नेता हो ! भ्रष्टाचार कसरी रोक्छौ ?


जनताले ७० वर्ष लडेर, थुप्रै सहिद भएर, थुप्रै अपाङ्ग र घरबार विहीन भएर आज भन्दा १६ वर्ष अगाडि मुलुकमा नयाँ संविधान सहितको संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र ल्याए । यसको कार्यान्वयन भएर तीन तहको स्थानीय, प्रदेश र केन्द्रिय सरकार चलिरहेको छ । राजनीतिक परिवर्तन, लोकतान्त्रिक शासन प्रणाली र आफ्नो हितका लागि जनताको साथ र सहयोग राजनीतिक दलका नेताहरूलाई प्राप्त भयो पनि । यसमा जनताको आशा थियो गणतन्त्र आएपछि मुलुकमा राजनीतिक स्थायित्व हुन्छ, नेताहरू असल बन्छन, सत्तामा जनताका असल नेता पुग्छन् र त्यसका आधारमा सुशासन आउँछ, भ्रष्ट्राचारको अन्त्य हुन्छ, मुलुक समृद्ध बन्छ, त्यसो भएपछि आफ्नो पनि सुखको दिन आउँछ भन्ने थियो ।

जनताको चाहना बुझेर पनि बुझ पचाएका नेताहरूले सुखी नेपाली बनाउने उधारो सपना पनि बाँडे । तर, ति मुर्छित सपनाहरू कहिल्यै विपना बनेनन् । यति लामो समय बित्दा पनि त्यसको कुनै छनक जनताले पाएनन् । बरु उल्टै उनीहरु सत्तामा पुगेपछि सबै कुरा विर्सिएर जनतालाई अपहेला गरे । अहिले जनता मारमा छन्, भ्रष्टाचार व्याप्त छ, महँगीले चरम रूप लिएको छ, सामान्य र गरीब जनतालाई जीवन चलाउन धौ धौ छ । उता आफ्नो ज्यान बाजी लगाएर सत्तामा पुर्याएका नेताहरू भने नवधनाढ्य बनेका छन्, आलिसान महलमा विलासिताको जवन बिताई रहेका छन्, पद र पैसाले अहंकारी र घमण्डी बनिरहेका छन्, सत्ता र स्वार्थकालागी पार्टी विभाजन गर्ने नैतिक आचरण विपरितका काम गर्ने, जनतालाई हेला गर्ने, आफ्ना आसेपासे र आफन्तलाई मात्र कमाउने निकायमा पुर्याउने र जनतालाई वेवास्ता गर्ने गरिरहेका छन ।

त्यतिमात्र होइन पछिल्लो समय स्थानीय सरकार र प्रदेश सरकार पुरै बेथितिको आहालमा डुबेको छ, ऐन, नियमको खिल्ली उडाउँदै अर्ब भ्रष्टाचार गरेका छन्, जताततै भ्रष्टाचार बढेको छ, राष्ट्रको ढुकुटी मात्रै सिध्याएको छ र मुलुकलाई आर्थिक संकट तर्फ धकेलिरहेको छ । यसले सबै कुरा बिग्रिएको छ, जनता वाक्क भएका छन । सत्ता बाहिर हुँदा सब थोक गर्छु भन्दिने सत्तामा पुगे पछि केही नगरी भ्रष्टाचार मात्र गर्ने र सम्पत्ति मात्र जोडने । यसले मुलुक आज आर्थिक सङ्कटदेखि राजनीति संकटमा परेको छ, समृद्ध बन्न सकेको छैन, जनता सुखी बन्न सकिरहेका छैनन् । अहिले कम्युनिष्ट पार्टीहरु सहितको पाँचदलीय गठबन्धन सरकार चलिरहेको छ । जस्को नेतृत्व काँग्रेस सभापति शेरबहादुर दउवाले गरीरहनुभएको छ । यसको उद्धेश्य भ्रष्ट्राचारको अन्त्य र शुसासनको आरम्भ हो । तर यो सरकार यसको ठिक उल्टो दिशातर्फ अगाडि बढिरहेको छ, भ्रष्टाचार र बेथिति तर्फ अगाडि बढिरहेको छ, भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्ने निकायको प्रमुख पदमा नेताले आफ्नै मान्छेहरुमात्र नियुक्ति गरेका छन ।

उनीहरुले जनताकोलागि हैन आफुलाई लाभ दिने नेताको हितमा मात्र काम गरिरहेका छन । जसले गर्दा लोकतान्त्रिक संस्थाहरूको संस्थागत विकास हुन सकेको छैन । कानुनी समानता हुन सकेको छैन, नीतिगत भ्रष्टाचार बढेको छ, जनताको हित र राष्ट्रिय स्वाधिनताको रक्षा गर्ने असल नेता जनताले पाउन सकेका छैनन् । यो लोकतन्त्रकालागि दुर्भाग्यपूर्ण अवस्था हो । अहिले राष्ट्रिय ढुकुटीको अत्यधिक दोहन गरि १२ अर्ब भन्दा बढि भ्रष्टाचार त स्थानीय पालिकाहरुमा ऐन, नियम मिचेर राजनीतिक दलका जनप्रतिनिधिहरुले गरेको प्रतिवेदन मलेपले हालै सार्बजनिक गरेको छ ।

प्रदेश सरकारको अबस्था त्यस्तै छ, केन्द्रमा त्यस्तै छ, घुष नखाई जनताको केही काम नहुने भएको छ । घुष पनि कर्मचारीलाई ढाल बनाएर जनप्रतिनिधिहरुले नै खुलेआम खाईरहेका छन । यसले जनतालाई आक्रोसित र निराश त बनाएको छ नै प्रणालीलाई नै बद्नाम र संकट उम्मुख बनाएको छ । यसको अन्त्यको लागि प्रमुख दलका प्रमुख नेताले तत्काल ध्यान पुर्याउनु जरुरी छ, आफु, आफ्ना नेता, कार्यकर्ता र लुटनकालागि पदमा पुर्याईएका आफन्तलाई सुधार्नु जरुरी छ ।

आक्रोश पैदा हुने अवस्था नहोस्


नेपाली जनताले आफ्नो सुख र खुसीको लागि पटक पटक आन्दोलन गरे तर अहिले सम्म चाहे जति सुखी र खुसी हुन सकेका छैनन् । बरु झन समस्यामा पर्दै गएका छन्, झन गरीब बन्दै गएकाछन् आफ्ना चाहना मारेर बसेका छन । यसको अन्त्य गर्न अहिले सम्म कुनै पार्टी र सरकारले सकेका छैन । जनताले आफ्नो हितको लागि भनेर हालै स्थानीय सरकार बनाए तर ती सरकारहरूले काम नथाल्दै मुलुकको अर्थतन्त्र चुनौतीपूर्ण स्थितिमा पुगेको छ, दिन दिनै मूल्य वृद्धि भैरहेको छ, महँगीले आकास छोएको छ, राष्ट्रिय अर्थतन्त्र कमजोर बनेको छ । यसैले गर्दा अहिले कम आय भएका र विपन्न नेपाली जनता निक्कै ठुलो समस्यामा परेका छन्, भोक भोकै बस्नुपर्ने अवस्थामा पुग्न लागेका छन । स्थानीय तहको निर्वाचनमा राजनीतिक दलका नेताले जे भनेका थिए त्यसको विपरित भैरहेको छ । यसले सर्वसाधारण जनतामा निराशा मात्र पैदा गरेको छैन, सरकारप्रति आक्रोश समेत बढाउँदै लान थालेको छ । आफ्नो लागि केही होला कि भनेर जनताले आशा गरेका बेला जनताको त्यो आशा र अपेक्षा पुरा गर्नुको सट्टा पार्टीहरू जितको संख्या गन्न थालेका छन्, हारको कारण खोजी रहेका छन्, गठबन्धन भित्र र आफ्नै पार्टीको अन्तर्घातको सन्दर्भमा समीक्षा गरिरहेका छन । त्यतिमात्रै होइन जनताको जीवनस्तर कष्टकर भैरहेका बेला आउने संसदीय र प्रदेश स्तरीय निर्वाचनमा के कसरी जाने, को कससँग गठबन्धन गर्ने बढि भन्दा बढि सिट जितेर सत्तामा कसरी जाने भन्ने जोड घटाउ हुन थालेको छ । यो जनताका लागि सुरुवाती असान्दर्भिक कुरा हो ।


अर्को कुरा अहिले नीति ,सिदान्त,मूल्य,मान्यता विपरित निहित स्वार्थका लागि अप्राकृतिक काम गर्ने, अप्राकृतिक गठबन्धन गर्ने, फुट्ने, फुटाउने, जुट्ने, जुटाउने र जसरी हुन्छ सत्तामा पुगेर मोज मस्ती गर्ने कार्यमा बढोत्तरी भएको छ । यो बढ्ता गरेर कम्युनिष्ट पार्टीहरूमा मौलाएको छ, जुन घिनलाग्दो काम हो । यसले कम्युनिष्ट आन्दोलन मात्रै होइन देशको विकासमा समेत अवरोध गरी रहेको छ । जुन काम यो हदसम्मले भएको कहिल्यै देखिएको थिएन । कम्युनिष्टहरूको अर्को रोग विषय बस्तुलाई आफू अनुकुल ब्याख्या गर्ने र सिद्धान्तको जलप लगाइदिने । हिजो नेकपा माले, एमाले हुँदै नेकपा बनाउँदा यस्तै भएको थियो । आफुलाई हित हुने भयो जोडिने नभए अपब्याख्या र गालि गलौज गरेर फुट्ने । यस्तो काम कम्युनिष्ट पार्टीकै नेताहरुले बढि गरिरहेका छन । यसले जनता आजित र आक्रोसित भएका छन । मुलुक संघीय संरचनामा गइसकेकाले दलहरूले सन्तुलित विकासकालागि कस्तो नीति तयार पारे, स्रोत परिचालन÷संकलन कसरी गरे,दिगो विकास र सुशासनकालागि के गरें, आफ्ना प्रतिबद्धताहरु कति पुरा गरे, न्याय र समानताकालागि के गरे, उपलब्धि कस्तो गरे आउने संसदीय निर्वाचनकोलागि दलहरुलाई मत दिने आधार र मापन यिनै हुन । अहिले प्रायः सबै दलका नेताहरूले पञ्चायत कालिन कार्यशैली अपनाई रहेका छन । जसकारण इतिहासको क्रान्तिकारी गर्भबाट पैदा भएका कम्युनिष्ट पार्टी चेप्टिँदै–चेप्टिँदै गएर खिई रहेका छन्, र चोईटिनुलाई शत्ति आर्जन भनिरहेका छन । यो अर्को दुखद विषय हो ।


त्यसैगरी सत्ता प्राप्तिकालागि दलका नेताहरुले कार्यकर्ता भित्र्याउने क्रममा विचारधारा,नैतिक मूल्य, मान्यता,इमान्दारीता र गुणलाई हेरेका छैनन् । खालि हुललाई मात्रै हरीरहेका छन । यसले भोली के कस्ता विकृति खडा गर्ने हो यो आँकलन अहिलेका कुनै नेताले गरेका छैनन् । यो झन विडम्बनाको विषय हो । किनकी राजनीति आन्दोलन र सत्ता भोग बेग्लै कुरा हो । राजनीति जब लाभ हानी हेरेर हुन्छ त्यहाँ बेथिती भै हाल्छ । अहिले नेपालको राजनीतिमा भैरहेको यही हो । आन्दोलनकारी शक्ति जब सत्तामा तर मार्न तम्सिन्छ, त्यतिखेर देश र जनताको हित र स्वार्थ वर्जित हुन्छ । आजको हाम्रो राजनीतिक यथार्थ यहि हो । यसको अन्त्य नभए सम्म मुलुक र जनताले सुख पाउँदैनन् । फेरी संसदीय र प्रदेश निर्वाचन नजिकिँदै छ । चुनावको महत्वपूर्ण नारा विकाश र समृद्धि नै हो तर कम्युनिष्ट पार्टीहरुलाई तितरवितर बनाईएका वेला देश विकासको यात्रा पुरा गर्ने सच्चा कम्युनिष्ट पार्टी अहिलेको आवश्यकता हो । यो महत्वपूर्ण आवश्यकताको कम्युनिष्ट पार्टीका नेताहरुको प्रमुख एजेण्डा बन्नुपर्छ । कम्युनिष्ट आन्दोलनलाई क्षत विक्षेत पारेर आफ्नो अभिष्ट पुरा गर्न खोज्ने देशी विदेशी प्रतिकृयाबादी शक्तिको पराजय नै यो महान महान यात्राको शुरुवात हो । यसमा कम्युनिष्ट पार्टीका सबै नेताहरुले ध्यान दिनुपर्छ ।

चुनाव पक्का


सरकार र निर्वाचन आयोगले तोकेको समय यताउता भएन र त्यो प्रभावकारी रुपमा कार्यान्वयन भयो भने आउने नयाँ साल वैशाख ३० गते स्थानीय तहको निर्वाचन हुन्छ । जसको चटारो नेतालाई हुन थालेको छ, भाषण भुषण हुन थालेको छ, नेताहरुले देश दौडाहा सुरु गरिसकेका छन । तोकिएको स्थानीय निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा सर्वसाधारण जनता पनि उम्मेद्वार छान्न चिया चौतारीमा को राम्रो, को नराम्रो, कुन पार्टी ठिक कुन पार्टी बेठिक भन्न थालेका छन । यो राम्रो कुरा हो । किनकि तोकिएको समयमा निर्वाचन भयो भने धेरै समस्याहरू पर्गेलिन्छन्, मुलुक समस्यामा पर्दैन र लोकतन्त्र बलियो हुन्छ ।


अहिले महँगी बढेको छ, भ्रष्टाचार, बेथिति, अनावश्यक खर्च र राष्ट्रिय ढुकुटीको दोहन व्यापक छ । यस्तो अवस्थामा जनताले मत कसलाई देलान् ? कस्ता पार्टीका जनप्रतिनिधिलाई जिताउलान् यो चासोको विषय छ । अहिले राजनीतिक दलहरूबीच निक्कै तिक्तता बढेको छ, आरोप, प्रत्यारोप र अशिष्ट गालीगलौज चलिरहेको छ, यस्तो बेला विवेकशील, उत्तरदायी, देश र जनताको हित गर्ने नेता सत्तामा पुग्यो भने राजनीति पनि सङ्लन्छ, मुलुकमा विकास र समृद्धि पनि भित्रिन्छ । त्यसो भयो भने जनताले सुख पाउँछन् । त्यसो भएन र सत्तामा हिजैको जस्ता अहंकारी, घमण्डी,लोभि, पापी र खर्चालु नेता पुगे भने देश र जनता धरापमा पर्छन् । यसर्थ पनि यो निर्वाचन निक्कै महत्वको छ ।
अहिले जिम्मेवारी र कर्तव्य केही बहन नगर्ने सेवा सुविधा र अधिकार खोजी हाल्ने प्रवृत्ति समाजमा मौलाएको छ । यो राम्रो होइन । अहिलेको अवस्थामा जिम्मेवारी बोधका साथ देश र जनताको रक्षा र हित गर्ने अभिभारा प्रमुख दलको हो । तर यो अभिभारा कुनै पनि दलले जिम्मेवारीसाथ बोकेका छैनन् । सत्तामा पटकपटक बसेर राज्यकोषको दोहन गरिसकेपछि जिम्मेवारीसाथ काम पनि गर्नुपर्छ । त्यो प्रभावकारी रुपमा हुन सकेको छैन । निर्वाचनका बेला यस्ता कुरा जनताले पनि नेताहरूलाई चेतना आउने गरी बुझाउनुपर्छ ।


किनकि जनताले ७० वर्ष लडेर ल्याएको लोकतान्त्रिक व्यवस्थाले पनि नेताको बाहेक जनताको सुख समृद्धि ल्याउन सकेको छैन, जीवन स्तरमा परिवर्तन ल्याउन सकेको छैन । आफ्नै जीवन सक्ने लामो संघर्ष गरेर सर्यो सहिद भएर हजारौँ घाइते भएर लाखौँ आन्दोलनमा सहभागि भएर ल्याइएको ब्यवस्था र प्रणालीले कुनै परिणाम दिन सक्नुका पछाडि सत्तामा बस्ने नेताको दोष छ । यसको अन्त्य भनेको देश र जनताको हितमा काम गर्ने, सच्चा राजनेतालाई सत्तामा ल्याउनु पर्छ । त्यसकालागि सच्चा इमान्दार र राजनैतिक नैतिकता भएका नेताहरूलाई तलैबाट छानेर ल्याउनु आवश्यक छ । जुन स्थानीय निकायमा हुन्छन । स्थानिय निकायको निर्वाचन नजिँकिदै गरेको सन्दर्भमा यो कुरा लाई जनताले ख्याल गर्नुपर्छ । अहिले मुलुक अप्ठ्यारोमा छ, मुलुकमा भ्रष्टाचार बढेको छ, पदमा बस्ने नेताहरुले पदको चरम दुरपयोग गरेका छन,अर्थतन्त्र डामाडोल छ, प्राकृतिक दोहन त्यतिकै छ, राजनीति दलहरु जनताबाट अलग थलग भैरहेका छन, आयात बढिरहेको छ, निर्यात घटिरहेको छ, स्वदेशी बस्तु र उद्योगहरु घटिरहेका छन, नेपाली युवाहरु बिदेशीको गुलाम बन्न बाध्य भैरहेका छन, जनताका सेवक भनेर सोचियका नेताहरु जनताका मालिक बेनका छन । देश र जनताको पक्षमा काम गर्छौं भन्ने र आश्वासन दिने कुनै पनि पार्टीका नेताहरु आफ्नो विचार र सिद्धान्तमा हिँडेको देखिँदैन । जसले गर्दा मुलुक कंगाल, जनता दरिद्रि बन्दै गएका छन । यो विडम्बनाको विषय हो । त्यसैले यो सबै बिक्रिति र विसंगतिको अन्त्य गर्ने समृद्ध मुलुक निमार्णकालागि आवश्यक प्रणालीको विकास गर्न असल नेता चुन्ने निर्वाचन नजिकिरहेको अवस्थामा अब जनताले सोच्ने बेला आएको छ । नेताहरुको गल्ति कमिकमजोरी सुधार गर्न निर्देशन दिने र सवक सिकाउने बेला आएको छ, सबैले बुझौं ।

गठबन्धनको भविष्य अनिश्चित


अहिले अमेरिकी सहायता मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेसन (एमसीसी) जस्ताको जस्तै पास गर्ने वा परिमार्जन सहित पास गर्ने भन्ने कुराले सत्ता गठबन्धनमा अन्तरबिरोध मात्रै पैदा भएको छैन त्यसले मुलुकको राजनीतिलाई नै तरंगित बनाएको छ । जसले सत्ता समिकरणदेखि राजनीतिक ध्रुवीकरण हुने सम्मको अवस्था सृजना हुने सम्भावना देखिएको छ । अहिले सत्ताको बागडोर कांग्रेसको हातमा छ तर त्यसको साँचो एमाओवादी र एकीकृत समाजवादीको हातमा छ । ति दलहरुले सत्ता गठबन्धनबाट हात झिकेको अवस्थामा कांग्रेस नेतृत्वको सरकार ढल्छ । यस्तो अवस्थामा नेकपा एमालेको निर्णय महत्वपुर्ण भएको छ । अर्थात प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवालाई प्रधानमन्त्रीमा राखी राख्ने वा फाल्ने भन्ने विषयको निर्णय एमालेसँग जाने सम्भावना छ । त्यसैले आफ्नो पद जोगाउन अहिले प्रधानमन्त्री देउवा एमालेको सरणमा पुगेका छन ।
पछिल्लो समय प्रधानमन्त्री देउवा निक्कै अप्ठ्यारो अवस्थामा छन ।

प्रधानमन्त्री देउवालाई अहिलेको अप्ठ्यारो आउनुको कारण प्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशमशेर जबराविरुद्ध संसद्मा ल्याइएको महाअभियोग र विवादास्पद एमसीसी प्रकरण हो । कांग्रेस प्रधानमन्त्री देउवा जसरी पनि एमसीसी पास गर्ने रणनीतिमा छन भने प्रधानन्यायाधीश राणालाई पनि जोगाउने ध्याउन्नमा थिए । तर सत्तारूढ पार्टीकै सांसद एवं सभामुख यसको विरुद्धमा उभिएपछि र प्रधानन्यायधीश विरुद्ध महाअभियोगको प्रस्ताव संसदमा दर्ता भएपछि उनको रणनीति र तयारीले फेल खाएको छ । जसकारण एमसीसी टेबुल नै हुन सकेको छैन भने प्रधानन्यायधीश राणा निलम्बनमा परेका छन । यसले देउवाको सपना मुर्छित भएको छ । यसले देउवालाई त अप्ठ्यारो परेको छ नै सिंगो कांग्रेसलाई नै अप्ठ्यारोमा पारेको छ । किनकि महाअभियोग प्रस्ताव पारित गर्न प्रतिनिधिसभाको दुईतिहाइ बहुमत पुर्याउनुपर्छ त्यो अवस्था देखिँदैन । कांग्रेस समेतको सहभागितामा ल्याइएको महाअभियोगको प्रस्ताव असफल भयो र राणा पुनः प्रधानन्यायाधीशको कुर्सीमा फर्किए भने कांग्रेसलाई निकै अफ्ट्यारो पर्नेछ । त्यतिमात्र होइन कांग्रेसबाहेका सत्तारुढ दलका प्रमुख नेताहरू सहित जनता समेत परिमार्जन नगरी एमसीसी पास गर्न नहुने अडानमा रहेका बेला कांग्रेस सभापति देउवा जसरी पनि एमसीसी पास गर्ने भनेर लागिरहेकोले कथम् एमालेको साथ पाएर एमसीसी पास नै भएपनि कांग्रेसलाई भोलिको स्थानीय निर्वाचनमा त्यतिनै अप्ठ्यारो पर्ने देखिन्छ । त्यस्तो अवस्थामा नैतिकताका आधारमा पनि राजीनामा दिनुपर्ने हुन्छ ।

अर्को कुरा सत्तामा सहभागी माओवादी केन्द्र र एकीकृत समाजवादी पार्टीले एमसीसी प्रस्ताव संसद्मा अघि नबढाउन प्रधानमन्त्री देउवालाई खबरदारी मात्रै गरेका छैनन्, संसदमा एमसीसी टेबुल भए सरकार छाड्ने चेतावनीसमेत दिई सकेकाछन् । जस अनुसार ति दुबै पार्टीका भातृ संगठन एमसीसीको विरोधमा सडकमा समेत उत्रिइ सकेका छन । अर्को तिर संसदीय गणित हेर्दा एमसीसी पारित हुन सक्नेदेखिन्न । एमसीसी पास हुन सकेन भने पनि प्रधानमन्त्री देउवा अल्पमतमा परेको पुष्टि हुन्छ र सरकार छोडनुपर्ने अवस्था आउन सक्छ । अर्कातिर एमसीसी विधेयक संसद्मा अघि बढाउन प्रधानमन्त्री देउवामाथि अमेरिकी दबाब त छँदैछ एमसीसीको विषयलाई लिएर छिमेकि देश चीनले अमेरीकि दवाबको कडा बिरोध गरेको छ ।

अहिले कांग्रेस दोवाटोमा छ । एमसीसी पास भए पनि आगामी निर्वाचनमा जनताको तारो बन्ने छ भने एमसीसी फिर्ता भए अमेरिकाको तारो बन्नेछ । यस्तो अवस्था एकातिर छ भने अर्को तिर राष्ट्रिय, अन्तराष्ट्रिय राजनीतिक र आर्थिक जटिलता एवं जनताका अपेक्षाबिचको असन्तुलनले कांग्रस र यसको नेतृत्वलाई निकै समस्यामा पारेको छ । यसलाई कांग्रेस र यसको नेतृत्वले सहज ब्यवस्थापन गर्न सक्ने अवस्था देखिँदैन । जसले गर्दा देउवालाई त अप्ठ्यारो छ नै सिंगो कांग्रेसलाई अप्ठ्यारो देखिन्छ । त्यसैले कांग्रेसले यसको निकास कसरी निकाल्छ, ब्यवस्थापन कसरी गर्छ, गठबन्धन कसरी जोगाउँछ, प्रमुख प्रतिपक्षको साथ कसरी लिन्छ, छिमेकी र दातृनिकायको साथ कसरी लिन्छ यो हेर्न भने केहि समय कुर्नुपर्ने देखिन्छ ।

विचार नभएपछि भीडतन्त्र


पछिल्लो समय मुलुकको राजनीतिक अवस्था बिग्रिँदै गएको छ । राजनीतिमा आस्था, निष्ठा, त्याग, समर्पण, वर्गीयता, अनुशासन, विधि, प्रणाली र सिद्धान्त कमजोर बन्दै गएको छ, मनि मसल र भीडले राजनीतिलाई नियन्त्रण गर्न खोजिरहेको छ । राजनीतिका लागि प्रमुख योग्यता मनि, मसल र भीड जम्मा गर्न सक्ने ताकत हुँदै गएको छ । यो मुलुको राजनीतिका लागि राम्रो होइन । मुलुकको शासन प्रणालीलाई गाइड गर्ने राजनीतिले हो, राजनीतिलाई गाइड गर्ने विचारले हो । अर्थात राजनीतिमा दल, नेता, कार्यकर्ता, समर्थक,शुभेच्छुक जनता सबै हुन्छन् । त्यो सबैलाई गाइड गर्ने विचारले हो । पछिल्लो समय नेपालको राजनीतिमा यस्तो हुन सकेको छैन । विडम्बना राजनीतिलाई मनि, मसल र भीडले गाइड गरिरहेको छ । बिग्रिएको यहीँनेर हो ।

आज कुनै पनि राजनीतिक दलका कार्यकर्ता विचारबाट गाइडेड छैनन् मनि, मसल र भीड उपयोग गर्न जान्ने, सक्ने नेताबाट गाइडेड छन् । मुलुकमा बेथिति बढ्नु, मुुलुक बेथितिले चल्नु, मुलकवासी गरिब हुनु र विदेशिनुको प्रधान कारण यही हो । अहिले राजनीति विचारबाट होइन, मनि, मसल र भीडबाट निर्देशित छ । दलका मुख्य नेता यसैबाट चलिरहेका छन् । न उनीहरूलाई विचार चाहिएको छ, न देश र जनताको हित । उनीहरूलाई मनि, मसल र भीड चाहिएको छ । अनि कसरी मुलुक समृद्ध बन्छ, मुलुकवासी सुखी बन्छन् ? दलका नेता कार्यकर्ता विचारबाट गाइडेड नहुञ्जेल ‘समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली’ सम्भव छैन । हिजो एमालेले महाधिवेशन जुन रूपमा सम्पन्न ग¥यो नेपाली कांग्रेसले आज त्यही ढंगले सम्पन्न गर्दै छ । करोडौं खर्च,लाखौंको भीड यो किन आवश्यक छ ? यो कहाँबाट जुट्छ ? भ्रष्टाचारी व्यापारी र कार्यकर्ताको लेबिबाट होइन ? त्यहाँबाट उठेको पैसाले भीड जम्मा गरेर, करोडौं खर्च गरेर जनताले पाउने के ? यो प्रश्न उनुत्तरित छ नेताहरूका लागि ।

हिजो एमालेले खर्च ग¥यो, भीड जम्मा ग¥यो जनताले के पाए ? आज कांग्रेसले गर्दै छ जनताले के पाउने ? कांग्रेसका कति कार्यकर्तालाई वीपीको विचारले गाइड गरेको होला ? कम्युनिस्टका कति कार्यकर्तालाई माक्र्स, लेनिन् माओ र स्टालिनको विचारले गाइड गरेको होला ?उत्तर छैन । यहाँ विचारप्रधान राजनीति हेइन, डनमुखी र धनमुखी राजनीति भयो । जसले गर्दा कांग्रेस र कम्युनिस्ट पार्टीभित्र हाटहुटे, डाङडुङे,चाप्लुसीवाज ठेकेदार, व्यापारी र नबधनाढ्यहरूको रजाई भएको छ भने पार्टीप्रति त्याग, संघर्ष, आस्था निष्ठामा चल्ने इमान्दारवर्गको सफाया भएको छ । पद, पैसा र पावरका पछाडि भीड दौडिरहेको छ । पार्टी नेतृत्व भीड हेर्दै त्यो कामका पारखीहरूलाई भटाभट नेता बनाइदिइरहेको छ । यसैले सबै कुरा बिग्रिएको छ । अर्थात भीड केन्द्रित राजनीतिले सक्षमहरूलाई पाखा लगाइदिएको छ भने धनाढ्य नवप्रवेशीहरूलाई स्थापित गराइदिएको छ । भुत्ते नेताले पार्टी पनि भुत्ते बनाइदिएको छ । यसैले सबै कुरा बिग्रिएको छ । यसको अन्त्य जरुरी छ । विचार केन्द्रित पार्टीले नै सक्षम नेतृत्वको चयन गर्न सक्छ र सक्षम नेतृत्वले मात्र मुलुक र जनता समृद्ध बनाउन सक्छ ।

नेतृत्व आँखा नदेख्ने र लौरो समाउने नहुञ्जेल नछोड्ने, आफू र आफ्ना आसेपासेबाहेकलाई केही नगर्ने, चाकडी चाप्लुसी नगर्नेलाई खराब देख्ने त्यस्तालाई केही जिम्मेवारी नदिने भएकोले सबै कुरा बिग्रिएको छ । यसको अन्त्य विचारबाट निर्देशित भिजनवाहक दूरदर्शी नेतृत्वबाट मात्र सम्भव छ । यसका लागि मनि, मसल, भीड र गुटलाई घृणा गर्ने पिँढीलाई राजनीतिक नेतृत्व सुम्पिनु पर्छ । यो काम प्रमुख पार्टीहरूमा हुनु जरुरी छ । कांग्रेसको महाधिवेशनमा अपवादबाहेक गुटलाई भन्दा जनताको हितमा काम गर्न सक्ने नेतालाई जिम्मेवारीमा ल्याएको देखिएको छ भने मनि, मसल, गुट बोक्ने र भीडबाट आफू राजनीतिमा स्थापित हुन खोज्ने राजनीतिक बेइमान र अनुशासनहीन परम्परावादीहरू आंशिक भए पनि पराजित भएका छन् । यो शुभ संकेत हो ।

यो सबै पार्टीको नेतृत्व तहमा पनि हुनुपर्छ । गुटफुट, मनि, मसल र भीडबाट पद, प्रतिष्ठा आर्जन गर्न खोज्नेहरूको पत्तासाफ हुनुपर्छ । विचारप्रधान आस्था, निष्ठा र क्षमताको सफा राजनीति सुरुवात हुनुपर्छ । अनि मात्र देश बन्छ । कांग्रेसको नेतृत्वमा विचारवान् त्यस्तो नेतृत्व नदेखिएता पनि त्यसभन्दा तल कांग्रेसका आशालाग्दा नेताहरू महाधिवेशनबाट निर्वाचित भएका छन् । तीबाट केही आशा गर्न सकिन्छ । यसो हुनु एमालेलगायत अन्य दलमा पनि जरुरी छ । सुरुवात गरेकाले गरिहाले नगरेकाले आजैबाट गर्नुपर्छ । आज जनताले चाहेको र मुलुकले खोजेको पनि यही हो ।