिले हामीले लिएर जानेभनेको जनताको जनबाद नै हो, तर यसभित्र जनताको बहुदलिय जनबादकै सार कुराहरु छन । त्यसैले यसलाई अन्यथा ठानिरहनुपर्ने कुृरा छैन । यसको भाबपक्ष पुरै जबजको सिद्धान्त अन्र्तगत नै छ । जनताको जनबादलाई अगाडि बढाउने, समाजबाद उन्मुख नीति र कार्यक्रम बनाउने र त्यसलाई अगाडि बढाएर समाजबाद निमार्ण गर्ने काममा कुनै बिवाद छैन, केहि विवाद भएमा चाँडै हुने महाधिबेशनबाट हल गरिने नै छ, कस्तो नीति लिने हो कस्तो कार्यक्रम अगाडि बढाउने हो भन्ने कुरा त्यो महाधिबेशनले निर्णय गर्ने छ । तर अहिले यसमा बहस छलफल चलाउने बेला भैसकेको छैन ।

पार्टीका बाँकि काम पुरा गर्ने केले ढिला भैरहेको छ त ?

पार्टी एकताको सम्पुर्ण कामलाई अन्तिम रुप दिने गरि अध्यक्षद्धोय अगाडि बढिरहेको बेला पार्टी अध्यक्ष तथा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको स्वास्थ्यमा केहि समस्या आएको र नेताद्धोयको ब्यस्तता बाहेक कुनै समस्या छैन पार्टी एकताकालागि । त्यसैले अब समयमै यसका बाँकि सबै काम सम्पन्न हुनेछ ।

यसको मतलब पार्टी साँगठानिक काम भैरहेका छन, एकताका काम भैरहेका छन कुनै अलमल छैन भन्न खोज्नुभएको हैन त ?

१ नं प्रदेशमा केहि नीतिगत निर्णयहरु चाहिँ केन्द्रबाट भएपछि गर्दा खेरि राम्रो हुनेभएकाले हामीले केन्द्रको निर्णय पर्खिएर बसेका छौ । किनकि हाम्रा कतिपय नेता कार्यकर्तालाई केन्द्रीय निकायमा राख्नुपर्ने हुन्छ कतिपयलाई जेष्ठ कम्युनिष्ट मञ्चमा राख्नुपर्ने हुन्छ,कतिपयलाई सल्लाहाकार कमिटीमा राख्नुपर्ने हुन्छ, कतिपयलाइ केन्द्रीय बिभागको जिम्मेवारी दिनुपर्ने हुन्छ । त्यस सन्दर्भमा हामीले तल राखौला उहाँहरु माथि पर्नुहोला हामीले हामीले उहाँहरु माथि परिहाल्नुहुन्छ भनेर तल नराखौला माथि उहाँहरु नपर्नुहोला । यसले गर्दा यो बिषयमा माथिको निर्णय भएपछि माथि पर्ने परिहाल्नुहुन्छ नपर्नेलाई तल कसैलाई प्रदेशमा कसैलाई जिल्लामा समेटन सकिन्छ । यसमा माथि अलि ढिलै हुने रहेछ भने त हामी यो काम चाँडै मम्पन्न गरि नै हाल्छौ होइन माथि पनि चाँडै नै हुनेरहेछ भने केहि समय हेरर हामी अगाडि बढने योजनामा छौ । हाम्रा प्राबिधिक समस्या जे जे भएपनि हामीले जति छिटो यो काम हुनुपर्दथ्यो त्यसरी हुन सकेन, यो साँचो हो तर बिग्रि गएको केहि छैन । प्रधानमन्त्री उपचार गरेर स्वास्थ्य भएर फर्किसक्नु भएको छ , अब केहि समय आराम गरेर काममा लाग्नुहुन्छ । यि सबै काम प्रधानमन्त्रीले सु ब्यबस्थित रुपमै सम्पन्न गरिपनि रहनुभएको छ । पार्टी एकताका काम पनि सम्पन्न हुने दिशातर्फ अग्रसर भैरहेको छ, पार्टीका गतिबिधि पनि अगाढि बढिरहेका छन । गति धिमा भए पनि काम भैरहेका छन । दुबै अध्यक्ष रथका दुई पाँग्रा हुनुहुन्छ, उहाँहरु दुबैले एकले अर्कालाई सहयोग पुग्नेगरी मिलेर देश, जनता र पार्टीका काम अगाडि बढाई रहनुभएको छ । १ नं पार्टी प्रदेशको अध्यक्षको नाताले मैले पनि आफ्ना पार्टी गत कामलाई पार्टीगत गतिबिधिलाई सबैको सल्लाहा सुझाबको आधारमा अगाडि बढाईरहेको छु कुनै अलमल कुनै जटिल समस्या छैनन् काम भैरहेका छन । कतिपय नेता कार्यकर्तालाई जिम्मेवारि पुगेको छैन,कतिपय जिम्मेवारीबाट बाहिर रहनुभएको छ, उहाँहरुलाई पार्टीको ¥याङक एण्ड फाएल निर्धारण गरेर छिटो भन्दा छिटो कुनै न कुनै जिम्मेवारी दिएर पार्टी काममा अगाढि बढाउने योजनामा हामी छौ ।

सरकारले अगाढि सारेको सुखि नेपाली समृद्ध नेपाल निमार्णको लक्ष पुरा गर्ने सन्दर्भमा पार्टी र स्थानीय एवं प्रदेश सरकारको संयोजन राम्ररी नभैरहेको, स्थानीय तहमा भ्रष्टाचार बढिरहेको यसलाई पार्टीले नियन्त्रण गर्न नसकेको भन्ने कुरा सुनिनमा आएको छ नी १ नं मा कस्तो छ ?

यो अभियान सरकार बिशेषको मात्र होइन हामी सबैको लक्ष हो र यो सबै नेपालीको लक्ष हुनुपर्छ । यद्यपि यो हाम्रो पार्टीले अगाडि सारेको लक्ष हो । यसलाई पुरा गर्नु सबैको दायित्व हो त्यसमा पनि हाम्रो पार्टी नेतृत्व, हाम्रा पार्टीका नेता कार्यकर्ताको बढि जिम्मेवारी हुन्छ । यसलाई पार्टी नेतृत्व देखि नेता कार्यकर्ता सम्मले स्वीकारेका छन । यसलाई पुरा गर्न पार्टी र सरकारको सन्तुलन मिलाएर अगाडि बढनुपर्छ, त्यो दिशामा पार्टी र सरकार हिँडिसकेका छन । हाम्रो प्रदेशमा पनि यहि ढंगले कामहरु भैरहेका छन । माथि हाम्रा दुबै अध्यक्ष पार्टीको प्रमुखमा हुनुहुन्छ दुबैको साथ पार्टी निमार्ण,सरकार सञ्चालन देखि बिकास निमार्णको काम रहेको छ । हामीले पनि पार्टी र सरकारका कामलाई मिलेरै सम्पन्न गरिरहेका छौ । तथापि हिजो लामो समय सम्म गाउँ, नगर र जिल्लामा पार्टी कमिटी नहुँदा जनप्रतिनिधिहरुले स्वईच्छा चारि रुपले मनोमानि ढंगले कामहरु गर्ने, निजि स्वार्थमा लाग्ने, पार्टीका नाममा अनुचित कार्यहरु गर्ने,बिसंखलित हुने,टिप्पणी गर्ने ठाउँदिने र पार्टीलाई बदनाम गर्ने काम छिटफुट रुपमा भए । तर अहिले पार्टी कमिटीहरु बनिसके पछि स्वभाबिक रुपमा यि कुराहरुमा न्यूनिकरण आएको छ, पार्टीले नियन्त्रण गर्न थालेको छ, यसमा न्यूनिकरण पनि भएर गएको अबस्था छ । जुन कुरा यहाँले समाचारहरुमा पनि लेखिरहनुभएको छ,सुनिरहनुभएको छ । जनताको बहुदलिय जनबाद अर्थात यसलाई अहिले जनताको जनबाद पनि भनिएको छ, यो भने कै जनताको मन जितेर जनताको अभिमत लिएर जनताको मतले निर्बार्चित भएर सरकारमा जाने र पार्टीका घोषणापत्रमा उल्लेख भएका जनताका हितका कार्यक्रमहरुलाई सरकारका मार्फत कार्यान्वयनमा लाने काम पार्टीको हो । यो काम केन्द्रमा केन्द्र सरकारको हुन्छ जसलाई केन्द्रीय पार्टीले गाईड गरीरहेको हुन्छ, निर्देशन गरिरहेको हुन्छ,प्रदेशमा प्रदेशमा मुख्य मन्त्री र मन्त्रीहरुलाई प्रदेश पार्टीले गरिरहेको छुन्छ र गाउँ नगरमा त्यहाँको सरकारलाई त्यहाँकै पार्टी कमिटी नगरकमिटीले गरिरहेको हुन्छ । त्यहाँ कसैले निजि स्वार्थको लागि काम ग¥यो अनुचित काम ग¥यो, भ्रष्टाचार ग¥यो भने ब्यत्ति होइन पार्टी मुछिन्छ त्यसैले त्यसलाई नियन्त्रण गर्ने कार्य, त्यसलाई सञ्चालन गर्ने कार्य पार्टीको हो । यो कुरा बुझेर पार्टीका नेता कार्यकर्ता र जनप्रतिनिधिहरुले काम गर्नु पर्छ । मैले पाएको जिम्मेवारि पार्टीका कारण पाएको हो यो काम भनेको पार्टीकै काम हो जसले गर्दा म सँधै पार्टी प्रति उत्तरदायि भएर गर्नुपर्छ,पार्टीको सुझाब सल्लाहा र परामर्स एवं निर्देशनमा गर्नुपर्छ, सामुहिक हितकोलागि गर्नुपर्छ भन्ने कुरालाई हाम्रा कतियि नेता कार्यकर्ताले नबुृझदा यस्तो समस्या आएको थियो तर अहिले पार्टी सबै ठाउँमा पुगिसक्यो त्यसैले यस्ता समस्यामा न्यूनिकरण भैरहेको छ । पार्टीले पनि सामुहिक हितकालागि योजना बनाउने सरकारलाई त्यस अनुसारको बिकास निमार्णको काम सम्पन्न गर्न लगाउने काममा जुटनुपर्छ । यो काम हाम्रो प्रदेशमा धनिभूत ढंगले भैरहेका छन । यो ढंगले नेता, कार्यकर्ता, जनप्रतिनिधि र सबै तहका सरकारलाई निर्देश गरिरहेको छ, पार्टीले कमाण्ड गर्न थालेको छ, गर्छ । अब कसैलाई पार्टीको नाममा ब्यत्ति स्वार्थका काममा लाग्न दिईने छैन, भ्रष्टाचार गर्ने, कमाउ धन्दा गर्न छुट दिईने छैन । पार्टी र सरकार साझा जिम्मेवारीमा हुन्छन । तर तीनै तहका सरकारलाई निर्देशन गर्ने, रेगुलेट गर्ने, नियमन, नियन्त्रण गर्ने काम पार्टीले नै गर्नेछ । यो सबै तहमा लागुहुन्छ भन्ने कुृरालाई हामीले बुझनुपर्छ ।

पार्टीले लिएको लक्ष अनुसार स्थानीय र प्रदेश सरकारले काम गरेका छन कि छैनन् त ?

नेकपाका चाय जनप्रतिनिधि हुन चाहे सरकारमा सम्लग्न मन्त्री, मुख्यमन्त्रीहरु हुन कसैले पनि बिगारे नराम्रो काम गरे नेकपाका सबै नेता कार्यकर्ता भ्रष्टाचारमा सम्लग्न भए काम गरेनन् भन्ने कहिँ पनि सुुनिएको छैन देखिएको छैन । बिरोधकालागि बिरोध गर्नेहरुको भनाई बाहेका कुनैपनि जनताले यस्तो टिप्पणी गरेका छैनन् । यसको अर्थ हिजोका सरकारहरुले धेरै बिगार्थे आजका कुनै सकारले बिगार्ने काम गरेका छैनन् । नेकपाका तिनै तहका सरकारहरुले नबिगार्ने मात्र होइन काम गर्ने प्रयत्न पनि गरीरहेको छ । बिभिन्न कारण र समस्याले गर्दा तर काम केहि बिगारेको छैन । राम्रो काम गर्ने उदेश्यकासाथ काम गरिरहेको छ । हामीले जनताका अपेक्षा अनुसार काम गर्न सकेका छैनौ अब गर्नुपर्छ त्यसकालागि बिरोधिका भ्रम चिर्नुपर्छ, किकास निमार्णमा हिजोका हडल्सहरु हटाउनुपर्छ र बिकास निमार्णका काममा तदारुपताकासाथ लाग्नुपर्छ भन्ने कुरा तीनै तहका सरकारले र पार्टी कमिटीहरुले भनिसकेको अबस्था छ । यहि काम पुरा गर्ने यात्रामा योजनामा १ नं पद्रेशमा पनि पार्टी लागिरहेको छ । बरु हामीलाई के समस्या छ भने सिमीत श्रोतसाधनलाई कसरि ब्यबस्थापन गरेर अधिक जनताको हितमा लगाउने भन्ने चुनौति चाहिँ अहिलेको नेकपा र यसका तीनै तहका सरकारहरुलाई छ । यस्को सहि ब्यबस्थापनमा पार्टी लागिरहेको छ ।

जनतालाई सुखि बनाउन कर्मचारि तन्त्रले यो सरकारको कामलाई कतिको साथ दिएको छ त ?

नेकपाको सरकारलाई कसरी असफल पार्न सकिन्छ भनेर देशि बिदेशि शत्तिहरु लागिरहेका छन तर त्यसका बिरुद्ध लागेर नेपाल र नेपाली जनताको हितमा लाग्ने शत्तिहरु कर्मचारिहरु पनि यहाँ प्रसस्त छन, देशलाई समृद्धिको दिशामा अगाडि बढाउने ताकत सहितको कर्मचारि, जनप्रतिनिधि,जनता र सरकार यहाँ छन । तर नयो परिबर्तनको चाहानालाई बुझने त्यस अनुरुप हिँडने, सरकारको योजनालाई कार्यान्वयन गर्ने, नयाँ परिबर्तनलाई आत्मसात गर्ने र सरकारका योजना कार्यान्वयन गर्ने कुराको योग्यता क्षमतामा भने धेरै ठाउँमा समस्या छ । यसको अन्त्य नभै र राष्टिय उत्पादकत्वको बृद्धि नभै राष्टिय अर्थतन्त्रलाई मजबुत नपारि अर्थात आयात नघटाई र हाम्रो उत्पादन बढाएर निर्यात नबढाई मुलुक र जनता समृद्ध हुँदैनन् । त्यसैले बिदेशि बस्तुको निर्यात घटाउने र स्वदेशि बस्तुको निर्यात बढाउने काममा सबै लाग्नुपर्छ, अनिमात्र जनता सुखिहुन्छन । त्यसैले जनताको जीबनस्तर राम्रो बनाउने काममा प्रदेश पार्टीले सरकारसँग छलफल गरेर योजना बनाईरहेको छ । मान्छेका सोच,शैलि, आचरण र कार्यशैलिमा परिबर्तन पनि भैरहेका छन । हिजोका सामन्तहरु आज हाक्का हाक्कि अपराधमा सम्लग्न हुन छोडेका छन । हिजोका सामन्ति ब्यबहारहरु बदल्न थालेको छन । गरिब र श्रमिकहरु यो सरकारका कामले उत्साहित गरेको छ,उत्साहित हुन थालेका छन । किनकि जनताका पक्षमा सरकार भएका कारण यस्ता बिक्रिति बिसंगतिको अन्त्य भैरहेको आभाष जनताले गर्नथालेका छन । जुन कुराको पुष्टि अफताब आलम लगाएत अन्य कथित ठुला भनिने खराब ब्यत्तिहरुको गिरफतारी र जेल चलानले गरेको छ ।

सौन्दर्य व्यवसायबाट पनि आत्मनिर्भर हुन सकिन्छ: रीना शाक्य, ब्युटीसियन


अहोरात्र आफ्नो पेसामा सक्रिय रूपले लागिपर्नुभएकी रीना शाक्य जीवनमा अगाडि बढ्नलाई हातमा सीप हुनु पर्ने र त्यतिकै आत्मबल, ईच्छाशक्तिको आवश्यकता पर्ने बताउनु हुन्छ । उहाँले ब्युटीसियन पेसालाई नै रोजेर आफ्नो क्षमता, ईच्छा, लक्ष्यलाई यसै माध्यमबाट पूरा गर्नुपर्छ भन्ने सोची यस क्षेत्रमा लागिपर्नु भएको पनि दुई दशक बढी समय बितिसकेको छ । आफू कसैमा निर्भर नभई आत्मनिर्भर हुनुपर्छ भन्ने सोच बोक्नु भएकी वरिष्ठ ब्युटीसियन रीना शाक्यको सौन्दर्य, श्रृंगारको क्षेत्रमा छुट्टै स्थान बनिसकेको छ । २०६२ सालदेखि ठमेल ज्याठाचौकमा ग्लामर ब्युटीपार्लर एवं ट्रेनिङ सेन्टरको स्थापना गरी अहिले पनि यसै क्षेत्रमा सक्रिय हुनुहुन्छ । उहाँ सौन्दर्य कला संघको आजीवन सदस्य, अल नेपाल ब्युटि एसोसियसनको आजीवन सदस्यलगायत सौन्दर्यसम्बन्धी अन्य संघ, संस्थामा पनि आबद्ध रहेर काम गरिरहनु भएको छ । देशबाहिर हुने सौन्दर्य कार्यशालाहरूमा पनि उहाँको सहभागिता हुँदै आएको छ । उहाँले नेपालका आर्थिक अवस्था कमजोर भएका दिदी, बहिनीहरूलाई विविध संघ, संस्थाको माध्यमबाट प्रशिक्षण दिदै आइरहनु भएको छ । आफूले गर्दैै आएको पेसा वा व्यवसायबाट सन्तुष्ट रहेको बताउनु हुने शाक्यसँग सौन्दर्य प्रसाधनको सेरोफेरोमा रहेर छलफल संवाददाताले गरेको कुराकानीः

रीना शाक्य, ब्युटीसियन तथा सौन्दर्य व्यवसायी

सौन्दर्य सामाग्रीको कत्तिको ध्यान दिनु पर्छ ?

मेकअप प्रडक्टको गुणस्तरमा ध्यान दिनु अति आवश्यक हुन्छ । मेकअप प्रडक्ट खरिद गर्नुपूर्व कुन कम्पनीको प्रडक्ट राम्रो हन्छ बुझ्नु जरुरी छ ।

छालाअनुसारको श्रृंगार गर्नुपर्छ भनिन्छ नि ?

हो, स्किनअनुसारको मेकअप प्रडक्ट प्रयोग गर्नुपर्छ । त्यसैले मेकअप गर्नुपूर्व आफ्नो स्किन कस्तो प्रकृतिको छ भनेर जाँच गर्न जरुरी हुन्छ । आयली र ड्राई स्किनका लागि छुट्टाछुट्टै प्रडक्ट प्रयोग गर्नुपर्ने हुन्छ । मेकअप प्रडक्ट लामो समयसम्म प्रयोग गर्नुपर्ने हुन्छ, किनकी यस्ता प्रडक्ट आवश्यकताअनुसार प्रयोग गरिन्छ । त्यसैले यसको एक्सपाएरी डेटबारे पनि राम्ररी जानकार भएर मात्र खरिद गर्न आवश्यक हुन्छ । एक–डेढ वर्ष पहिलेको मेकअप सामग्री खरिद गर्नु हुँदैन किनकी स्किनसँग लापरबाही गर्नु हुँदैन, यो घातक हुन सक्छ ।

प्रशंग बदलौं, अहिले सौन्दर्य व्यवसायको अवस्था कस्तो देख्नु हुन्छ ?

अहिले यो व्यवसायमा प्रतिस्पर्धाको अवस्था छ । विगतको दाँजोमा पार्लर खुल्ने क्रम पनि बढेको छ । पार्लरको संख्यासंगै ब्युटीसियन र प्रयोगकर्ता पनि उत्तिकै बढिरहेका छन् । समग्रमा भन्नु पर्दा राम्रो छ ।

कस्तो खालको उपचारको लागि पार्लर जान्छन् मानिसहरू ?

पार्लरमा खासगरी अनुहार र कपालको सौन्दर्यताका लागि नै जाने हुन् । पहिले जस्तो छैन, अहिले त महिलामात्र नभएर पुरुष पनि पार्लर जाने गरेका छन् । पहिले म नै उपभोक्तालाई चाहिने प्राकृतिक सौन्दर्य सामग्रीको मात्र व्यवसाय गर्थे भने अहिले ब्युटीसियनको कामअनुसार छाला र कपाललाई मात्र राम्रो पार्ने होइन, शरीर भित्रदेखि नै स्वस्थ हुनुपर्छ भन्ने मान्यताबमोजिम अमेरिकाको नै सप्लिमेन्टको डिलर लिएर सेवा विस्तार गरिरहेको छु ।

० हामी कहाँ क्वालिटीको सौन्दर्य सामग्री पाइन्न र ?

नेपालमा सौन्दर्य सामग्री उत्पादन गर्ने कम्पनी खासै छैन । त्यसैले अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीबाट डिलर लिएर मेकअपसम्बन्धी, कस्मेटिक सामग्री स्वदेश, विदेशमा पठाउनेदेखि ठाउँ, ठाउँमा पुगेर आफै उत्कृष्ट सेवा पनि दिने गरेको छु ।

समाजसेवामा पनि त्यतिकै सक्रिय हुनुहुन्छ, समय तालिका कसरी मिलाइरहनु भएको छ ?

जहाँ ईच्छा, त्यहाँ उपाय भनेजस्तै मानिसलाई ईच्छा लाग्यो र चाहना छ भने समय कहिल्यै बाधक बन्दैन । ब्युटीपार्लरमा काम पनि गरिरहेको छु, आर्थिक अवस्था कमजेर भएका दिदी, बहिनीहरूलाई निःशुल्क प्रशिक्षण पनि दिँदै आइरहेको छु । केही काम नपाएर डान्स बारमा काम गरिरहेका उनीहरूलाई केही सीप सिकाउन सकियो भने भोलिका दिनमा राम्रो पेसाबाटै आत्मनिर्भर हुन्छन् भन्नेतिर पनि सोच बनाएर काम गरिरहेको छु ।

जाडो मौसम सुरु भयो, यो अवस्थामा कस्तो मेकअप सामग्री प्रयोग गर्दा राम्रो हुन्छ ?

कतिपय मानिसले जाडो र गर्मीमा एकै प्रकृतिको मेकअप सामग्री प्रयोग गर्छन् । तर, यसो गर्दा छालामा प्रभावकारी प्रतिक्रिया नदेखिन सक्छ । जाडोमा छाला सुक्खा भएको हुन्छ भने गर्मीमा चिल्लो । जाडोमा मोस्चराइजरको बढी प्रयोग गर्नुपर्ने हुन्छ, गर्मीमा चाहिँ मोस्चराइजरको प्रयोग गरिँदैन । बरू, स्किन टोनर प्रयोग गर्नुपर्छ । जाडो र गर्मी मौसमकै लागि भनेर छुट्टाछुट्टै खालका प्रडक्ट खरिद गर्न सकिन्छ ।

अन्त्यमा केही ?

म सबै दिदीहरूलाई आत्मनिर्भर बन्न र त्यसका लागि आफ्नो रुचिअनुसारको सीप सिकी आत्मबल, ईच्छाशक्ति र लगनका साथ लागी पर्न अनुरोध गर्दै यस कार्यका लागि आवश्यक सल्लाह, उत्प्रेरणा र सहयोगका निर्धक्क मसँग सम्पर्क गर्न अनुरोध गर्दछु । हामीलाई जीवनमा अघि बढ्न र सफलता प्राप्त गर्न सल्लाह, उत्प्रेरणा र सहयोगको सदैव आवश्यकता पर्दछ ।

काठमाडौंमा बस्ने गुल्मेलीहरुलाई घर फर्किन चेम्बर अफ कमर्शका अध्यक्षकाे आग्रह


काठमाडाैं, मंसिर ८ : नेपाल चेम्बर अफ कमर्शका अध्यक्ष राजेशकाजी श्रेष्ठले काठमाडौंमा बस्ने गुल्मेलीलाई जिल्ला फर्किन आग्रह गरेका छन् । गुल्मी चेम्बर अफ कमर्शको प्रथम जिल्ला अधिवेशनलाई तम्घासमा सम्बोधन गर्दै अध्यक्ष श्रेष्ठले गुल्मी सुन्दर, शान्त, मनमोहक रहेकाले यहाँ बसेरै धेरै प्रगती गर्न सकिने बताए ।आफू पहिलो पटक गुल्मी आएको बताउँदै श्रेष्ठले गुल्मी सोचेभन्दा सुन्दर शान्त र मनमोहक रहेको बताए । उनले काठमाडौंमा बसेर व्यवसाय गर्ने गुल्मेलीहरुलाई जिल्लामै बसेर पर्यटनलगायतका व्यवसाय गर्न सुझाव दिए ।गुल्मी जिल्लाका धेरै व्यक्तिहरु उच्च पदमा पुगेको भन्दै उनले, आफूले सिकेको ज्ञान र सिपलाई आफ्नै जिल्लामा उपयोग गर्न आग्रह गरे ।

धेरै वर्षपछि स्थीर सरकार बने पनि निजी क्षेत्र खुसी भएर अगाडि बढ्ने वातावरण भने नभएको श्रेष्ठले बताए । विदेशी लगानीको दर घट्दै गएकाले स्थीर सुखको अनुभूति गर्न नपाएको उनको भनाइ थियो ।उद्योग फस्टाउने गरी औद्योगिक नीति बनाउन, कृषिमा लगानी गर्न र स्वदेशी उत्पादनलाई बढावा दिन उनले सरकारलाई सुझाव दिए । उनले जिल्लामा रहेका सबै व्यावसायीक संगठनहरुलाई मिलेर अघि बढ्न सुझाव दिए ।